Fikcyjna umowa-zlecenie jest nieważna

@RY1@i02/2014/201/i02.2014.201.183000800.802.jpg@RY2@

Karolina Sznajder radca prawny, PricewaterhouseCoopers Legal Szurmińska-Jaworska sp.k.

W wyroku z 1 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I PK 241/13) Sąd Najwyższy wskazał, że umowa-zlecenie zawarta pomiędzy stronami nie rodzi trwałego stosunku obligacyjnego przez sam fakt jej spisania, gdy nie jest ona realizowana. Chodzi o sytuację, gdy obowiązki zleceniodawcy i zleceniobiorcy w niej określone nie są wykonywane, a praca jest de facto świadczona przez pracownika w ramach oraz w sposób charakterystyczny dla stosunku pracy nawiązanego z innym podmiotem.

W przedmiotowej sprawie pracownik zawarł z pozwaną spółką umowę-zlecenie, której przedmiotem była ochrona obiektu. Na rozmowie kwalifikacyjnej powód podpisał plik umów-zleceń in blanco, które zawierały tylko jego dane osobowe, bez określenia zleceniodawcy. Dwa miesiące później spółka zawarła z nim umowę o pracę na stanowisku ochroniarza obiektu. Po rozwiązaniu stosunku pracy okazało się, że w jednej z umów in blanco jako zleceniodawca była wskazana inna spółka powiązana z poprzednią, a tym samym powód wykonywał równolegle obowiązki na podstawie dwóch umów (o pracę oraz zlecenia) dla dwóch odrębnych podmiotów. Normatywny czas pracy był rozliczany w ramach umowy o pracę, a godziny nadliczbowe - w ramach umowy-zlecenia. Powód złożył przeciwko spółce pozew o zapłatę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w nocy.

W ocenie sądu umowa, której treść z formalnego punktu widzenia nie sprzeciwia się ustawie, a w rzeczywistości zmierza do obejścia prawa, jest nieważna od samego początku.

SN zwrócił uwagę, że w sytuacji, gdy w rzeczywistości praca jest wykonywana stale pod kierunkiem i na zlecenie podmiotu będącego pracodawcą, nie ma potrzeby weryfikowania umowy zlecenia zawartej z odrębną spółką z punktu widzenia jej skuteczności (ważności). Przypisywanie tak wykonywanej pracy innemu podmiotowi, gdy jej ilość przekracza normalny czas pracy, stanowi wyłącznie czynność techniczno-organizacyjną, a następcze rozliczanie pracy oraz rozłożenie zapłaty wynagrodzenia na dwa podmioty nie może świadczyć o realizacji stosunku zlecenia w takich okolicznościach. SN podkreślił, że skoro pracownik stale wykonuje tę samą pracę zlecaną przez jeden podmiot będący pracodawcą, przy jednakowej organizacji jej świadczenia i pod nadzorem, to taka więź musi być oceniona jako stosunek pracy.

Not. BL