Więcej ojców adopcyjnych skorzysta z urlopu

Od 1 stycznia 2011 r. z urlopu ojcowskiego może korzystać więcej mężczyzn adoptujących dzieci. Zyskali bowiem prawo do wykorzystania takiego wolnego w ciągu roku od przysposobienia dziecka. Tak wynika z art. 182³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Został on zmieniony nowelizacją k.p. z 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz.U. nr 249, poz. 1655).

Nowe przepisy przewidują, że pracownik wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego nie dłużej jednak niż do upływu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia orzekającego przysposobienie. Mężczyzna traci go, jeśli nie zdąży go wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko siedmiu lat. Wyjątkiem są przypadki, gdy rodzice adopcyjni przysposabiają podopiecznego, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego. Wtedy urlop należy wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 10. roku życia. Do końca 2010 roku ojcowie adopcyjni mieli prawo do tygodnia urlopu ojcowskiego tylko do momentu ukończenia przez nie 12 miesięcy.

Prawo do urlopu ojcowskiego przysługuje pracownikom, czyli osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę. Z wolnego tygodnia na opiekę nad dzieckiem mogą skorzystać też osoby, które nie są pracownikami, ale podlegają ubezpieczeniu chorobowemu na innej podstawie niż umowa o pracę (np. z tytułu prowadzenia własnej działalności gospodarczej). Osobom tym przysługuje w tym czasie zasiłek macierzyński.

Urlopu ojcowskiego (zarówno dla rodziców biologicznych, jak i adopcyjnych) udziela się na pisemny wniosek pracownika, składany w terminie nie krótszym niż siedem dni przed rozpoczęciem korzystania z niego. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić taki wniosek. Ojciec nie może jednak w nim wnioskować o udzielenie tylko części urlopu (np. trzech dni). Jeśli chce z niego skorzystać, powinien wnioskować o udzielenie pełnego, wolnego tygodnia.

Wyjątkiem od tej reguły będzie sytuacja, gdy pracownik rozpocznie urlop zbyt późno, aby mógł wykorzystać go w pełnym wymiarze (bo w tym czasie dziecko skończy siedem lat lub minie rok od uprawomocnienia się wyroku w sprawie przysposobienia). Wówczas urlop należy skrócić. (przykład 1)

Ubezpieczony prowadzi działalność gospodarczą. W związku z przysposobieniem dziecka (urodzonego 24 lutego 2004 r.) chce wystąpić o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego od 21 do 27 lutego 2011 r. Postanowienie sądu o przysposobieniu dziecka uprawomocniło się 9 stycznia 2011 r. Wobec dziecka nie podjęto decyzji o odroczeniu obowiązku szkolnego. W takim przypadku zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonemu nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko siódmego roku życia, tj. od 21 do 23 lutego 2011 r.

W czasie korzystania z urlopu ojcu adopcyjnemu przysługuje taka ochrona przed zwolnieniem jak osobie przebywającej na urlopie macierzyńskim. Po jego zakończeniu pracodawca ma obowiązek dopuścić go do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, to na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym - za wynagrodzeniem za pracę, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu.

W 2011 roku wymiar urlopu ojcowskiego wynosi jeden tydzień. Jednak począwszy od 2012 roku, wzrośnie on do dwóch tygodni. Zgodnie z przepisami pracownik, który 1 stycznia 2012 roku będzie korzystał z urlopu ojcowskiego w wymiarze tygodnia, ma prawo do części urlopu w wymiarze odpowiadającym różnicy między podwyższonym a dotychczasowym wymiarem urlopu ojcowskiego (czyli do drugiego wolnego tygodnia). W takim przypadku drugi tydzień urlopu udziela się bezpośrednio po wykorzystaniu pierwszego, na pisemny wniosek składany w terminie nie krótszym niż trzy dni przed rozpoczęciem korzystania z takiej części urlopu. (przykład 2)

9 stycznia 2011 r. uprawomocniło się orzeczenie sądu o przysposobieniu przez pracownika dziecka urodzonego 5 stycznia 2009 r. Ojciec adopcyjny planuje rozpocząć urlop ojcowski 26 grudnia 2011 r. W takim przypadku będzie mógł skorzystać z dwóch, a nie jednego tygodnia takiego urlopu. Jeśli tygodniowy urlop rozpocznie 26 grudnia 2011 r., nie upłynie wówczas jeszcze rok od uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu, a ostatni dzień jednotygodniowego urlopu wypadnie 1 stycznia 2012 r. Zgodnie z przepisami w takiej sytuacji urlop można będzie wydłużyć o kolejny tydzień (od 2 do 8 stycznia 2012 r.)

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl