Kiedy nastąpi wygaśnięcie umowy

Zgodnie z planem urlopów pracownik przebywał od początku grudnia 2011 roku na trwającym przez cały miesiąc urlopie wypoczynkowym. W pracy miał się pojawić 2 stycznia 2012 r. Pracodawca dowiedział się jednak, że 8 grudnia 2011 r. pracownik został tymczasowo aresztowany na trzy miesiące. Czy w tej sytuacji można przyjąć, że jego stosunek pracy wygaśnie 8 marca 2012 r.?

Nie. W tym dniu nie będą jeszcze spełnione przesłanki konieczne do wygaśnięcia umowy.

Zgodnie z art. 66 par. 1 kodeksu pracy umowa o pracę wygasa z upływem trzech miesięcy nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania, chyba że pracodawca wcześniej rozwiązał umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Przepis ten przewiduje zatem ustanie stosunku pracy nie z upływem trzech miesięcy od zastosowania wobec pracownika tymczasowego aresztowania, ale z upływem trzech miesięcy nieobecności pracownika w pracy z tego powodu. Umowa o pracę wygasa dopiero wówczas, gdy pracownik jest nieobecny w pracy z powodu tymczasowego aresztowania przez pełne trzy miesiące (por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 marca 2011 r., II PK 213/10, LEX 863980). Okres ten powinien zostać obliczony z zastosowaniem reguł prawa cywilnego, a w szczególności art. 112 k.c. Zgodnie z tym przepisem termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca.

Sąd Najwyższy zwrócił także uwagę, że trzymiesięczny okres nieobecności pracownika w pracy z powodu tymczasowego aresztowania nie musi pokrywać się z trzymiesięcznym okresem tymczasowego aresztowania liczonym - zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego - od chwili zatrzymania do chwili zwolnienia z aresztu.

Do trzymiesięcznego okresu nieobecności w pracy, o którym mowa w art. 66 par. 1 k.p., nie mogą być wliczane okresy nieobecności pracownika w pracy z innych przyczyn niż tymczasowe aresztowanie (por. także uchwałę SN z 23 lutego 1984 r., III PZP 1/84, OSNCP 1984/9/154). SN stwierdził w niej, że jeśli pracownikowi w związku z pełnieniem funkcji w związkach zawodowych został udzielony urlop bezpłatny, a następnie - w czasie trwania tego urlopu - pracownik został tymczasowo aresztowany i przebywał w areszcie trzy miesiące, to w takiej sytuacji nie następuje wygaśnięcie umowy o pracę łączącej pracownika z pracodawcą, który udzielił mu bezpłatnego urlopu.

W przypadku opisanym w pytaniu pracodawca nie może do okresu nieobecności pracownika z powodu tymczasowego aresztowania wliczać okresu jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy wynikającej z udzielonego mu urlopu wypoczynkowego. Umowa o pracę wygaśnie dopiero wówczas, gdy pracownik będzie nieobecny w pracy z powodu tymczasowego aresztowania przez pełne trzy miesiące. Pracownik musiałby więc przebywać w areszcie do 2 kwietnia.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 66 par. 1, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 265 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. nr 89, poz. 555 z późn. zm.).

Art. 112 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).