Poradnik resortu rodziny o urlopach dla rodziców

JEST PROBLEM! URZĄD WYJAŚNIA

@RY1@i02/2016/237/i02.2016.237.050000100.802.jpg@RY2@

W razie urodzenia dziecka przysługują urlopy związane z opieką nad nim. Mogą z nich skorzystać rodzice będący pracownikami, tj. zatrudnieni na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Pewne uprawnienia rodzicielskie przysługują także osobom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu w razie choroby i macierzyństwa, np. prowadzącym własną działalność gospodarczą albo wykonującym umowy-zlecenia. Osoby takie, będące ubezpieczonymi, mogą dzielić się opieką nad dzieckiem - jeśli zawieszą na ten czas działalność zarobkową.

W niektórych sytuacjach z części urlopu macierzyńskiego (części urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego), a także urlopu rodzicielskiego lub jego części może skorzystać także pracownik - inny członek najbliższej rodziny. Członek najbliższej rodziny to osoba, która pozostaje z matką dziecka w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa, a także małżeństwa. W stosunku pokrewieństwa z matką dziecka pozostają np. jej ojciec i matka, dziadek i babcia, brat i siostra. Natomiast w stosunku powinowactwa matka dziecka pozostaje z rodziną męża. Powinowatymi będą dla niej np. teść i teściowa, dziadkowie oraz brat i siostra męża. Stosunek powinowactwa nie ustaje w razie śmierci męża matki dziecka.

1. Urlop macierzyński

Jest to obowiązkowy urlop przysługujący w razie urodzenia dziecka. Prawo do niego ma każda pracownica, która urodziła dziecko, bez względu na rodzaj umowy o pracę, na podstawie której jest zatrudniona, staż pracy oraz wymiar czasu pracy. Urlop macierzyński trzeba wykorzystać w naturze, tzn. nie można zrzec się prawa do niego w zamian za ekwiwalent pieniężny.

Wymiar

Długość urlopu macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie i wynosi:

1) 20 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka;

2) 31 tygodni - w przypadku urodzenia dwojga dzieci;

3) 33 tygodnie - w przypadku urodzenia trojga dzieci;

4) 35 tygodni - w przypadku urodzenia czworga dzieci;

5) 37 tygodni - w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci.

Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Jeżeli nie korzystała z niego przed porodem, to urlop macierzyński rozpoczyna w dniu porodu. Tydzień tego urlopu odpowiada 7 dniom liczonym od pierwszego dnia urlopu.

RAMKA 1. Wniosek przed porodem

Aby wykorzystać do 6 tygodni urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu, pracownica powinna złożyć u pracodawcy wniosek zawierający jej imię i nazwisko oraz wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego. Do wniosku dołącza się kopię zaświadczenia lekarskiego wystawionego na zwykłym druku, określającego przewidywaną datę porodu. W takim przypadku po porodzie pracownica może skorzystać z pozostałej części urlopu macierzyńskiego (np. przy jednym dziecku i skorzystaniu z 6 tygodni urlopu przed porodem będzie to 14 tygodni).

Po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego (które są obowiązkowe) pracownica może zrezygnować z pozostałej jego części i powrócić do pracy, pod warunkiem, że część tę wykorzysta pracownik - ojciec wychowujący dziecko albo przez okres odpowiadający tej części urlopu osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony - ojciec dziecka, który w tym celu przerwie działalność zarobkową.

RAMKA 2. Przerwanie urlopu

Pracownica powinna złożyć pracodawcy pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z korzystania z części urlopu macierzyńskiego w terminie nie krótszym niż 7 dni przed przystąpieniem do pracy. Pracodawca jest zobowiązany go uwzględnić. Powinien on zawierać imię i nazwisko pracownicy oraz wskazanie terminu powrotu do pracy. Do wniosku dołącza się kopię wniosku pracownika - ojca wychowującego dziecko o udzielenie pozostałej części urlopu macierzyńskiego albo kopię oświadczenia ubezpieczonego - ojca dziecka o przerwaniu działalności zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu.

Hospitalizacja

Istnieje możliwość przerwania urlopu macierzyńskiego z powodu pobytu pracownicy - matki dziecka w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym lub pobytu dziecka w szpitalu.

1) Jeśli dziecko wymaga opieki szpitalnej, pracownica, która wykorzystała po porodzie 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, może przerwać korzystanie z niego, a pozostałą część tego urlopu może wykorzystać później, po wyjściu dziecka ze szpitala.

2) Pracownica może przerwać korzystanie z urlopu macierzyńskiego na okres pobytu w szpitalu lub zakładzie leczniczym (gdy przebywa tam ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem), po wykorzystaniu 8 tygodni tego urlopu po porodzie. Warunkiem jego przerwania w takim przypadku jest, aby:

- część urlopu za ten okres wykorzystał pracownik - ojciec wychowujący dziecko albo pracownik - inny członek najbliższej rodziny,

- osobistą opiekę nad dzieckiem w tym okresie sprawował ubezpieczony - ojciec dziecka albo ubezpieczony - inny członek najbliższej rodziny, który w celu jej sprawowania przerwie działalność zarobkową.

