Komu przysługuje prawo do zakładania związku zawodowego, a kto może tylko do niego należeć

@RY1@i02/2011/163/i02.2011.163.183.006b.001.jpg@RY2@

Sylwia Puzynowska, radca prawny z kancelarii Sylwia Puzynowska Kancelaria Prawa Pracy

Zgodnie z art. 2 ustawy o związkach zawodowych prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami. W przepisie tym mowa jest o pracownikach bez względu na podstawę stosunku pracy. Chodzi tu więc o pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania i spółdzielczej umowy o pracę. Co ważne, prawo utworzenia związku zawodowego mają również telepracownicy, których status uregulowany jest w kodeksie pracy.

Wyliczenie osób mających prawo do utworzenia związku zawodowego jest wyczerpujące, co oznacza, iż inne osoby (w szczególności zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych) nie mają prawa tworzenia związku zawodowego, jak również takie prawo nie przysługuje osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą. Warto zaznaczyć, że osoby wykonujące pracę nakładczą, emeryci i renciści, pomimo iż mogą być członkami związku zawodowego, to nie mają prawa go utworzyć. Kwestią sporną było, czy osoba bezrobotna może korzystać z prawa do tworzenia związku zawodowego. Zgodnie jednak z orzecznictwem Sądu Najwyższego osoby bezrobotne w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu nie mają takiego prawa (uchwała SN z 10 stycznia 1992 r., I PZP 63/91 OSNC 1992/7 - 8/129). W myśl ustawy o związkach zawodowych osoby bezrobotne w rozumieniu przepisów o zatrudnieniu zachowują jednak prawo przynależności do związków zawodowych, a jeśli nie są członkami związków zawodowych, mają prawo wstępowania do związków zawodowych w przypadkach i na warunkach określonych statutami związków.

not. mj