Wyrok TK: czyli wracają stare zasady

Święto przypadające w dniu dla pracownika wolnym od pracy znowu obniży wymiar czasu pracy. Takie są skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 października 2012 r. (K 27/11). TK uznał, że art. 130 par. 2¹ k.p. jest niezgodny z art. 32 ust. 1 konstytucji. Na orzeczenie w tej sprawie czekaliśmy ponad półtora roku. Wyrok ten nie jest dla większości osób zaskoczeniem, gdyż eksperci i resort pracy od początku wskazywali na niekonstytucyjność przyjętego rozwiązania.

Wyrok TK (ogłoszony w Dz.U. z 8 października 2012 r., poz. 1110), jest bardzo korzystny dla zatrudnionych. Święto Trzech Króli pozostaje bowiem nadal w katalogu świąt ustawowo wolnych od pracy, które są wyliczone w ustawie z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. nr 4, poz. 28 z późn. zm.). Natomiast pracodawcy tracą w niektórych przypadkach dzień pracy, który był ceną za wprowadzenie tego dodatkowego święta.

Obecnie, jeśli nałożą się na siebie w tej samej dacie święto oraz dzień wolny z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy, to święto będzie znowu obniżało wymiar czasu pracy zatrudnionego. Oznacza to, że w takim dniu nie odbierze on dnia wolnego z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy. Mówiąc wprost, pracodawca będzie musiał pracownikowi udzielić w innym terminie dnia wolnego od pracy, aby nie naruszyć zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy wynikającej z art. 129 k.p., której złamanie pociąga za sobą także naruszenie art. 147 k.p., określającego liczbę dni wolnych od pracy w okresie rozliczeniowym. W tym zakresie wracamy więc do stanu z 2010 roku.

Większość pracowników mających sztywne dni wolne z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy w soboty nie skorzysta na wyroku TK w 2013 roku, gdyż żadne ze świąt ustawowo wolnych od pracy nie przypadnie w tym roku w sobotę. Na zmianie zyskają pracownicy instytucji kultury, w których dla większości zatrudnionych tradycyjnym dniem wolnym od pracy z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy jest poniedziałek. W 2013 roku poza poniedziałkiem wielkanocnym w tym dniu tygodnia przypada jeszcze 11 listopada. Tak więc w okresach rozliczeniowych obejmujących kwiecień i listopad pracodawcy będą musieli pracownikom wyznaczyć po jednym dodatkowo wolnym od pracy dniu, aby zrealizować zasadę przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy.

Skutkiem wyroku niewątpliwie korzystnym dla służb kadrowych będzie powrót do zasady jednakowego wymiaru czasu pracy dla wszystkich zatrudnionych bez względu na pracodawcę i rozkład czasu pracy. Tak więc znów będzie można korzystać z przygotowywanych na koniec roku przez wszystkie fachowe wydawnictwa zestawień wymiarów czasu pracy na poszczególne okresy. Nie trzeba będzie już robić żadnych dodatkowych zabiegów legislacyjnych w przepisach wewnętrznych, aby jednakowo liczyć wymiary dla całej załogi. Takich rad w czasie obowiązywania uchylonego właśnie przepisu k.p. udzielało MPiPS, nakłaniając, aby w regulaminach pracy pracodawcy uwzględnili postanowienie, że na potrzeby ustalania wymiarów czasu pracy to soboty są dniem wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy dla ogółu załogi. Teraz pracodawcy posiadający takie postanowienia w regulaminach powinni je wykreślić.

Usunięcie powyższego przepisu z regulacji k.p. spowoduje powrót do sprawiedliwego wynagradzania pracowników za dodatkową pracę. Pamiętajmy bowiem, że różna liczba dni wolnych od pracy, to różny o 8 godzin wymiar czasu pracy dla poszczególnych zatrudnionych. Natomiast obliczając wynagrodzenie za nadgodziny czy pracę w nocy, stawki dzielimy właśnie przez wymiar czasu pracy z danego miesiąca.

Pojawia się pytanie, czy taki stan pozostanie wreszcie stały. Komentowany wyrok TK takich zmian nie wyklucza, gdyż Trybunał wyraźnie stwierdził, że uchylona regulacja nie była niezgodna z art. 66 ust. 2 konstytucji, gwarantującym pracownikom prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy.

@RY1@i02/2012/198/i02.2012.198.21700020a.802.jpg@RY2@

Łukasz Prasołek asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego

Łukasz Prasołek

asystent sędziego w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego