Cz. II. Stare instrumenty rynku pracy

Doposażenie i wyposażenie stanowiska

Najważniejszą jednak kwestią jest to, aby firma wyposażyła miejsce pracy, przy czym w ustawie nie podano katalogu rzeczy objętych refundacją. W praktyce wygląda to tak, że urzędy pracy mają przygotowane przepisy wewnętrzne, z których wynika, za jakie przedmioty należy się zwrot pieniędzy. Mogą to być komputer, biurko, telefon itp.

Jeśli chodzi o kwotę zwrotu kosztów, to jest ona określana w umowie zawieranej z urzędem pracy (często też wewnętrzne regulaminy urzędu określają maksymalną kwotę zwrotu), ale nie może przekraczać 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia, czyli 23371,86 zł (3895,31 zł z I kwartału 2014 r. x 6). Szczegóły dotyczące udzielania znajdziemy w rozporządzeniu w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej (wygasa 30 czerwca 2014 r.).

Co zrobić, aby taką refundację otrzymać? Należy złożyć odpowiedni wniosek w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na siedzibę pracodawcy lub ze względu na miejsce wykonywania pracy przez skierowanego bezrobotnego. Do wniosku trzeba dołączyć wiele załączników określonych w zależności od rodzaju podmiotu, który go składa (np. inne będzie składało przedszkole, a inne producent rolny). Wszystkie zostały określone we wspomnianym rozporządzeniu.

Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku starosta zawiera umowę z pracodawcą, w której ten drugi zobowiązuje się m.in. do:

● zatrudnienia na wyposażonym lub doposażonym stanowisku, w pełnym wymiarze czasu pracy, skierowanego bezrobotnego przez 2 lata;

● utrzymania przez okres 24 miesięcy utworzonego stanowiska pracy (rotacja zatrudnionych bezrobotnych na danym stanowisku jest dopuszczalna);

● zwrotu całości przyznanej refundacji wraz z odsetkami w przypadku: złożenia niezgodnych z prawdą oświadczeń dołączonych do wniosku o refundację lub naruszenia innych warunków umowy.

Ubiegając się o taką pomoc, pracodawca powinien przygotować wymagane przez urząd pracy formy zabezpieczenia przyznanej pomocy. Może to być: poręczenie, weksel z poręczeniem wekslowym (aval), gwarancja bankowa, zastaw na prawach lub rzeczach, blokada środków zgromadzonych na rachunku bankowym albo akt notarialny o poddaniu się egzekucji przez dłużnika.

WAŻNE

Starosta może odmówić skierowania osoby bezrobotnej do pracodawcy, u którego bezrobotny ten był zatrudniony lub wykonywał inną pracę zarobkową w okresie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku

Podstawa prawna

Art. 46 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 kwietnia 2012 r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej (Dz.U. poz. 457).

Refundacja składek ZUS

Kolejną refundacją jest jednorazowa refundacja dotycząca składek odprowadzanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poniesionych w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego, ale żeby ją otrzymać, pracodawca musi:

1) zatrudniać skierowanego bezrobotnego w pełnym wymiarze czasu pracy przez co najmniej 12 miesięcy oraz

2) po upływie 12 miesięcy zatrudniać go nadal.

Ustawa nie precyzuje, jak długo trzeba takiego bezrobotnego zatrudniać po upływie wskazanych 12 miesięcy. Szczegóły znajdziemy w rozporządzeniu w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.

Wynika z niego, że okres zatrudnienia osoby bezrobotnej zależy od tego, w jakiej sytuacji na rynku pracy się on znajduje: w szczególnie niekorzystnej czy bardzo niekorzystnej. W pierwszym przypadku trzeba go zatrudniać nieprzerwanie przez 12 miesięcy (a zatem po upływie wskazanych 12 miesięcy bezrobotny musi być nadal zatrudniony, ale nie ma już tutaj wymogu utrzymania go w zatrudnieniu przez określony czas), a w drugim - nie krócej niż przez dwa lata. Nie musi to być przy tym jedna umowa zawarta z bezrobotnym. Definicje osób znajdujących się w szczególnie niekorzystnej oraz bardzo niekorzystnej sytuacji znajdziemy w art. 2 pkt 18 i 19 rozporządzenia Komisji (KE) nr 800/2008.

Refundacja jest wypłacana jednorazowo, obejmuje 12 miesięcy i rozpoczyna się dopiero po upływie tego okresu. Pracodawca nie dostanie więcej niż 300 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zatem w 2014 r. wysokość pomocy nie przekroczy 5040 zł (1680 zł x 300 proc.).

W celu otrzymania wsparcia należy złożyć odpowiedni wniosek w powiatowym urzędzie pracy. Wcześniej jednak warto zapoznać się z regulaminem ubiegania się o tę formę wsparcia obowiązującym w wybranym urzędzie pracy. Wewnętrzne regulaminy mogą zawierać dodatkowe warunki, które należy spełniać.

Podstawa prawna

Art. 47 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 7 stycznia 2009 r. w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 5, poz. 25).

Prace interwencyjne

Dotychczas prace interwencyjne przeznaczone były dla bezrobotnych znajdujących się w szczególnej sytuacji na rynku pracy (osoby te określono w art. 49 ustawy o promocji zatrudnienia), które dodatkowo musiały spełniać choć jeden warunek z wymienionych w art. 2 pkt 18 i 19 rozporządzenia Komisji (KE) nr 800/2008. Dotyczą one osoby w szczególnie niekorzystnej sytuacji oraz bardzo niekorzystnej sytuacji. Od 1 lipca 2014 r. warunki te ulegną zmianie z uwagi na zmianę art. 49 ustawy o promocji zatrudnienia. Przyczyni się do tego również dodatkowo oparcie zasad udzielania pomocy państwa na zasadzie pomocy de minimis zamiast pomocy w ramach wyłączeń blokowych. Oznacza to, że pracodawcy będą mogli pozyskać dofinansowanie na zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych wszystkich bezrobotnych bez względu na to, czy osoby te znajdują się w szczególnej sytuacji na rynku pracy oraz czy spełniają warunki wskazane w podanym wyżej akcie unijnym czy też nie.

Nowelizacja ustawy o promocji zatrudnienia w zakresie zasad organizowania prac interwencyjnych wejdzie w życie 1 lipca 2014 r. Poniżej przedstawiamy zasady przyznawania refundacji już po zmianach. Pomoc finansowa różni się w zależności od spełnionych warunków. I tak starosta wypłaci refundację przez okres:

● , wysokość uprzednio uzgodnionej refundacji nie może wówczas przekroczyć kwoty ustalonej jako iloczyn liczby zatrudnionych w miesiącu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz kwoty zasiłku dla bezrobotnych, obowiązującej w ostatnim dniu zatrudnienia każdego rozliczanego miesiąca i składek ZUS od refundowanego wynagrodzenia;

● , jeżeli skierowani bezrobotni zostali zatrudnieni co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy; wysokość uprzednio uzgodnionej refundacji nie może wówczas przekroczyć kwoty połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek ZUS od refundowanego wynagrodzenia za każdą osobę bezrobotną;

● , jeżeli osoby bezrobotne zatrudnione były w pełnym wymiarze czasu pracy; wysokość wcześniej uzgodnionej refundacji nie może przekroczyć kwoty zasiłku dla bezrobotnych, obowiązującej w ostatnim dniu każdego rozliczanego miesiąca i składek ZUS od refundowanego wynagrodzenia;

● , jeżeli osoby bezrobotne skierowane na prace interwencyjne były zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy; wysokość wcześniej uzgodnionej refundacji nie może przekraczać minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia, jeżeli zwrot obejmuje koszty poniesione za co drugi miesiąc.

W przypadku dwóch pierwszych refundacji pracodawca jest obowiązany do utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego przez okres 3 miesięcy po jej zakończeniu. Z kolei w dwóch kolejnych ma obowiązek zatrudniać go przez okres objęty refundacją oraz 6 miesięcy po jej zakończeniu. Niewywiązanie się z tego warunków lub naruszenie innych warunków zawartej umowy powoduje obowiązek zwrotu uzyskanej pomocy wraz z odsetkami.

Aby skorzystać z tej formy pomocy, pracodawca powinien złożyć wniosek do urzędu pracy. Dopiero po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku przez urząd i podpisaniu z urzędem pracy umowy określającej warunki organizacji prac interwencyjnych, może zatrudnić osobę bezrobotną. Umowa określi:

● liczbę bezrobotnych oraz okres, na jaki zostaną zatrudnieni;

● rodzaj i miejsce wykonywania pracy oraz niezbędne lub pożądane kwalifikacje bezrobotnych;

● terminy i wysokość refundacji;

● obowiązki informacyjne wobec urzędu.

Jeżeli bezpośrednio po zakończeniu prac interwencyjnych trwających co najmniej 6 miesięcy pracodawca zatrudniał skierowanego bezrobotnego przez kolejne 6 miesięcy i po upływie tego okresu nadal go zatrudnia w pełnym wymiarze czasu pracy, powiatowy urząd pracy może przyznać mu jednorazową refundację wynagrodzenia w wysokości uprzednio uzgodnionej, nie wyższej jednak niż 150 proc. przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu spełnienia tego warunku. Obecnie jest to ok. 5 tys. zł (3895,31 zł za I kwartał 2014 r. x 150 proc.).

WAŻNE

Pracodawcy będą mogli pozyskać pomoc na zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych na wszystkich bezrobotnych bez względu na to, czy osoby te znajdują się w szczególnej sytuacji na rynku pracy oraz czy spełniają warunki wskazane w przepisach unijnych

Podstawa prawna

Art. 51 i 56 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 7 stycznia 2009 r. w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 5, poz. 25); obecnie trwają prace nad nowym rozporządzeniem, które zastąpi powołane powyżej z 1 lipca 2014 r.

Staże dla bezrobotnych

Staż może zorganizować: pracodawca, rolnicza spółdzielnia produkcyjna lub pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium RP, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej.

Do 27 maja staż mógł trwać:

● od 3 do 6 miesięcy (w przypadku osób w szczególnej sytuacji na rynku pracy);

● od 3 do 12 miesięcy (w przypadku bezrobotnych do 25. roku życia i osób do 27. roku życia, w okresie 12 miesięcy od dnia ukończenia szkoły wyższej).

Po wejściu w życie reformy urzędów pracy oferta stażowa skierowana będzie do wszystkich bezrobotnych. Dla większości trwa od 3 do 6 miesięcy. Wyjątek dotyczy bezrobotnego do 30. roku życia - będzie on mógł odbywać staż do 12 miesięcy

Co należy zrobić, aby przyjąć osobę na staż? Pracodawca musi udać się z wnioskiem do urzędu pracy o organizację stażu. Wytyczne co do wniosku zawiera rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych. Stosując się do nich, urzędy opracowały własne wzory wniosków. W ciągu 30 dni wniosek zostanie rozpatrzony. Jeżeli pozytywnie, to pracodawca podpisuje ze starostą umowę, w której zawarte są informacje dotyczące programu, według którego będzie realizowany staż.

Pracodawca jako organizator stażu m.in.:

● zapoznaje stażystę z programem stażu, z jego obowiązkami i uprawnieniami;

● zapewnia mu profilaktyczną ochronę zdrowia, tak jak swoim pracownikom;

● szkoli go w zakresie bhp i zapoznaje z regulaminem pracy;

● wyznacza opiekuna stażysty;

● niezwłocznie informuje (nie później niż w ciągu 7 dni) starostę, jeżeli staż został przerwany, o każdym dniu nieusprawiedliwionej nieobecności stażysty i wszystkich innych zdarzeniach istotnych dla realizacji programu;

● na wniosek osoby bezrobotnej odbywającej staż jest zobowiązany udzielić jej 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowe odbywania stażu;

● po zakończeniu stażu musi wydać stażyście pisemną opinię zawierającą informacje o zadaniach, jakie realizował i umiejętnościach praktycznych, jakie uzyskał w trakcie stażu.

Starosta na wniosek pracodawcy może pozbawić stażystę możliwości ukończenia programu, jeżeli:

● będzie miał więcej niż jeden dzień nieusprawiedliwionej nieobecności lub

● naruszy regulamin pracy lub

● jego usprawiedliwiona nieobecność uniemożliwi zrealizowanie programu stażu.

Staż może zostać przerwany także na wniosek samego stażysty w przypadku niezrealizowania przez pracodawcę programu stażu lub niedotrzymania warunków jego odbywania.

WAŻNE

Pracodawca nie jest upoważniony do wypłacania stażyście wynagrodzenia, dodatkowych świadczeń, nagród, itp. (bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje z urzędu pracy stypendium w wysokości 120 proc. kwoty zasiłku dla bezrobotnych)

Podstawa prawna

Art. 53 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. nr 142, poz. 1160).

Przygotowanie zawodowe

Przygotowanie zawodowe dorosłych jest realizowane na podstawie umowy zawartej między:

● pracodawcą i starostą lub

● pracodawcą, starostą i instytucją szkoleniową.

Ta forma wsparcia jest skierowana do poszukującego pracy, który:

● otrzymuje świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym lub górniczy zasiłek socjalny, określone w odrębnych przepisach;

● uczestniczy w zajęciach w centrum integracji społecznej lub indywidualnym programie integracji, o którym mowa w przepisach o pomocy społecznej;

● jest żołnierzem rezerwy;

● pobiera rentę szkoleniową;

● pobiera świadczenie szkoleniowe, o którym mowa w art. 70 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia.

Obecnie praktyczna nauka zawodu dorosłych trwa od 12 miesięcy, a maksymalnie do 18 miesięcy, z kolei przyuczenie do pracy dorosłych - minimalnie 3 miesiące, maksymalnie do 6 miesięcy. Przygotowanie zawodowe dorosłych może trwać maksymalnie 40 godzin zegarowych tygodniowo i 8 godzin dziennie. Nie może odbywać się w niedziele i święta oraz w porze nocnej.

Aby dostać refundację poniesionych wydatków, pracodawca powinien złożyć wniosek do powiatowego urzędu pracy i dołączyć do niego kopie dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków, poświadczone za zgodność z oryginałem.

Dla tych, którzy zorganizują przygotowanie zawodowe przewidziano refundację poniesionych kosztów i gratyfikację. Pracodawca organizujący staż może otrzymać refundację wydatków poniesionych na każdego uczestnika w wysokości określonej w umowie, maksymalnie do wysokości 2 proc. przeciętnego wynagrodzenia za każdy pełny miesiąc programu. Są to wydatki poniesione głównie na materiały i surowce, eksploatację maszyn i urządzeń, odzież roboczą, posiłki regeneracyjne i inne środki niezbędne do realizacji programu.

Ponadto na podstawie umowy starosta przyznaje jednorazową premię za każdy pełny miesiąc przygotowania zawodowego dorosłych każdego uczestnika, jeżeli ukończy on program pomyślnie zdanym egzaminem.

Program przygotowania zawodowego przygotowuje pracodawca wraz z instytucją szkoleniową. Nabywanie umiejętności praktycznych przez uczestnika trwa minimum 80 proc. czasu całego przygotowania zawodowego dorosłych i odbywa się u pracodawcy. W trakcie przygotowania zawodowego pracodawca jest obowiązany:

● na czas realizacji programu wyznaczyć opiekuna osoby bezrobotnej;

● osobie bezrobotnej odbywającej przygotowanie zawodowe dorosłych udzielić 2 dni wolnych za każde 30 dni kalendarzowe programu;

● w terminie 5 dni po zakończeniu miesiąca dostarczyć staroście listę obecności uczestników;

● umożliwić staroście nadzór nad realizacją programu;

● w okresie do 7 dni od ukończenia programu wydać uczestnikowi zaświadczenie o jego ukończeniu (wzór w rozporządzeniu), a jego kopię przedstawić staroście;

● przechowywać dokumentację pozwalającą na sprawdzenie zgodności przyznanej pomocy z przepisami rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego przez okres 10 lat od dnia przyznania refundacji.

WAŻNE

Od 27 maja praktyczna nauka zawodu będzie trwała od 6 do 12 miesięcy, a przyuczenie do pracy dorosłych nadal od 3 do 6 miesięcy

Podstawa prawna

Art. 43 ust. 1 pkt 3-7, art. 53a-53m ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; w brzmieniu obowiązującym od 27 maja 2014 r.).

Rozporządzenie z 11 kwietnia 2014 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. poz. 497).

Dodatek przygotowała Katarzyna Dąbrowska