Pracownikowi - ojcu dziecka lub innemu członkowi najbliższej rodziny w tym przypadku przysługuje część urlopu macierzyńskiego odpowiadająca okresowi pobytu pracownicy w szpitalu (zakładzie leczniczym). Łączny wymiar tego urlopu wykorzystanego przez matkę dziecka, ojca dziecka lub innego członka najbliższej rodziny nie może przekroczyć wymiaru urlopu macierzyńskiego określonego w ustawie z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666; dalej: k.p.).

Możliwość skorzystania z części urlopu macierzyńskiego przez pracownika - ojca dziecka lub innego członka rodziny dotyczy także sytuacji, gdy matka dziecka, będąc ubezpieczoną (z innego tytułu niż stosunek pracy) przerwie pobieranie zasiłku macierzyńskiego po 8 tygodniach po porodzie w związku z pobytem w szpitalu (zakładzie leczniczym) ze względu na stan zdrowia, który uniemożliwia jej osobistą opiekę nad dzieckiem. Urlop macierzyński jest udzielany na okres pobytu ubezpieczonej - matki dziecka w tej placówce.

RAMKA 3. Przejęcie urlopu, gdy matka choruje

Części urlopu macierzyńskiego udziela się na pisemny wniosek pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny, zawierający:

n imię i nazwisko ojca albo innego członka najbliższej rodziny,

n wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu (ta sama, od której pracownica go przerywa),

n oświadczenie pracownika o okresie urlopu wykorzystanego przed porodem,

n oświadczenie pracownika, w którym zobowiązuje się poinformować pracodawcę o dacie opuszczenia szpitala (zakładu leczniczego) przez matkę dziecka.

Do wniosku dołącza się oświadczenie pracownicy o dacie przerwania urlopu macierzyńskiego na okres pobytu w szpitalu (zakładzie leczniczym), zaświadczenie o terminie przyjęcia do takiej placówki oraz skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów.

Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek ojca wychowującego dziecko albo innego członka najbliższej rodziny.

Kodeks pracy nie przewiduje terminu na złożenie wniosku dotyczącego przerwania urlopu (pobierania zasiłku macierzyńskiego) w tym przypadku.

Śmierć dziecka

W przypadku urodzenia martwego dziecka lub jego zgonu przed upływem 8 tygodni życia pracownica ma prawo do urlopu macierzyńskiego przez 8 tygodni po porodzie i nie krócej niż przez 7 dni od dnia zgonu dziecka. W razie urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie przysługuje urlop w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu.

W razie śmierci dziecka po upływie 8 tygodni życia pracownica zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego przez 7 dni od dnia zgonu dziecka. Jeśli ma to miejsce w sytuacji urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie, zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu, jednak nie krócej niż przez 7 dni od dnia zgonu dziecka.

Gdy umiera matka

W razie śmierci pracownicy w czasie urlopu macierzyńskiego albo ubezpieczonej - matki dziecka w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu, pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi - innemu członkowi najbliższej rodziny, przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu zgonu pracownicy (ubezpieczonej).

W przypadku śmierci matki dziecka, która nie była objęta albo nie miała tytułu do objęcia ubezpieczeniem chorobowym, pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi - innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu zgonu matki dziecka do końca tego urlopu.

RAMKA 4. Po dniu zgonu

Części urlopu macierzyńskiego po śmierci matki dziecka udziela się na pisemny wniosek pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny. Pracodawca jest zobowiązany go uwzględnić. Wniosek taki powinien zawierać:

● imię i nazwisko ojca albo innego członka najbliższej rodziny,

● oświadczenie pracownika o dacie zgonu pracownicy (ubezpieczonej),

● oświadczenie pracownika o okresie urlopu macierzyńskiego (pobierania zasiłku za okres odpowiadający części urlopu), wykorzystanych przed porodem,

● wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu, przypadającej po dniu zgonu pracownicy (ubezpieczonej).

W przypadku zgonu matki nieobjętej ubezpieczeniem chorobowym albo nieposiadającej tytułu do objęcia nim, wniosek pracownika - ojca albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny powinien zawierać:

● imię i nazwisko ojca albo innego członka najbliższej rodziny,

● oświadczenie pracownika o dniu zgonu matki dziecka,

● wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego, przypadającej po dniu zgonu matki dziecka.

W obydwu przypadkach do wniosku dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów.

Kodeks pracy nie przewiduje terminu na złożenie takich wniosków.

Porzucenie dziecka

W przypadku porzucenia dziecka przez pracownicę lub umieszczenia go na podstawie orzeczenia sądu w pieczy zastępczej (w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, pielęgnacyjno-opiekuńczym albo rehabilitacji leczniczej), pracownicy nie przysługuje część urlopu macierzyńskiego przypadająca po dniu porzucenia albo umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (w odpowiednim zakładzie). Jednak urlop macierzyński po porodzie nie może wynosić mniej niż 8 tygodni.

W przypadku porzucenia dziecka przez pracownicę lub ubezpieczoną - matkę dziecka w czasie pobierania zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego, pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko lub pracownikowi - innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego, nie wcześniej niż po wykorzystaniu przez pracownicę po porodzie co najmniej 8 tygodni tego urlopu lub zasiłku macierzyńskiego przez ubezpieczoną - matkę dziecka za taki okres.

Prawo do części urlopu macierzyńskiego ma także pracownik - ojciec wychowujący dziecko albo pracownik - inny członek najbliższej rodziny w razie porzucenia dziecka przez matkę nieobjętą ubezpieczeniem chorobowym albo nieposiadającą tytułu do objęcia nim. Przysługuje ono po dniu porzucenia dziecka przez matkę do końca okresu urlopu macierzyńskiego.

RAMKA 5. Zmiana opiekuna

Części urlopu macierzyńskiego w przypadkach porzucenia dziecka przez matkę udziela się na pisemny wniosek pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny. Pracodawca jest zobowiązany go uwzględnić.

W przypadku porzucenia dziecka przez matkę będącą pracownicą lub ubezpieczoną wniosek powinien zawierać:

● imię i nazwisko ojca albo innego członka najbliższej rodziny,

● oświadczenie pracownika o dacie porzucenia dziecka przez matkę,

● oświadczenie pracownika o okresie urlopu macierzyńskiego albo o okresie pobierania zasiłku za okres odpowiadający części tego urlopu, wykorzystanych przed porodem,

● wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego przypadająca po dniu porzucenia dziecka, nie wcześniej jednak niż po wykorzystaniu przez matkę po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego albo zasiłku za okres odpowiadający co najmniej 8 tygodniom urlopu.

Natomiast w przypadku pracownicy niepodlegającej ubezpieczeniu chorobowemu wniosek taki powinien zawierać:

● imię i nazwisko ojca albo innego członka najbliższej rodziny,

● oświadczenie pracownika o dniu porzucenia dziecka przez matkę;

● wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu przypadająca po dniu porzucenia dziecka przez matkę.

We wszystkich powyższych przypadkach do wniosku dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów.

Kodeks pracy nie przewiduje terminu na złożenie takich wniosków.

Niezdolność do samodzielnej egzystencji

Pracownica legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu, jeżeli:

1) część tę wykorzysta pracownik - ojciec wychowujący dziecko albo pracownik - inny członek najbliższej rodziny;

2) przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony - ojciec dziecka albo ubezpieczony - inny członek najbliższej rodziny, który w tym celu przerwie działalność zarobkową.

RAMKA 6. Działanie matki

Pracownica niezdolna do samodzielnej egzystencji składa pracodawcy pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z korzystania z części urlopu macierzyńskiego w terminie nie krótszym niż 7 dni przed przystąpieniem do pracy. Pracodawca jest zobowiązany go uwzględnić.

Wniosek taki powinien zawierać imię i nazwisko pracownicy oraz wskazanie terminu powrotu do pracy. Dołącza się do niego kopię wniosku pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny o udzielenie pozostałej części urlopu macierzyńskiego albo kopię oświadczenia ubezpieczonego (ojca dziecka albo innego członka najbliższej rodziny) o przerwaniu działalności zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego oraz kopię prawomocnego orzeczenia o niezdolności pracownicy do samodzielnej egzystencji.

W takiej sytuacji również pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi - innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną - matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego.

Prawo do części urlopu macierzyńskiego ma także pracownik (ojciec wychowujący dziecko albo inny członek najbliższej rodziny) w razie niemożności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez matkę nieobjętą ubezpieczeniem chorobowym albo nieposiadającą tytułu do objęcia nim, legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji. Przysługuje ono od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji do końca okresu urlopu macierzyńskiego.

RAMKA 7. Podanie pracownika

Pracodawca udziela części urlopu pracownikowi (ojcu wychowującemu dziecko albo innemu członkowi najbliższej rodziny) na jego pisemny wniosek, składany w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z niej. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić taki wniosek. Powinien on zawierać:

● imię i nazwisko pracownika (ojca albo innego członka najbliższej rodziny),

● imię i nazwisko oraz datę urodzenia dziecka (dzieci), na które ma być udzielona pozostała część urlopu macierzyńskiego,

● oświadczenie pracownika o okresie urlopu macierzyńskiego albo pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części urlopu, wykorzystanych przed porodem,

● wskazanie okresu, na który ma być udzielona pozostała część urlopu macierzyńskiego.

Do wniosku dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów oraz oświadczenie pracownicy o zamiarze rezygnacji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego (oświadczenie ubezpieczonej o zamiarze rezygnacji z pobierania zasiłku za okres odpowiadający okresowi pozostałej części urlopu).

Wniosek o udzielenie pracownikowi (ojcu albo innemu członkowi najbliższej rodziny) części urlopu macierzyńskiego w przypadku niemożności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez matkę legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, która nie jest objęta ubezpieczeniem chorobowym albo nie posiada tytułu do objęcia nim, powinien zawierać:

● imię i nazwisko pracownika;

● wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego.

Do wniosku dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów oraz kopię prawomocnego orzeczenia o niezdolności matki dziecka do samodzielnej egzystencji.

Podjęcie pracy przez nieubezpieczoną

W przypadku gdy matka dziecka nieposiadająca tytułu do objęcia ubezpieczeniem chorobowym podejmie zatrudnienie w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, w okresie trwania tego zatrudnienia pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego za okres odpowiadający części urlopu przypadającej od dnia podjęcia pracy przez matkę dziecka aż do wyczerpania wymiaru tego urlopu, który przysługiwałby matce dziecka, będącej pracownicą.

RAMKA 8. Urlop dla ojca

W razie podjęcia zatrudnienia przez matkę dziecka pracodawca udziela części urlopu macierzyńskiego pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko, na jego pisemny wniosek składany w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z niej. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić taki wniosek. Powinien on zawierać: imię i nazwisko pracownika, wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego, przypadającej w okresie trwania zatrudnienia matki dziecka, oraz oświadczenie pracownika, w którym zobowiązuje się on poinformować pracodawcę o ustaniu zatrudnienia matki dziecka w czasie korzystania przez niego z urlopu.

Do wniosku dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów oraz oświadczenie matki dziecka o dacie podjęcia zatrudnienia w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

Ochrona pracownicy

W okresie urlopu macierzyńskiego pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyrazi na to zgodę. Nie dotyczy to pracownicy w okresie próbnym nieprzekraczającym jednego miesiąca.

Umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Nie dotyczy to jednak umowy na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Wyjątkowo rozwiązanie przez pracodawcę umowy za wypowiedzeniem podczas urlopu macierzyńskiego może nastąpić tylko w razie ogłoszenia jego upadłości lub likwidacji. Pracodawca jest zobowiązany uzgodnić z reprezentującą pracownicę zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy. W razie niemożności zapewnienia w tym okresie innego zatrudnienia, pracownicy przysługują świadczenia określone w odrębnych przepisach (świadczenie w wysokości zasiłku macierzyńskiego). Okres ich pobierania wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego pracodawca ma obowiązek dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym, za wynagrodzeniem, jakie otrzymywałby, gdyby nie korzystał z urlopu.

2. Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego

Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługuje pracownikowi, który:

1) przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia, lub

2) który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza (z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej).

Wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego wynosi:

1) 20 tygodni - w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka,

2) 31 tygodni - w przypadku jednoczesnego przyjęcia na wychowanie dwojga dzieci,

3) 33 tygodnie - w przypadku jednoczesnego przyjęcia na wychowanie trojga dzieci,

4) 35 tygodni - w przypadku jednoczesnego przyjęcia na wychowanie czworga dzieci,

5) 37 tygodni - w przypadku jednoczesnego przyjęcia na wychowanie pięciorga i więcej dzieci

- nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10. roku życia.

Jeżeli pracownik przyjął dziecko w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10. roku życia, ma on prawo do dziewięciu tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

Z urlopu tego może korzystać pracownik - zarówno adopcyjny ojciec, jak i adopcyjna matka.

RAMKA 9. Zawartość wniosku

Wniosek o udzielenie pracownikowi urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego powinien zawierać:

● imię i nazwisko pracownika,

● imię i nazwisko oraz datę urodzenia dziecka (dzieci) przyjętego na wychowanie, na które urlop ma być udzielony,

● wskazanie okresu, na który urlop ma być udzielony.

Do wniosku dołącza się:

● oświadczenie pracownika o dacie przyjęcia dziecka (dzieci) na wychowanie oraz kopię wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie jego (ich) przysposobienia, zawierającego datę urodzenia dziecka (dzieci) z poświadczeniem sądu opiekuńczego o dniu wystąpienia do sądu, lub zaświadczenie tego sądu o dacie wystąpienia do sądu o przysposobienie dziecka (dzieci), zawierające datę jego (ich) urodzenia, albo kopię prawomocnego orzeczenia sądu opiekuńczego o umieszczeniu dziecka (dzieci) w rodzinie zastępczej, albo kopię umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy rodziną zastępczą a starostą,

● kopię prawomocnej decyzji o odroczeniu obowiązku szkolnego, w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka, wobec którego podjęto taką decyzję.

Ważne

Kodeks pracy nie przewiduje możliwości jednoczesnego korzystania z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przez oboje adopcyjnych rodziców.

Do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego znajdują odpowiednie zastosowanie regulacje dotyczące urlopu macierzyńskiego (z uwzględnieniem tego, że z urlopu na warunkach macierzyńskiego może korzystać zarówno adopcyjny ojciec, jak i adopcyjna matka) w zakresie:

1) zakazu wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy;

2) przejęcia części urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przez pracownika - ojca wychowującego dziecko albo przez pracownika - innego członka najbliższej rodziny w przypadku:

- rezygnacji przez pracownicę z urlopu po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni,

- rezygnacji z części urlopu przez pracownicę legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji,

- rezygnacji z części urlopu przez pracownicę, która przebywa w szpitalu,

- zgonu pracownicy,

- porzucenia dziecka przez pracownicę,

- zgonu matki nieobjętej ubezpieczeniem chorobowym albo nieposiadającej tytułu do objęcia nim, a także w razie porzucenia dziecka lub niemożności sprawowania opieki z powodu niezdolności do samodzielnej egzystencji przez taką matkę;

3) korzystania z części urlopu przez pracownika - ojca wychowującego dziecko w przypadku podjęcia przez matkę dziecka, nieposiadającą tytułu do objęcia ubezpieczeniem chorobowym, zatrudnienia w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy;

4) prawa do urlopu przez siedem dni po zgonie dziecka;

5) przerwania urlopu w związku z hospitalizacją dziecka.

3. Urlop rodzicielski

Warunkiem korzystania przez pracownika z urlopu rodzicielskiego, niezależnie od tego, który z rodziców dziecka będzie z niego korzystał, jest wystąpienie do pracodawcy z pisemnym wnioskiem o jego udzielenie.

O urlop ten można wystąpić, składając pracodawcy:

1) tak zwany długi wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze bezpośrednio po urlopie macierzyńskim - nie później niż 21 dni po porodzie;

2) odrębne wnioski dotyczące udzielenia w całości lub części urlopu rodzicielskiego - w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu albo jego części.

Wnioski o udzielenie urlopu rodzicielskiego są dla pracodawcy wiążące.

RAMKA 10. Wystąpienie o roczną opiekę

Tak zwany długi wniosek o udzielenie pracownicy bezpośrednio po urlopie macierzyńskim urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze powinien zawierać:

n imię i nazwisko pracownicy,

n imię i nazwisko oraz datę urodzenia dziecka (dzieci), na które urlop ma być udzielony,

n wskazanie daty, od której ma być udzielony urlop rodzicielski.

Do wniosku dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów, bądź też kopię zaświadczenia lekarskiego wystawionego na zwykłym druku, określającego przewidywaną datę porodu (jeżeli pracownica korzysta z urlopu macierzyńskiego przed porodem).

RAMKA 11. Podanie o całość lub część rodzicielskiego

Odrębny wniosek o udzielenie pracownikowi urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zakończeniu pobierania zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego zawiera:

● imię i nazwisko pracownika,

● wskazanie terminu zakończenia korzystania z urlopu macierzyńskiego albo pobierania zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego,

● wskazanie okresu, na który ma być udzielony urlop rodzicielski w pełnym wymiarze.

Do wniosku tego dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów oraz oświadczenie pracownika o braku zamiaru korzystania z urlopu rodzicielskiego albo z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego przez drugiego z rodziców dziecka przez okres wskazany we wniosku.

Z kolei wniosek o udzielenie pracownikowi części urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego (zasiłku za okres odpowiadający okresowi tego urlopu) albo części urlopu rodzicielskiego powinien zawierać:

● imię i nazwisko pracownika,

● wskazanie terminu zakończenia korzystania z urlopu macierzyńskiego albo zakończenia pobierania zasiłku macierzyńskiego, a w przypadku gdy wniosek dotyczy kolejnej części urlopu rodzicielskiego - terminu zakończenia poprzedniej części tego urlopu (terminu zakończenia pobierania zasiłku za okres odpowiadający tej części urlopu rodzicielskiego),

● wskazanie okresu dotychczas wykorzystanego urlopu rodzicielskiego (zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu) oraz liczby wykorzystanych części urlopu rodzicielskiego, w przypadku gdy wniosek dotyczy kolejnej części urlopu rodzicielskiego, lub liczby wniosków o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający części urlopu rodzicielskiego,

● wskazanie okresu, na który ma być udzielona część urlopu rodzicielskiego, przypadającego bezpośrednio po zakończeniu korzystania z urlopu macierzyńskiego (zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego), a w przypadku gdy wniosek dotyczy kolejnej części urlopu rodzicielskiego - przypadającego bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej części urlopu rodzicielskiego (pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części urlopu rodzicielskiego.)

Do tego wniosku dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów oraz oświadczenie pracownika o braku zamiaru korzystania z urlopu rodzicielskiego albo z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego przez drugiego z rodziców dziecka przez okres wskazany we wniosku albo o okresie, w którym drugi z rodziców dziecka zamierza korzystać z urlopu rodzicielskiego albo z zasiłku macierzyńskiego.

Wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi do 32 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka i do 34 tygodni przy jednoczesnym urodzeniu dwóch lub więcej dzieci.

Może on być wykorzystany:

ww całości przez jednego z pracowników - rodziców,

wrównocześnie przez oboje pracowników - rodziców, z tym że wówczas okresy korzystania z tego urlopu przez pracownicę - matkę i pracownika - ojca sumują się i nie mogą przekroczyć przy jednym dziecku 32 tygodni (czyli wspólnie i jednocześnie mogą oni przebywać na urlopie rodzicielskim przez 16 tygodni; w tym czasie oboje wykorzystają po 16 tygodni urlopu, czyli łącznie cały wymiar 32 tygodni),

wna zmianę przez oboje rodziców, którzy podzielą między siebie wymiar 32 tygodni.

Urlop rodzicielski przysługuje także pracownikowi - rodzicowi adopcyjnemu po wykorzystaniu urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu w wymiarze do:

w32 tygodni - w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka,

w34 tygodni - w przypadkach jednoczesnego przyjęcia na wychowanie dwojga lub więcej dzieci,

w29 tygodni - w przypadku przyjęcia na wychowanie starszego dziecka.

Dzielenie się urlopem

W przypadku złożenia długiego wniosku pracownica może dzielić się korzystaniem z urlopu rodzicielskiego albo pobieraniem zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu z pracownikiem - ojcem wychowującym dziecko albo ubezpieczonym - ojcem dziecka (zasadę tę stosuje się odpowiednio do pracownika - ojca wychowującego dziecko, w przypadku gdy ubezpieczona - matka dziecka złożyła wniosek o wypłacenie jej zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze). Dzielenie się urlopem rodzicielskim w powyższym przypadku następuje na pisemny wniosek dotyczący:

1) rezygnacji z korzystania z urlopu rodzicielskiego w całości albo w części i powrotu do pracy - składany pracodawcy w terminie nie krótszym niż 21 dni przed przystąpieniem do pracy;

2) udzielenia urlopu rodzicielskiego w całości albo w części - składany pracodawcy w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu albo jego części.

Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić powyższe wnioski.

RAMKA 12. Wnioski obydwojga rodziców

Wniosek w sprawie rezygnacji przez pracownicę z korzystania z urlopu rodzicielskiego w całości albo w części i powrotu do pracy powinien zawierać imię i nazwisko pracownicy oraz wskazanie daty przystąpienia do pracy.

Z kolei wniosek o udzielenie pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko urlopu rodzicielskiego w całości albo w części musi zawierać:

● imię i nazwisko pracownika,

● imię i nazwisko oraz datę urodzenia dziecka (dzieci), na które ma być udzielony urlop rodzicielski,

● wskazanie okresu, na który ma być udzielony urlop rodzicielski.

Do wniosku tego dołącza się kopię wniosku w sprawie rezygnacji z korzystania przez pracownicę z urlopu rodzicielskiego w całości albo w części albo kopię wniosku w sprawie rezygnacji przez ubezpieczoną - matkę dziecka z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu albo jego części oraz skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów.

W przypadku gdy wniosek dotyczy kolejnej części urlopu rodzicielskiego, zawiera się w nim także informację o liczbie części, w jakiej urlop ten został już wykorzystany, albo o liczbie wniosków o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający części urlopu rodzicielskiego, a także o łącznym okresie wykorzystanego urlopu albo o łącznym okresie wykorzystanego urlopu i okresu pobierania zasiłku za okres odpowiadający części urlopu rodzicielskiego.

Rezygnacja

Istnieje możliwość zrezygnowania z korzystania z urlopu rodzicielskiego albo jego części także za zgodą pracodawcy niezależnie od sposobu jego udzielenia (zarówno gdy urlop był udzielony na podstawie tzw. długiego wniosku, jak i w przypadku wniosku składanego w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu). Pracownik może zrezygnować z korzystania z urlopu rodzicielskiego w każdym czasie za zgodą pracodawcy i powrócić do pracy.

Korzystanie z urlopu

Urlop rodzicielski jest udzielany co do zasady bezpośrednio po urlopie macierzyńskim (urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego) albo bezpośrednio po okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego (urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego).

Urlop rodzicielski można wykorzystać jednorazowo albo nie więcej niż w czterech częściach przypadających bezpośrednio jedna po drugiej albo bezpośrednio po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części urlopu rodzicielskiego - i nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia.

Liczbę części urlopu ustala się w oparciu o liczbę złożonych wniosków o udzielenie urlopu. W liczbie wykorzystanych części urlopu uwzględnia się także liczbę wniosków o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego albo jego części złożonych przez ubezpieczoną - matkę dziecka lub ubezpieczonego - ojca dziecka.

Co do zasady część urlopu rodzicielskiego nie może być krótsza niż 8 tygodni. Wyjątkowo pierwsza część może mieć 6 tygodni oraz ostatnia pozostała do wykorzystania część urlopu może być krótsza niż 8 tygodni. Części urlopu muszą być wielokrotnością tygodnia.

Urlop rodzicielski w wymiarze do 16 tygodni może być wykorzystany w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po poprzedniej części urlopu albo po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części urlopu rodzicielskiego. Zatem warunkiem skorzystania z tej części urlopu jest wcześniejsze wykorzystanie co najmniej części urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim (albo zasiłku macierzyńskiego za okres części urlopu rodzicielskiego). Liczba części urlopu rodzicielskiego wykorzystanego w tym trybie (jedna albo dwie części) będzie pomniejszać liczbę części, w jakiej można wykorzystać urlop wychowawczy (z pięciu do czterech lub do trzech części).

