Czy pracodawca odpowiada karnie za niewypłacanie premii

Pracodawca terminowo przekazuje zatrudnionym wynagrodzenia zasadnicze. Od kilku miesięcy spóźnia się jednak z wypłatą należnych im premii. Czy może dostać za to mandat karny?

Tak. Pracodawca może zostać ukarany mandatem karnym także za niewypłacanie tylko niektórych składników wynagrodzenia.

W myśl art. 282 par. 1 pkt. 1 kodeksu pracy, niewypłacanie w terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi, bezpodstawne obniżenie wynagrodzenia lub dokonanie bezprawnego potrącenia stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Grozi za nie grzywna od 1000 zł do 30 000 zł.

Odpowiedzialność za nieterminową wypłatę może ponosić pracodawca (będący osobą fizyczną), główny księgowy lub każdy inny pracownik, który został upoważniony do działania w tym zakresie. Sankcją za wykroczenie objęta jest nieterminowa wypłata jakichkolwiek składników wynagrodzenia, a nie tylko pensji zasadniczej. Pracodawca nie uniknie więc odpowiedzialności, uiszczając tylko część kwot należnych pracownikom. Odpowiedzialność można jednak przypisać tylko temu sprawcy, z którego winy doszło do niewypłacenia świadczeń przysługujących zatrudnionym. Aby móc przyjąć jego zawinienie, trzeba ustalić, że nie istniała przyczyna, która należycie usprawiedliwiałaby niewypłacenie tych należności (por. wyrok SN z 23 września 2009 r., IV KK 66/09, LEX 524064).

W przypadku popełnienia omawianego wykroczenia grzywnę może nałożyć inspektor pracy mandatem karnym. Maksymalna wysokość kary wymierzonej w tym trybie wynosi jednak 2000 zł (z wyjątkiem dotyczącym powtórnego ukarania w ciągu dwóch lat, gdy grzywna może wynieść do 5000 zł). W pozostałych przypadkach w sprawie orzeka sąd, na podstawie wniosku złożonego przez inspektora pracy. W każdej sprawie o wykroczenie wniosek o ukaranie może wnieść także prokurator.

Jeszcze bardziej dotkliwe konsekwencje mogą spotkać pracodawcę (lub osobę działającą w jego imieniu), który nie wykonuje obowiązku wypłaty wynagrodzenia lub innego świadczenia ze stosunku pracy, mimo że został do tego zobowiązany orzeczeniem sądu. Taki czyn stanowi przestępstwo, a jego sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do trzech lat.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 282 par. 1 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 96 par. 1a i 1b ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 133, poz. 848 z późn. zm.).

Art. 218 par. 3 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).