Cz. I. Nowe instrumenty rynku pracy

Bon stażowy

Przyznanie bonów dla bezrobotnego jest jednocześnie zobowiązaniem powiatowego urzędu pracy do pokrycia kosztów związanych z podjęciem szkolenia, stażu, zatrudnienia subsydiowanego czy wreszcie zmiany miejsca zamieszkania związanej z podjęciem zatrudnienia. Ponieważ nie wszystkie bony dotyczą pracodawcy, na łamach niniejszego dodatku zostaną omówione tylko bon stażowy oraz zatrudnieniowy.

Czym zatem jest bon stażowy? To gwarancja skierowania do odbycia stażu u pracodawcy wskazanego przez bezrobotnego na okres 6 miesięcy (czas ten nie może być krótszy ani dłuższy), pod warunkiem że pracodawca zobowiąże się do dalszego jego zatrudniania przez kolejne 6 miesięcy. Za spełnienie tego zobowiązania otrzyma z urzędu pracy premię w wysokości 1500 zł.

Bon stażowy może być przyznany osobie, która spełnia łącznie poniższe przesłanki, czyli:

● nie ukończyła 30. roku życia,

● złożyła wniosek o przyznanie bonu stażowego,

● znalazła pracodawcę do realizacji bonu.

Po ujęciu tej formy pomocy w indywidualnym planie działania oraz spełnieniu tych warunków wskazany przez bezrobotnego pracodawca powinien złożyć do starosty wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu. Wniosek powinien zawierać informacje określone w par. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (rozporządzenie ma zastosowanie także w odniesieniu do staży realizowanych w ramach bonów stażowych).

Poza tymi przepisami do omawianego bonu ma zastosowanie także art. 53 ust. 1 oraz 4-8 ustawy o promocji zatrudnienia (czyli np. bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium oraz wolne w wymiarze 2 dni na każde 30 dni odbywania stażu) oraz art. 61a ust. 1 ustawy, zgodnie z którym staż można odbywać u przedsiębiorcy niezatrudniającego pracownika.

Jak zostało wcześniej wspomniane, pracodawca, który wywiązał się z obowiązku zatrudniania bezrobotnego po odbytym stażu przez 6 miesięcy, może złożyć wniosek o przyznanie premii z tego tytułu (w wysokości 1500 zł). Do takiego wniosku powinien dołączyć m.in. zaświadczenia lub oświadczenie o uzyskanej pomocy de minimis. Warunki wypłaty premii powinny być jasno określone w umowie zawartej między stronami (starostą a pracodawcą). Nie zostanie ona wypłacona, jeśli pracodawca zwolnił bezrobotnego przed upływem 6 miesięcy od zatrudnienia. W takim przypadku nie ma też zastosowania proporcjonalna wypłata.

Podstawa prawna

Art. 66l ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. nr 142, poz. 1160).

Bon zatrudnieniowy

Procedura w skrócie wygląda tak: powiatowy urząd pracy nawiązuje kontakt z pracodawcą, który wyraził gotowość zatrudnienia bezrobotnego w celu zawarcia umowy. Po jej podpisaniu bezrobotny podejmuje zatrudnienie. W tym czasie przez okres 12 miesięcy starosta refunduje pracodawcy część kosztów wynagrodzenia i składek ZUS w wysokości zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia (tj. 823,60 zł brutto).

Jeżeli pracodawca nie wywiąże się z obowiązku zatrudniania bezrobotnego przez okres 18 miesięcy, to będzie musiał zwrócić przyznaną refundację z odsetkami:

● w całości - jeżeli niespełnienie obowiązku nastąpiło w okresie do 12 miesięcy od dnia zatrudnienia bezrobotnego lub

● w kwocie ustalonej proporcjonalnie do okresu nieutrzymania zatrudnienia - jeżeli niespełnienie obowiązku dalszego zatrudnienia nastąpiło w okresie 6 miesięcy po zakończeniu refundacji.

Pracodawca nie zwraca refundacji, jeżeli umowa o pracę zostanie rozwiązana przez bezrobotnego, pracodawca zwolni go dyscyplinarnie (art. 52 k.p.) lub stosunek pracy wygaśnie po 18 miesiącach.

WAŻNE

Okres kolejnych 6 miesięcy zatrudnienia bezrobotnego nie podlega już refundacji

Podstawa prawna

Art. 66m ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Na utworzenie stanowiska pracy w formie telepracy (art. 675 kodeksu pracy; dalej: k.p.) dla: ● bezrobotnego rodzica powracającego na rynek pracy, wychowującego co najmniej jedno dziecko w wieku do 6 lat, lub ● bezrobotnego sprawującego opiekę nad osobą zależną, - który w okresie 3 lat przed rejestracją w urzędzie pracy jako bezrobotny zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu wychowywania dziecka lub sprawowania opieki nad osobą zależną. Nie otrzyma go pracodawca lub przedsiębiorca (ustawa rozróżnia te dwa pojęcia - patrz wstęp) gdy utworzy stanowisko pracy dla bezrobotnego: ● swojego małżonka, ● swojego rodzica, ● swojego rodzeństwa, ● dziecka własnego lub przysposobionego: pracodawcy lub przedsiębiorcy, małżonka pracodawcy lub przedsiębiorcy, rodzeństwa pracodawcy lub przedsiębiorcy.	Na utworzenie w pełnym wymiarze stanowiska pracy dla: ● skierowanego bezrobotnego rodzica powracającego na rynek pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dziecka lub ● bezrobotnego sprawującego opiekę nad osobą zależną, - który w okresie 3 lat przed rejestracją w urzędzie pracy jako bezrobotny zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność wychowywania dziecka lub sprawowania opieki nad osobą zależną.
- Maksymalna kwota to 6-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto (tj. w 2014 r. - 10 080 zł). - Grant zostanie wypłacony pracodawcy z góry celem utworzenia stanowiska pracy w formie telepracy.	- Przez 12 miesięcy w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie za każdego skierowanego bezrobotnego. - Przez 18 miesięcy w wysokości jednej trzeciej minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie za każdego skierowanego bezrobotnego.
- 12 miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy. - 18 miesięcy w wymiarze 1/2 etatu.	- 6 miesięcy przy pobieraniu świadczenia przez 12 miesięcy. - 9 miesięcy przy pobieraniu świadczenia przez 18 miesięcy.
- W przypadku niewywiązania się z obowiązku zatrudnienia bezrobotnego przez czas określony w ustawie (zwrot w kwocie proporcjonalnej do okresu zatrudnienia) lub wykorzystania grantu niezgodnie z umową, lub jego niewykorzystania (zwrot w całości), - w przypadku odmowy przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy (w kwocie proporcjonalnej) Jeżeli urząd pracy nie ma możliwości skierowania na zwolnione stanowisko pracy innego bezrobotnego, pracodawca lub przedsiębiorca nie zwraca grantu za okres zatrudniania skierowanego bezrobotnego.	- W przypadku rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę w trakcie przysługiwania świadczenia aktywizacyjnego (w kwocie wszystkich otrzymanych świadczeń aktywizacyjnych) lub - w przypadku niewywiązania się z warunku utrzymania osoby w zatrudnieniu przez okres odpowiednio 6 lub 9 miesięcy przypadających po ustaniu prawa do świadczenia aktywizacyjnego (w kwocie wszystkich otrzymanych świadczeń aktywizacyjnych), - w przypadku utrzymania zatrudnienia bezrobotnego przez okres otrzymywania świadczenia aktywizacyjnego oraz przez co najmniej połowę wymaganego okresu utrzymania zatrudnienia po upływie prawa do świadczenia (w kwocie połowy otrzymanych świadczeń aktywizacyjnych), - w przypadku odmowy przyjęcia bezrobotnego na zwolnione stanowisko (w pełnej kwocie otrzymanych świadczeń aktywizacyjnych).
Art. 60a ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).	Art. 60b ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).
	Świadczenie aktywizacyjne nie przysługuje w przypadku uzyskania przez pracodawcę prawa do pożyczki z FP na utworzenie miejsca pracy dla osoby, która miałaby być objęta świadczeniem aktywizacyjnym.

Grant na telepracę i świadczenie aktywizacyjne

Pożyczka na utworzenie nowego miejsca pracy

Obecnie w ustawie o promocji zatrudnienia funkcjonuje refundacja kosztów wyposażenia i doposażenia stanowiska pracy poniesionych przez przedsiębiorcę, który takie stanowisko utworzył (szczegółowo o tym instrumencie piszemy w drugiej części dodatku). Po 27 maja zacznie obowiązywać nowy rozdział ustawy o promocji zatrudnienia dotyczący pożyczek, w tym tej udzielanej na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego. Nie oznacza to jednak, że refundacje zniknęły z palety dostępnych form wsparcia dla przedsiębiorców zatrudniających bezrobotnych. Czym zatem różnią się te dwa instrumenty rynku pracy?

Pierwszym i zasadniczym kryterium rozróżniającym jest charakter przyznawanej pomocy. I tak refundacja kosztów jest bezzwrotna, z kolei pożyczkę, jak sama nazwa wskazuje, ten, kto z niej skorzysta, będzie musiał w określonym czasie zwrócić. Ponadto przy pożyczce jest szerszy katalog podmiotów, które mogą się o nią ubiegać, bo oprócz prowadzących działalność gospodarczą, producentów rolnych, niepublicznych szkół i przedszkoli mogą ją dostać także żłobki, kluby dziecięce tworzone i prowadzone przez osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki nieposiadające osobowości prawnej.

Pożyczka ta jest udzielana na podstawie umowy, na wniosek podanych wyżej podmiotów po przedstawieniu kosztorysu dotyczącego tworzonego stanowiska pracy, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 28 ustawy o promocji zatrudnienia chodzi o przeciętne wynagrodzenie za poprzedni kwartał podawane przez GUS). Jest to zatem maksymalnie 23.371, 86 zł (tj. 3895,31 zł za I kwartał 2014 r. x 6).

Jej oprocentowanie wynosi, w skali roku, 0,25 stopy redyskonta weksli przyjmowanych przez Narodowy Bank Polski, a okres spłaty to maksymalnie 3 lata (bez możliwości skorzystania z okresu karencji), z zastrzeżeniem, że inny jest okres spłaty, jeżeli przedsiębiorcy udzielona zostanie także po spełnieniu określonych warunków pożyczka na podjęcie działalności gospodarczej. W takim bowiem przypadku pożyczka na utworzenie stanowiska pracy powiększa kapitał zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej, a jej spłata następuje zgodnie z harmonogramem spłaty tej drugiej. Przedsiębiorca nie otrzyma pieniędzy, dopóki nie potwierdzi zabezpieczenia przyznanej pomocy na wypadek, gdyby nie dotrzymał warunków umowy. Dlatego ubiegający się o pożyczkę musi przygotować weksel in blanco i poręczenie dwóch osób fizycznych.

Kiedy zatem kwotę niespłaconej pożyczki (wraz z odsetkami) trzeba zwrócić? Otóż ma to miejsce, gdy przedsiębiorca:

● zatrudniał na utworzonym stanowisku pracy bezrobotnego krócej niż 12 miesięcy albo naruszył inne warunki umowy;

● zlikwiduje utworzone stanowisko pracy dla bezrobotnego w okresie od 12. do 36. miesiąca zatrudniania na tym stanowisku bezrobotnego (bezrobotnych).

Pożyczkobiorca musi także pamiętać o kilku obowiązkach. I tak:

● musi poinformować, z 14-dniowym wyprzedzeniem, powiatowy urząd pracy oraz pośrednika finansowego o terminie zatrudnienia bezrobotnego oraz potwierdzić zatrudnienie bezrobotnego, w terminie 7 dni od dnia jego zatrudnienia;

● musi poinformować pośrednika finansowego oraz powiatowy urząd pracy o rozwiązaniu umowy o pracę ze skierowanym bezrobotnym, nie później niż w terminie 7 dni od dnia jej rozwiązania.

Zwolnienie z FP i FGŚP

Nowelizacja ustawy o promocji zatrudnienia przewiduje zwolnienie pracodawców z obowiązku opłacania składek na FP i FGŚP w przypadku zatrudnienia bezrobotnego do 30. roku życia.

● Nowy art. 104c w ustawie o promocji zatrudnienia - pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na FP przez 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za skierowanych zatrudnionych bezrobotnych, którzy nie ukończyli 30. roku życia.

● Nowy art. 9c w ustawie z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 272 ze zm.) - pracodawca nie opłaca składek na FGŚP przez 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za skierowanych zatrudnionych bezrobotnych, którzy nie ukończyli 30. roku życia.

UWAGA

Tworzone stanowisko pracy nie może być jednocześnie finansowane w ramach pożyczki i refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy

Podstawa prawna

Art. 61e, 61h, art. 61j ust. 3, art. 61k, 61m, 61o, 61x ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Krajowy Fundusz Szkoleniowy

KFS nie zastępuje zakładowych funduszy szkoleniowych - firmy je mogą dalej tworzyć, tylko na podstawie zasad wewnętrznych, nieregulowanych ustawą o promocji zatrudnienia.

Środki KFS można przeznaczyć m.in. na określenie potrzeb pracodawcy w zakresie kształcenia ustawicznego w związku z ubieganiem się o sfinansowanie tego kształcenia ze środków KFS, kursy i studia podyplomowe realizowane z inicjatywy pracodawcy lub za jego zgodą czy też konsultacje i poradnictwo dla pracodawców w zakresie korzystania z KFS.

O dofinansowanie kosztów kształcenia ustawicznego mogą wystąpić wszyscy pracodawcy, którzy zamierzają inwestować w podnoszenie swoich kompetencji lub kompetencji osób pracujących w firmie. Przy czym nie ma znaczenia, na jaki rodzaj umowy o pracę zatrudnieni są pracownicy, a także czy jest to praca na pełen czy część etatu.

Wybór instytucji edukacyjnej pozostaje do decyzji pracodawcy. Planujący zorganizowanie szkolenia musi złożyć do powiatowego urzędu pracy właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy albo miejsce prowadzenia działalności wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia ustawicznego. Może go złożyć w formie papierowej lub elektronicznej. Wniosek złożony w formie elektronicznej musi posiadać bezpieczny podpis elektroniczny lub podpis potwierdzony profilem zaufanym elektronicznej platformy usług administracji publicznej. Formularz wniosku nie jest regulowany prawnie, zatem każdy urząd pracy podejmie decyzję o jego kształcie i miejscu udostępniania.

Po spełnieniu wszystkich wymogów starosta zawiera z pracodawcą umowę, w której będą też doprecyzowane przesłanki dotyczące zwrotu środków przez pracodawcę w przypadku nieukończenia kształcenia.

Wysokość środków przekazywanych pracodawcy na sfinansowanie to:

● 80 proc. kosztów kształcenia ustawicznego, nie więcej jednak niż do wysokości 300 proc. przeciętnego wynagrodzenia w danym roku na jednego uczestnika,

● 100 proc. kosztów kształcenia ustawicznego - jeśli należy on do grupy mikroprzedsiębiorców, nie więcej jednak niż do wysokości 300 proc. przeciętnego wynagrodzenia w danym roku na jednego uczestnika.

WAŻNE

Środki KFS w latach 2014 i 2015 przeznacza się na wsparcie kształcenia ustawicznego pracowników i pracodawców w wieku co najmniej 45 lat. Oznacza to, że nie mogą być one adresowane do innej grupy wiekowej

Podstawa prawna

Art. 69a, 69b, art. 109 ust. 2d-2n ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 14 maja 2014 r. w sprawie w sprawie przyznawania środków z Krajowego Funduszu Szkoleniowego (przekazane do Rządowego Centrum Legislacji celem jego publikacji w Dzienniku Ustaw. Rozporządzenie wejdzie w życie 27 maja 2014 r.).

Umowa trójstronna

Wniosek w tej sprawie pracodawca będzie składał w formie papierowej lub elektronicznej. Jeśli skorzysta z drugiej opcji, to wniosek musi posiadać bezpieczny podpis elektroniczny lub podpis potwierdzony profilem zaufanym elektronicznej platformy usług administracji publicznej.

Przy doborze kandydatów na szkolenie urząd pracy powinien kierować się zawartymi we wniosku pracodawcy preferencjami, a także wskazaniami w indywidualnych planach działania osób bezrobotnych. Po zaakceptowaniu wniosku, wytypowaniu osób do szkolenia oraz wybraniu instytucji szkoleniowej następuje realizacja szkolenia. Ponieważ jest ono wykonywane w dużej mierze na życzenie pracodawcy, to program szkolenia może przewidywać, że część zajęć ma charakter praktyczny i jest realizowana na stanowiskach pracy u pracodawcy. Ustalenia w tym zakresie powinny się znaleźć w tekście trójstronnej umowy szkoleniowej. Trzeba jednak w takiej sytuacji określić wzajemne zobowiązania instytucji szkoleniowej i pracodawcy, w tym np. kwestię opiekuna zajęć praktycznych, czy dokumentacji zajęć.

Podstawa prawna

Art. 40 ust. 2g ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 14 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków oraz trybu i sposobów prowadzenia usług rynku pracy (przekazane do Rządowego Centrum Legislacji celem jego publikacji w Dzienniku Ustaw. Rozporządzenie wejdzie w życie 27 maja 2014 r.).

Starosta może, na podstawie zawartej umowy, refundować pracodawcy koszty poniesione na składki na ubezpieczenia społeczne należne od pracodawcy (czyli emerytalna, rentowa oraz wypadkowa) za skierowanych do pracy bezrobotnych do 30. roku życia, którzy podejmują zatrudnienie po raz pierwszy w życiu.	Starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy dofinansowanie wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50. rok życia.
- Przez 12 miesięcy	- Przez 12 miesięcy - gdy bezrobotny ukończył 50 lat, a nie ukończył 60 lat - Przez 24 miesiące - gdy bezrobotny ukończył 60 lat
W kwocie określonej w umowie, nie wyższej jednak niż połowa miesięcznego minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego zatrudnionego bezrobotnego
- Przez 6 miesięcy po zakończeniu okresu refundacji kosztów poniesionych na składki ZUS.	- Przez 6 miesięcy - gdy bezrobotny ukończył 50 lat, a nie ukończył 60 lat. - Przez 12 miesięcy - gdy bezrobotny ukończył 60 lat
Art. 60c ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).	Art. 60d ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Refundacja i dofinansowanie

Dodatek przygotowała Katarzyna Dąbrowska