Powód strajku bardziej precyzyjny

Brak dbałości o przestrzeganie bhp lub przeciwdziałania wypadkom przy pracy to przykładowe przyczyny, które uzasadniają rozpoczęcie procedury sporu zbiorowego z pracodawcą. Tak wynika z rządowego projektu nowelizacji ustawy o rozwiązaniu sporów zbiorowych. Nowe przepisy doprecyzują pojęcie "warunków pracy", które uzasadniają wszczęcie wspomnianej procedury. Zgodnie z projektem określenie to obejmuje ogół czynników występujących w zakładzie, które są związane z charakterem pracy i otoczeniem, w którym jest ona wykonywana, dotyczących w szczególności kształtowania środowiska pracy (w tym bhp), eliminowania warunków szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia i życia, zapobiegania wypadkom przy pracy (poprzez stosowanie środków ochrony) oraz organizowania działalności socjalno-bytowej.

- Takie doprecyzowanie to prawidłowe rozwiązanie. Dzięki temu można domniemywać, że w pojęciu warunków pracy nie mieszczą się np. kwestie związane z przejmowaniem zakładu przez inny podmiot. Trzeba jednak pamiętać, że wskazany katalog czynników - poprzez użycie określania "w szczególności" - ma charakter otwarty - tłumaczy dr hab. Monika Gładoch, radca prawny z kancelarii M. Gładoch Specjaliści Prawa Pracy, ekspert Pracodawców RP.

W podobnym tonie zmianę oceniają związkowcy.

- Doprecyzowanie na pewno ułatwi przygotowywanie akcji protestacyjnych w zgodzie z przepisami. Chodzi np. o prawidłowe ukształtowanie pytań w referendum strajkowym - wskazuje Andrzej Radzikowski, wiceprzewodniczący OPZZ.

Partnerzy społeczni dostrzegają jednak, że nowe rozwiązania nie usuną wszystkich wątpliwości związanych z dozwolonym przedmiotem sporu zbiorowego.

- W zakresie pojęcia warunków pracy znalazło się organizowanie działalności socjalno-bytowej. To nieprecyzyjne określenie. Dodatkowo nie uwzględnia tego, że zgodnie z ustawą świadczenia socjalne są przedmiotem sporu odrębnym od warunków pracy - zauważa dr hab. Monika Gładoch.

To konkretne rozwiązanie inaczej oceniają związkowcy. Wskazują, że działalność socjalno-bytowa może obejmować np. zapewnienie odpowiedniej odzieży służbowej, dostępu do szatni lub pokojów socjalnych.

- Nie da się ustalić w przepisach wszystkich zasadnych przyczyn wszczęcia sporu. Dlatego wspomniany katalog określający pojęcie "warunków pracy" ma charakter otwarty - podkreśla Andrzej Radzikowski.

Możliwe, że na podobnych zasadach doprecyzowany zostanie inny dopuszczalny przedmiot sporu, czyli płace. Prof. Jacek Męcina, przewodniczący zespołu ds. prawa pracy Rady Dialogu Społecznego zapowiedział przygotowanie propozycji legislacyjnej w tym zakresie (do oceny przez stronę związkową i resort pracy). Wszystko wskazuje, że zmiana ta nie polegałaby na wyłączeniu z pojęcia "płacy" konkretnych składników pensji (np. nagród).

- Chodzi raczej o doprecyzowanie, że nie można wszczynać sporu o wysokość zarobków, która jest ustalona w układzie lub porozumieniu zbiorowym, jeśli wcześniej strona pracowników nie wypowiedziała układu lub porozumienia. To postulat zgłaszany przez pracodawców od lat - wyjaśnia dr hab. Monika Gładoch.

Rozmów w omawianej kwestii nie wykluczają związkowcy.

- Dla nas najważniejsze znaczenie ma jednak szybkość kontroli sądowej. Jeśli wprowadzamy procedurę uprzedniego badania legalności sporu, to musimy zadbać, aby nie trwała ona pół roku i nie wstrzymywała akcji protestacyjnych pracowników - tłumaczy Andrzej Radzikowski.

Na szybkiej ocenie sądu powinno zależeć też pracodawcom. Pod tym kątem dostrzegają oni jednak wątpliwość, której nie rozstrzyga omawiany projekt nowelizacji. Nie wskazuje on bowiem, jak należy kwalifikować sytuację, gdy np. sąd uzna, że tylko jedno z kilku żądań przedstawionych przez pracowników jest zgodne z prawem, a pozostałe nie.

- Spór zbiorowy albo jest legalny, albo nie. Nie może być dopuszczalny w części. Ostatecznie tego typu zagadnienie będą musiały rozstrzygać same sądy - podsumowuje dr hab. Monika Gładoch.

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl