Jak zawrzeć pierwszą umowę o pracę

W umowie o pracę pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Jeżeli zatrudnienie spełnia te warunki, obie strony zawsze łączy stosunek pracy bez względu na to, jaką umowę zawarły obie strony. Jeśli więc np. pracodawca chce zatrudnić osobę po raz pierwszy na podstawie umowy-zlecenia, ale wyraźnie wskazuje rodzaj, miejsce i czas pracy oraz wydaje polecenia zleceniobiorcy, to obie strony łączy stosunek pracy. W takiej sytuacji pracownik może wystąpić do sądu z roszczeniem o ustalenie istnienia stosunku pracy (o zawarcie umowy o pracę).

Umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie. Jeżeli strony nie zawarły umowy w takiej formie, pracodawca jest zobowiązany, najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy, potwierdzić pracownikowi na piśmie rodzaj umowy oraz jej warunki. Dokument ten należy złożyć do akt osobowych pracownika. Jeśli pracodawca nie potwierdzi pisemnie zawartej z pracownikiem umowy o pracę, grozi mu kara grzywny w wysokości do 30 tys. zł.

Dla osób, które rozpoczynają pierwszą pracę, podstawowe znaczenie ma rodzaj zawieranej umowy o pracę. Kodeks pracy przewiduje, że zawiera się je na czas nieokreślony, określony lub na czas wykonania określonej pracy. Każda z tych umów może być poprzedzona umową o pracę na okres próbny. Dodatkowo jeżeli zachodzi konieczność zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, pracodawca może w tym celu zatrudnić inną osobę na podstawie umowy o pracę na czas określony, obejmujący czas tej nieobecności (tzw. umowa na zastępstwo). Z punktu widzenia pracownika najkorzystniejsze jest zawarcie umowy na czas nieokreślony. Gwarantuje ona bowiem najlepszą ochronę przed zwolnieniem z pracy.

Umowa o pracę nie tylko musi określać rodzaj pracy, ale także wskazywać, kiedy ją zawarto, kto jest pracodawcą i pracownikiem oraz jakie są warunki pracy i płacy. Powinna też precyzować miejsce wykonywania pracy, wynagrodzenie za pracę (ze wskazaniem jego składników), wymiar czasu pracy oraz termin jej rozpoczęcia. Dodatkowo w umowie o pracę można zamieścić również inne postanowienia dotyczące warunków pracy i płacy, takie jak np. zakaz konkurencji czy wprowadzenie niektórych systemów czasu pracy. Przed podpisaniem kontraktu należy szczegółowo sprawdzić, czy pracodawca nie wprowadził do niego takich klauzul.

lukasz.guza@infor.pl

Art. 22, 25 - 29 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).