Odpisy dla nauczycieli i innych pracowników tworzą jeden ZFŚS

Odpisy na ZFŚS dokonywane są w szkole na nauczycieli, byłych nauczycieli (emerytów i rencistów oraz pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne), pracowników niepedagogicznych szkoły (aktualnie zatrudnionych) oraz byłych pracowników (emerytów i rencistów). Na ogólnych zasadach wynikających z ustawy o ZFŚS odpis oblicza się dla pracowników administracji i obsługi oraz emerytów i rencistów objętych opieką socjalną, którzy nie byli pracownikami pedagogicznymi. Nie stosują go szkoły i placówki objęte systemem oświaty w stosunku do nauczycieli podlegających Karcie nauczyciela. Ustawa ta odmiennie określa zasady dokonywania odpisów na ZFŚS dla nauczycieli oraz byłych nauczycieli - emerytów i rencistów oraz nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Odpisy na poszczególne grupy tworzą jeden fundusz w szkole.

Dla nauczycieli dokonuje się corocznie odpisu na ZFŚS w wysokości ustalanej jako iloczyn planowanej, przeciętnej w danym roku kalendarzowym, liczby nauczycieli zatrudnionych w pełnym i niepełnym wymiarze zajęć (po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć) skorygowanej w końcu roku do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych nauczycieli (po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć) i 110 proc. kwoty bazowej, określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej, obowiązującej w dniu 1 stycznia danego roku (art. 53 Karty nauczyciela). W ustawie budżetowej na rok 2011 podano, że ustala się kwotę bazową dla nauczycieli: od 1 stycznia 2011 r. - w wysokości 2446,82 zł. Zgodnie więc z wyliczeniem 2446,82 zł x 110 proc. na pełen etat nauczycielski przypada 2691,50 zł.

Dla nauczycieli będących emerytami, rencistami lub nauczycielami pobierającymi nauczycielskie świadczenie kompensacyjne dokonuje się odpisu na ZFŚS w wysokości 5 proc. pobieranych przez nich emerytur, rent oraz nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych (art. 53 ust. 2 Karty nauczyciela). Dlatego należy od nich uzyskać informację o wysokości otrzymywanych świadczeń. W Karcie nauczyciela nie uregulowano kwestii związanych ze sposobem ich naliczania i dokumentowania. Zgodnie z wyjaśnieniami udzielanymi przez przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu (pismo z 29 marca 2005 r., nr DE-3-339-7-05, z 27 kwietnia 2005 r., nr DPZN-WSW-KK-1801-114/05) informacje służące skalkulowaniu wysokości emerytur i rent nauczycielskich powinny opierać się na faktycznych danych na temat wysokości emerytury/renty (brutto), zebranych przez szkołę (inną oświatową jednostkę organizacyjną) naliczającą odpis na danego emeryta/rencistę. Dlatego w celu naliczenia odpisu na ZFŚS dla nauczycieli - emerytów i rencistów lub nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, dyrektor szkoły powinien zwrócić się do emerytów i rencistów objętych opieką socjalną o przedstawienie danych dotyczących wysokości pobieranych przez nich emerytur (rent) czy nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych. To właśnie do kompetencji dyrektora szkoły, w której tworzony jest ZFŚS, należy wybór formy pozyskania danych dotyczących wysokości świadczeń pobieranych przez emerytów i rencistów. Oczywiście otrzymana informacja musi być pisemna. Najczęściej jest to oświadczenie emeryta/rencisty w zależności od wymagań z załączonymi dokumentami, np. kopią odcinka emerytury czy deklaracji PIT za poprzedni rok.

Odpisu należy dokonać na każdego nauczyciela - emeryta lub rencistę, który z danej szkoły odszedł na emeryturę lub rentę albo został objęty funduszem w szkole z uwagi na likwidację macierzystej placówki.

W przypadku likwidacji szkoły organ prowadzący szkołę jest obowiązany wskazać inną szkołę, w której będzie naliczany odpis na ZFŚS na każdego nauczyciela będącego emerytem lub rencistą zlikwidowanej szkoły. Osoby te korzystają z usług i świadczeń finansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych na zasadach i warunkach ustalonych w regulaminie obowiązującym we wskazanej szkole.

