Poradnia kadrowa

● Czy ojciec ma prawo do urlopu macierzyńskiego, gdy matka porzuci dziecko tydzień po porodzie

● Jakie zwolnienie na dziecko przysługuje pracującemu w równoważnym systemie czasu pracy

● Kiedy brat matki albo dziadek dziecka będący żołnierzem może skorzystać z urlopu macierzyńskiego

Moja żona w listopadzie 2015 r. poszła na urlop rodzicielski na 9 tygodni - ta część urlopu skończy się 3 stycznia 2016 r. Ze względu na przestój w pracy mój szef zasugerował, abym to ja wykorzystał pozostałą część urlopu rodzicielskiego, jednak nie jestem jeszcze zdecydowany. Do kiedy muszę podjąć decyzję - na ile dni przed rozpoczęciem urlopu muszę złożyć wniosek - 14 czy 21?

Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej wprost regulują tylko sytuację, w której pracownik korzystający z części urlopu rodzicielskiego w dniu jej wejścia w życie chce złożyć wniosek o kolejną część tego urlopu. Tym samym wątpliwości może budzić sytuacja, w której przed 2 stycznia 2016 r. z urlopu rodzicielskiego korzystało jedno z rodziców, a wniosek o kolejną część tego urlopu rodzicielskiego zamierza złożyć drugie.

Biorąc pod uwagę całokształt przepisów regulujących urlop rodzicielski, zrównujących uprawnienia obojga rodziców, w tym w szczególności art. 182^1a par. 2 k.p., zgodnie z którym urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu rodzicom dziecka, wydaje się, że do obojga rodziców należy stosować takie same terminy, a zatem w drodze analogii art. 29 ust. 2 nowelizacji także do drugiego rodzica. Oznacza to, że pracownik powinien złożyć wniosek 14 dni przed rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego.

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 2 ustawy z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1268).

Art. 182^1a par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2016 r.

Moja partnerka ma termin porodu na pierwsze dni stycznia 2016 r. Zapowiada, że zamierza zaraz po urodzeniu dziecka zostawić je pod moją opieką i wyjechać na stałe do Hiszpanii. Pracuję na pełen etat, moi rodzice także. Czy prawo przewiduje jakieś uprawnienia w takiej sytuacji?

W przypadku porzucenia dziecka przez matkę pracownikowi ojcu lub innemu członkowi rodziny przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego przypadającego po dniu porzucenia dziecka, jednak nie wcześniej niż po wykorzystaniu przez matkę 8 tygodni urlopu lub zasiłku macierzyńskiego po porodzie. Niestety polskie prawo nie zapewnia opieki nad dzieckiem w razie porzucenia przez matkę do 8 tygodni po porodzie. Ojciec jest jednak uprawniony do 2 tygodni urlopu ojcowskiego, które mogą przypadać równocześnie z wykorzystywaniem przez matkę urlopu macierzyńskiego. Wniosek urlopowy należy złożyć na 7 dni przed przewidzianym terminem rozpoczęcia urlopu. Jeżeli chodzi o zapewnienie opieki przez pozostałe tygodnie, to pozostaje jedynie wykorzystanie urlopu wypoczynkowego lub skorzystanie z pomocy osoby trzeciej.

Podstawa prawna

Art. 180 par. 13 i art. 182³ par. 1 i 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2016 r.

Jestem zatrudniony w systemie równoważnego czasu pracy - pracuję naprzemiennie po 12 i 4 godziny dziennie. Jaki sposób wykorzystania zwolnienia na dziecko będzie dla mnie najbardziej korzystny?

Zwolnienie na dziecko powinno być co do zasady wykorzystywane w wymiarze godzinowym ze względu na jego elastyczność i możliwość dopasowania do potrzeb pracownika. Nie dotyczy to jednak osób zatrudnionych w systemie równoważnego czasu pracy. Wzięcie bowiem wolnych dwóch pełnych dni, w których zgodnie z grafikiem zatrudniony ma pracować 12 godzin, oznacza aż 24 godziny zwolnienia od pracy. W tym przypadku wymiar zwolnienia branego w pełnych dniach może być prawie o 50 proc. wyższy niż wymiar zwolnienia godzinowego.

Podstawa prawna

Art. 188 par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2016 r.

Moja córka i jej mąż zostali ranni w wypadku samochodowym, są teraz w szpitalu i nie mogą opiekować się 9-tygodniową córką. Zarówno ja, jak i mój mąż jeszcze pracujemy i zastanawiamy się, czy mamy prawo do jakiegoś zwolnienia na opiekę nad dzieckiem. Mój syn też zadeklarował, że ewentualnie mógłby pójść na takie zwolnienie. Ja, córka i syn mamy umowy o pracę, mąż jest żołnierzem zawodowym.

W sytuacji gdy matka pracownica przebywa w szpitalu i nie może opiekować się dzieckiem, pracownikowi ojcu lub innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje prawo do pozostałej części urlopu macierzyńskiego. Niestety definicja "innego członka najbliższej rodziny" zawarta w kodeksie pracy jest dość niejasna i odsyła do ustawy zasiłkowej, która również nie definiuje tego pojęcia. Pomocny w tym względzie może być art. 32 ust. 2 ustawy zasiłkowej, zgodnie z którym za "innego członka rodziny" uważa się małżonka, rodziców, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku powyżej 14 lat - jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym. Z przepisów kodeksu pracy nie wynika też, czy sprawdzając stopień pokrewieństwa, należy brać pod uwagę stopień pokrewieństwa z matką, czy z dzieckiem. Tym samym istnienie uprawnienia do wykorzystania urlopu macierzyńskiego po stronie brata matki (a więc wujka dziecka) pozostaje niejednoznaczne - będzie on uprawniony, jeśli bierzemy pod uwagę "innych członków najbliższej rodziny" matki, lecz nie będzie uprawniony, jeżeli patrzymy na "innych członków najbliższej rodziny" dziecka. Nie budzi natomiast wątpliwości, że prawo do wykorzystania pozostałej części urlopu macierzyńskiego będzie przysługiwało dziadkom. Ponadto również posiadanie statusu żołnierza zawodowego przez dziadka nie wyklucza korzystania przez niego z urlopu macierzyńskiego.

Podstawa prawna

Art. 180 par. 11 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2016 r.

Art. 65 ust. 1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1414 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2016 r.