RAMKA 13. 16 tygodni na później

Wniosek o udzielenie części urlopu rodzicielskiego w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po wykorzystanej już części tego urlopu albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części urlopu rodzicielskiego zawiera:

● imię i nazwisko pracownika;

● wskazanie okresu dotychczas wykorzystanego urlopu rodzicielskiego lub zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu oraz liczby wykorzystanych części urlopu rodzicielskiego (liczby wniosków o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający części tego urlopu);

● wskazanie okresu, na który ma być udzielona część urlopu rodzicielskiego.

Do wniosku tego dołącza się skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny akt urodzenia dziecka (dzieci) albo kopie tych dokumentów oraz oświadczenie pracownika o braku zamiaru korzystania przez drugiego z rodziców dziecka z urlopu rodzicielskiego (zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego) przez okres wskazany we wniosku albo o okresie, w którym drugi z rodziców dziecka zamierza korzystać z urlopu rodzicielskiego (zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego) w okresie objętym wnioskiem.

Do urlopu rodzicielskiego znajdują odpowiednie zastosowanie regulacje dotyczące urlopu macierzyńskiego w zakresie:

1) zakazu wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy;

2) przejęcia części urlopu przez pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny w przypadku:

- rezygnacji z części urlopu przez pracownicę legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji,

- rezygnacji z części urlopu przez pracownicę, która przebywa w szpitalu,

- zgonu pracownicy,

- porzucenia dziecka przez pracownicę,

- zgonu matki nieobjętej ubezpieczeniem chorobowym albo nieposiadającej tytułu do objęcia nim, a także porzucenia przez nią dziecka lub niemożności sprawowania opieki z powodu niezdolności do samodzielnej egzystencji;

3) korzystania z części urlopu przez pracownika - ojca wychowującego dziecko w przypadku podjęcia przez matkę dziecka nieposiadającą tytułu do objęcia ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, zatrudnienia w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy;

4) prawa do urlopu przez 7 dni po zgonie dziecka;

5) przerwania urlopu w związku z hospitalizacją dziecka;

6) braku prawa do urlopu od dnia porzucenia dziecka przez pracownicę lub umieszczenia dziecka, na podstawie orzeczenia sądu, w pieczy zastępczej (zakładzie opiekuńczo-leczniczym, pielęgnacyjno-opiekuńczym albo rehabilitacji leczniczej);

7) liczenia tygodnia jako 7 dni kalendarzowych.

Łączenie z pracą

Pracownik może łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku urlopu rodzicielskiego udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy.

Podjęcie pracy następuje na pisemny wniosek pracownika składany w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem jej wykonywania. We wniosku tym pracownik określa sposób wykorzystania części urlopu rodzicielskiego, o którą urlop zostanie proporcjonalnie wydłużony.

Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku musi poinformować pracownika na piśmie.

RAMKA 14. Łączenie z pracą

Wniosek o łączenie przez pracownika korzystania z urlopu rodzicielskiego lub jego części z wykonywaniem pracy w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu zawiera:

● imię i nazwisko pracownika,

● określenie wymiaru czasu pracy,

● wskazanie okresu, w którym pracownik zamierza łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego lub jego części z wykonywaniem pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy;

● oświadczenie pracownika o zamiarze łączenia części urlopu rodzicielskiego powstałej w wyniku proporcjonalnego wydłużenia tego urlopu z pracą w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, z określeniem wymiaru czasu pracy, albo o braku takiego zamiaru.

W przypadku łączenia urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, wymiar tego urlopu ulega wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu lub jego części.

Po zastosowaniu proporcjonalnego wydłużenia maksymalny wymiar urlopu nie może jednak przekraczać:

1) 64 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie lub przyjęcia jednego dziecka na wychowanie;

2) 68 tygodni - w przypadku urodzenia przy jednym porodzie dwojga lub więcej dzieci lub równoczesnego przyjęcia na wychowanie więcej niż jednego dziecka.

Okres, o który urlop rodzicielski ulega wydłużeniu, stanowi iloczyn liczby tygodni, przez jaką pracownik łączy korzystanie z urlopu z pracą u pracodawcy udzielającego tego urlopu i wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu, jeżeli pracownik nie zamierza łączyć korzystania z części urlopu rodzicielskiego powstałej w wyniku proporcjonalnego wydłużenia, z wykonywaniem pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Jeżeli zaś pracownik zamierza łączyć korzystanie z części urlopu rodzicielskiego powstałej w wyniku proporcjonalnego wydłużenia tego urlopu z wykonywaniem pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, wymiar tej części urlopu oblicza się, dzieląc długość części urlopu powstałej w wyniku proporcjonalnego wydłużenia, obliczonej zgodnie z zasadą przedstawioną wyżej, przez różnicę liczby 1 i wymiaru czasu pracy, w jakim pracownik zamierza łączyć korzystanie z tej części urlopu z wykonywaniem pracy.

PRZYKŁAD 1

Jak obliczyć wydłużenie

Łączenie korzystania z 8-tygodniowej części urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy w wymiarze 1/4 etatu wydłuży tę część urlopu o 2 tygodnie (8 x 1/4), które pracownik, według swojego wyboru, będzie mógł wykorzystać, nie łącząc ich z pracą albo łącząc je z pracą, np. na 1/2 etatu - wówczas będzie korzystał z dodatkowych 4 tygodni urlopu, w czasie których będzie wykonywał pracę na 1/2 etatu [2 : (1 - 1/2)].

W przypadku gdy łączenie korzystania z urlopu z wykonywaniem pracy odbywa się przez część urlopu rodzicielskiego, proporcjonalne wydłużenie jego wymiaru następuje wyłącznie w odniesieniu do tej części urlopu. Jeżeli powstała w wyniku wydłużenia wymiaru część urlopu rodzicielskiego nie odpowiada wielokrotności tygodnia, jest ona udzielana w dniach (przy czym niepełny dzień się pomija). Część urlopu rodzicielskiego, o którą urlop został proporcjonalnie wydłużony, wydłuża część urlopu rodzicielskiego, podczas której pracownik łączył korzystanie z urlopu z wykonywaniem pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy u pracodawcy udzielającego urlopu.

PRZYKŁAD 2

Różne warianty

Pracownica 2 marca 2016 r. urodziła dziecko i wystąpiła o udzielenie urlopu macierzyńskiego od 2 marca do 19 lipca 2016 r. oraz urlopu rodzicielskiego na okres 6 tygodni od 20 lipca do 30 sierpnia 2016 r. Przez cały okres udzielonego urlopu rodzicielskiego łączy ona korzystanie z niego z wykonywaniem pracy w wymiarze 1/2 etatu. W związku z tym ta część urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu. Pracownica w okresie wydłużonego urlopu rodzicielskiego nadal zamierza wykonywać pracę w wymiarze 1/2 etatu. Pierwsza część urlopu rodzicielskiego ulega zatem wydłużeniu o 6 tygodni [6 tygodni x 1/2 : (1 - 1/2)], tj. do 11 października 2016 r.

Kolejnej części urlopu rodzicielskiego pracodawca udziela pracownicy od 12 października do 6 grudnia 2016 r. (8 tygodni). Pracownica przez 3 tygodnie (21 dni) urlopu łączy korzystanie z niego z wykonywaniem pracy u pracodawcy w wymiarze 1/2 etatu. W okresie wydłużonej części urlopu pracownica nie będzie wykonywać pracy u swojego pracodawcy.

W związku z tym druga część urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu o 10 dni, tj. do 16 grudnia 2016 r. (21 dni x 1/2 = 10,5 dnia). Przy obliczeniu okresu wydłużenia urlopu rodzicielskiego niepełny dzień zostaje pominięty.

4. Zasiłek macierzyński

Za okres urlopu macierzyńskiego, na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego, przysługuje zasiłek macierzyński na zasadach określonych w ustawie z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 372).

Zasiłek ten za okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz ojcowskiego, przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru zasiłku.

Natomiast za okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego, zasiłek macierzyński przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy jego wymiaru za okres do:

w6 tygodni urlopu - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie oraz w przypadku przyjęcia na wychowanie jednego dziecka;

w8 tygodni urlopu - w przypadku urodzenia przy jednym porodzie dwojga lub więcej dzieci oraz w przypadku równoczesnego przyjęcia na wychowanie dwojga lub więcej dzieci;

w3 tygodni urlopu - w przypadku przyjęcia na wychowanie dziecka, gdy ubezpieczony ma prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w minimalnym wymiarze wynoszącym 9 tygodni.

Zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego przysługujący po upływie powyższych okresów wynosi 60 proc. podstawy wymiaru zasiłku.

Za okresy wszystkich wymienionych wyżej urlopów zasiłek macierzyński przysługuje w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru, a więc w wysokości uśrednionej, ale pod warunkiem, że pracownica nie później niż w ciągu 21 dni po porodzie (albo po przyjęciu dziecka na wychowanie i wystąpieniu do sądu z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego przysposobienia lub po przyjęciu dziecka na wychowanie jako rodzina zastępcza) złoży pisemny wniosek o udzielenie po urlopie macierzyńskim albo urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze.

Dowodem stanowiącym podstawę przyznania i wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony przepisami kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego jest:

1) zaświadczenie lekarskie wystawione na zwykłym druku określające przewidywaną datę porodu - za okres przed porodem;

2) skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopia potwierdzona przez płatnika zasiłku za zgodność z oryginałem - za okres po porodzie.

Wyżej wymienione dokumenty pracownica składa pracodawcy.

[Od redakcji]

Wkrótce na łamach tygodnika Kadry i Płace opublikujemy również wyjaśnienia resortu rodziny dotyczące urlopów ojcowskiego i wychowawczego.