Odpisu na ZFŚS dla pracowników szkoły niebędących nauczycielami dokonuje się zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ustawy o ZFŚS. Podstawę naliczania kwoty odpisu na ZFŚS stanowi przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą. W 2011 r. podstawą do obliczenia wysokości odpisów na ZFŚS jest kwota 2917,14 zł. Bierze się także pod uwagę przeciętną planowaną w danym roku kalendarzowym liczbę osób zatrudnionych u pracodawcy, skorygowaną w końcu roku do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych, obejmującą pracowników zatrudnionych w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy (po przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy). Na jednego zatrudnionego pracownika wysokość odpisu podstawowego wynosi 37,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia. W 2011 r. jest to 1093,93 zł. Natomiast wysokość odpisu podstawowego na jednego pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze (w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych) wynosi 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (w 2011 r. - 1458,57 zł). Z kolei na jednego pracownika młodocianego wysokość odpisu podstawowego zależy od roku jego nauki i kształtuje się na poziomie: w pierwszym roku nauki - 5 proc. przeciętnego wynagrodzenia (145,86 zł), w drugim - 6 proc. (175,03 zł), a w trzecim - 7 proc. (204,20 zł). Wysokość odpisu podstawowego może być zwiększona o 6,25 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na każdą zatrudnioną osobę, w stosunku do której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności. W 2011 r. taki odpis wyniesie 1276,25 zł (43,75 proc. podstawy naliczania).

Pracodawcy sprawujący opiekę socjalną nad emerytami i rencistami (w tym także ze zlikwidowanych zakładów pracy) mogą zwiększyć fundusz o 6,25 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na każdego emeryta i rencistę mającego prawo do tej opieki. W 2011 r. jest to kwota 182,32 zł.

Zwiększenia mają charakter dobrowolny, pracodawca nie musi z nich korzystać, ale jeśli obejmuje opieką socjalną takie grupy osób, to powinien opcję zwiększenia wysokości odpisu rozważyć.

Od 4 kwietnia tego roku wprowadzona zostanie zmiana w ustawie o ZFŚS. Zgodnie z nową zasadą pracodawcy, którzy utworzyli zakładowy żłobek lub klub dziecięcy oraz przeznaczą na ten cel z odpisu podstawowego kwotę odpowiadającą 7,5 punktu procentowego tego odpisu, mogą zwiększyć fundusz na każdą zatrudnioną osobę o 7,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia (w 2011 r. - 218,79 zł), pod warunkiem przeznaczenia całości tego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego.

Stosuje się ustalone w ustawie o ZFŚS terminy przekazania równowartości środków odpisu na rachunek bankowy funduszu 31 maja jako termin przekazania minimum 75 proc. odpisu podstawowego i 30 września jako ostateczny termin przekazania całości środków.

W placówce przeciętne zatrudnienie nauczycieli wynosiło w 2011 r.: 25 nauczycieli na cały etat, dwóch na 1/2 etatu. Zakładamy, że zatrudnienie do końca roku nie ulegnie zmianie.

Kwota bazowa: 2446,82 zł × 110 proc. = 2691,50 zł

Odpis dla nauczycieli: 2691,50 zł × 26 = 69 979 zł

Dyrektor szkoły uzyskał następujące wysokości świadczeń od 5 nauczycieli emerytów:

800 zł + 900 zł + 1000 zł + 1100 zł + 1265 zł = 5065 zł

5065 zł x 5 proc. = 253,25 zł

Odpis na dla nauczycieli będących emerytami wynosi 253,25 zł

Objęto opieką socjalną 2 emerytów (byłych pracowników obsługi):

182,32 zł x 2 = 364,64 zł

Fundusz zwiększamy o 364,64 zł

Magdalena Sobczak

magdalena.sobczak@infor.pl

Art. 53 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn.zm.).

Art. 13 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2011 z 20 stycznia 2011 r. (Dz.U. nr 29, poz. 150).