Jakie są skutki nieuzasadnionego rozwiązania umowy

adwokat

W przeciwieństwie do pracownika, który- w razie zwolnienia dyscyplinarnego może domagać się od pracodawcy kontynuacji zatrudnienia, roszczenie pracodawcy - w sytuacji nieuzasadnionego rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym - ograniczone jest wyłącznie do żądania od podwładnego odszkodowania. Orzeka o nim sąd pracy. Przy tym redakcja art. 61¹ k.p. jednoznacznie wskazuje, iż podwładny ponosi określoną w nim odpowiedzialność odszkodowawczą jedynie za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracy bez zachowania okresu wypowiedzenia i tylko z powodu rzekomo ciężkiego naruszenia przez zatrudniającego podstawowych obowiązków wobec pracownika.

W świetle wyroku Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2005 r. (III PK 2/05, OSNP 2005/23/372) nieuzasadnione rozwiązanie przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 par. 1¹ k.p. usprawiedliwia żądanie od pracownika odszkodowania (art. 61¹ k.p.), niezależnie od tego, czy pracodawca poniósł szkodę. Żądanie przez pracodawcę odszkodowania na podstawie art. 61¹ k.p. nie może być uznane za nadużycie prawa (art. 8 k.p.) z tego względu, że pracodawca wcześniej odmówił z usprawiedliwionych przyczyn przyjęcia oferty pracownika rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron.

Odszkodowanie należne pracodawcy przysługuje w wysokości uposażenia podwładnego za okres wypowiedzenia, a jeżeli rozwiązano umowę zawartą na czas określony bądź na czas wykonywania określonej pracy - za dwa tygodnie, niezależnie od tego, czy dany kontrakt mógł być wypowiedziany. W razie uwzględnienia roszczenia zatrudniającego nie znajduje zastosowania art. 55 par. 3 k.p., a zatem mimo że to pracownik rozwiązał umowę ze swoim przełożonym, to nie następuje skutek, jaki przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. W myśl uchwały Sądu Najwyższego z 4 marca 1999 r. (III ZP3/99, OSNP 1999/17/542) w sprawie wniesionej przez pracownika o zasądzenie odszkodowania na podstawie art. 55 par. 1¹ k.p. pracodawca może zarzucić brak przyczyny wskazanej w tym przepisie, mimo że sam nie wniósł powództwa o odszkodowanie przewidziane w art. 61¹ k.p. Natomiast w wyroku z 4 marca 1999 r. (I PKN 614/98, OSP 1999/11/208) Sąd Najwyższy podniósł, że rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika na podstawie art. 55 par. 1¹ k.p. jest skuteczne bez względu na to, czy wskazane przez pracownika przyczyny rzeczywiście występują.

Pracodawca może dochodzić odszkodowania określonego w art. 61¹ k.p. w ciągu jednego roku od dnia, w którym powziął on wiadomość o rozwiązaniu przez pracownika umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od daty rozwiązania w opisanym trybie.

W opisanej sytuacji pracodawca powinien niezwłocznie wytoczyć powództwo przeciwko byłemu pracownikowi, wnosząc o odszkodowanie w wysokości jego wynagrodzenia za pracę za okres dwóch tygodni. Zobowiązany jest wykazać w pozwie - za pomocą świadków - uregulowanie na jego rzecz pensji za luty, a w konsekwencji niezasadność rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Art. 55 par. 1¹, art. 61¹, art. 61², art. 291 par. 2¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).