Same zmiany organizacyjne nie wystarczą do wypowiedzenia
Przez półtora roku nauczycielka biologii przebywała na zwolnieniu lekarskim, urlopie macierzyńskim, a następnie rodzicielskim. Nie brała udziału w radach pedagogicznych, na których omawiano, jaki wpływ na zatrudnienie będą miały zmiany organizacyjne w szkole oraz jakie przyjęto kryteria doboru pracowników, z którymi zostaną rozwiązane angaże. Po powrocie do pracy nauczycielka otrzymała wypowiedzenie bezterminowej umowy o pracę, w którym jako przyczynę wskazano zmiany organizacyjne uniemożliwiające dalsze zatrudnienie jej na zajmowanym stanowisku nauczyciela biologii. Oprócz niej jeszcze jedna osoba spośród trzech zatrudnionych w placówce nauczycieli biologii dostała wypowiedzenie. Czy podanie takich powodów zwolnienia jest wystarczające?
Wskazanie jako przyczyny zwolnienia jedynie zmian organizacyjnych w szkole jest niewystarczające. W piśmie wypowiadającym umowę o pracę należy też poinformować, jakie przyjęto kryteria wyboru nauczycieli do zwolnienia z pracy. Ich brak oznacza naruszenie art. 30 par. 4 kodeksu pracy (dalej: k.p.), zgodnie z którym w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie lub rozwiązanie umowy.
Pogląd powyższy potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2015 r. (sygn. akt I PK 93/15, LEX nr 1938283).
Kryteria muszą być znane
W orzeczeniu tym SN stwierdził, że pracownik zwalniany w trybie indywidualnym z przyczyn, które go nie dotyczą, powinien mieć możliwość oceny dokonanego mu wypowiedzenia, także w zakresie zastosowanych kryteriów doboru do zwolnienia. Przyczyna wymówienia powinna być tak sformułowana, aby pracownik wiedział i rozumiał, z jakiego powodu pracodawca go zwolnił.
Dlatego zdaniem SN w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z powodu likwidacji jednego z analogicznych stanowisk ma być wskazany nie tylko podstawowy powód wypowiedzenia (likwidacja stanowiska pracy), lecz także przyczyna wyboru pracownika do zwolnienia z pracy (kryteria doboru), chyba że jest ona oczywista lub znana pracownikowi (art. 30 par. 4 k.p.).
Analogiczne stanowisko wyraził Sąd Okręgowy w Legnicy w wyroku z 10 grudnia 2015 r. (sygn. akt V Pa 136/15, www.orzecznia.ms.gov.pl). Zdaniem tego sądu w oświadczeniu dyrektora szkoły o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z powodu likwidacji jednego z analogicznych stanowisk pracy powinna być wskazana (na podstawie art. 30 par. 4 k.p.) także przyczyna wyboru nauczyciela do zwolnienia z pracy, chyba że jest ona oczywista lub jemu znana. [ramka]
Długotrwała absencja
W powyższej sprawie powód wyboru nauczycielki do zwolnienia nie został określony w samym wypowiedzeniu i nie był też dla niej oczywisty ani jej znany. Nauczycielka znajdowała się bowiem w specyficznej sytuacji, gdyż przez okres półtora roku przed otrzymaniem wypowiedzenia nie świadczyła pracy z uwagi na zwolnienia lekarskie, urlop macierzyński i rodzicielski. Nie uczestniczyła z tego powodu w radach pedagogicznych, na których przekazywane były informacje w tym zakresie.
W związku z naruszeniem przez dyrektora szkoły art. 30 par. 4 k.p. zwolniona nauczycielka może żądać na podstawie art. 45 k.p. uznania przez sąd bezskuteczności dokonanego wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa rozwiązaniu, przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowania.
RAMKA
Spór zażegnany
Wyrok Sądu Najwyższego z 26 sierpnia 2015 r. (sygn. akt I PK 93/15) i Sądu Okręgowego w Legnicy z 10 grudnia 2015 r. (sygn. akt V Pa 136/15) rozstrzygają rozbieżności w dotychczasowym orzecznictwie dotyczącym ustalenia, czy pracodawca musi w wypowiedzeniu umowy o pracę podać kryteria doboru pracownika do zwolnienia w sytuacji, gdy z grupy osób zajmujących to samo lub podobne stanowisko wybiera jedną lub tylko niektórych do zwolnienia. Przykładowo SN w wyroku z 7 kwietnia 2011 r. (sygn. akt I PK 238/10, Lex nr 1217277) uznał, że obowiązkowa treść oświadczenia woli pracodawcy, określona w art. 30 par. 4 k.p., nie obejmuje zastosowanych kryteriów wyboru pracownika do zwolnienia. Okoliczności te (kryteria) podlegają badaniu przez sąd w ramach kontroli zasadności wypowiedzenia (art. 45 par. 1 k.p.). Natomiast w wyroku z 10 września 2013 r. (sygn. akt I PK 61/13, Lex nr 1427709) SN orzekł, że dopiero wskazanie kryteriów jest uzupełnieniem ogólnie określonej przyczyny rozwiązania stosunku pracy w postaci zmian organizacyjnych implikujących zmniejszenie stanu zatrudnienia i uwidacznia cały kontekst sytuacyjny, w jakim doszło do zwolnienia konkretnej osoby, a także pozwala pracownikowi zorientować się, dlaczego to jemu złożono tej treści oświadczenie woli oraz podjąć próbę podważenia zasadności dokonanego przez pracodawcę wypowiedzenia umowy o pracę.
Leszek Jaworski
Podstawa prawna
Art. 30 par. 4, art. 45 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).
Art. 20 ust. 1 pkt 2, art. 91c ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 191 ze zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu