Sztuczna inteligencja w służbie ESG. I ludzi

Postęp technologiczny zwiększa dostęp do rozwiązań i narzędzi wspomagających osiąganie celów zrównoważonego rozwoju. Mowa już nie tylko o systemach fotowoltaicznych, energii wiatrowej, biogazowej, pompach ciepła, magazynach energii i innych rozwiązaniach bezpośrednio redukujących ślad węglowy, lecz także o sztucznej inteligencji, analizie big data, które m.in. zwiększają efektywność monitorowania i zarządzania wpływem firmy na środowisko oraz społeczeństwo. Na znaczeniu zyskują szczególnie technologie oparte na chmurze.

Praktyczne zastosowania

Ubiegłoroczny raport „Sztuczna inteligencja a ESG. Wyzwania przyszłości”, opracowany przez Polskie stowarzyszenie ESG, potwierdzał, że nowe technologie, zwłaszcza te z użyciem AI, mogą znaleźć zastosowanie przy realizacji celów w każdym z obszarów ESG. Najlepszymi przykładami są te związane ze środowiskiem oraz społeczne.

– Od kilku lat w metrze w Madrycie sztuczna inteligencja wspiera działanie klimatyzacji. Jej intensywność dostosowuje się automatycznie do panujących warunków: temperatury w wagonach i na peronach, liczby pasażerów, ceny energii, architektury stacji. Tym samym jest optymalizowane zużycie energii, czyli w rezultacie spada emisja. Przy okazji – koszty energii, nawet o 25 proc. – podaje przykład Dominika Bosek-Rak, adiunkt w Katedrze Teorii Zarządzania SGH, kierownik studiów podyplomowych transformacja cyfrowa. Wspomina jeszcze o blockchainie, który jest wykorzystywany do monitorowania łańcucha dostaw. Dzięki opcji dokładnego śledzenia etapów produkcji łańcuch staje się transparentny. Możliwa jest np. kontrola realizacji polityk w obszarze ochrony praw człowieka (np. zakazu pracy dzieci) czy środowiskowych.

Transparentny łańcuch dostaw wspomagany systemami opartymi na blockchainie ułatwia przepływ informacji i raportowanie w obszarze ESG, np. pozwalając na pomiar poziomu emisji na każdym etapie.

– Pragmatycznie podchodzimy do AI, stosując ją tam, gdzie rozwiązuje realne problemy. Wdrażamy platformę ESG, by sprostać wyzwaniom raportowania i zrównoważonego rozwoju. Kluczowe jest dla nas zapewnienie wysokiej jakości danych ESG – ich zgodności, pokrycia geograficznego, kompletności i spójności. AI pomoże w identyfikacji brakujących danych i ich estymacji, co będzie nieocenione w przyszłych audytach. Liczymy, że AI w platformie ESG przyspieszy zbieranie i analizę danych, a także wyeliminuje błędy ludzkie. Chcemy, by AI pomogła nam lepiej zrozumieć wpływ Rhenusa, głównie na środowisko, i identyfikować obszary do poprawy – opowiada Jacek Dudkiewicz, chief sustainability officer Rhenus Group, działającej w branży TSL.

Sztuczna inteligencja pozwala szybko i dokładnie przeanalizować dane pochodzące z różnych źródeł, które pomaga integrować i harmonizować. Nowoczesne metody i narzędzia data governance oraz chmurowe architektury danych pozwalają na identyfikację, mapowanie i katalogowanie danych źródłowych oraz tych przetworzonych do wykorzystania w raportach. Poza tym, dzięki analityce predykcyjnej, możliwe staje się prognozowanie przyszłych trendów, co z kolei pozwala firmom się przygotować na ewentualne zmiany regulacji.

– Skuteczne raportowanie ESG może być wspierane przez technologie, np. internet rzeczy, wykorzystujące czujniki umożliwiające prowadzenie pomiarów, m.in. emisji, lub poprawiające bezpieczeństwo w halach produkcyjnych, co ogranicza ryzyko wypadków przy pracy. Jednocześnie taki system może wspomagać raportowanie niebezpiecznych sytuacji – komentuje Dominika Bosek-Rak.

Nowe technologie, zrównoważony rozwój i ludzie spotykają się w koncepcji Przemysłu 5.0. W tym duchu w Katedrze Teorii Zarządzania oraz AI Lab w SGH przeprowadzono badania wśród spółek notowanych na GPW. Okazało się, że inicjatywy związane z transformacją cyfrową zazwyczaj idą w parze ze świadomością w obszarze ESG. Te spółki, które deklarują zainteresowanie AI i innymi nowoczesnymi technologiami i ich wdrożeniami, są też mocno ukierunkowane na wprowadzanie wysokich standardów ESG, a technologia ostatecznie im w tym pomaga.

Jeśli chodzi o aspekt społeczny, to AI pozwala np. analizować strukturę zatrudnienia, pomagając zachować równowagę płci czy niwelować różnice w wynagrodzeniach. Jest narzędziem wspomagającym inkluzywność, a także rozwój zawodowy pracowników dzięki dobowi szkoleń i sugerowaniu ścieżki kariery. Technologia wpływa też m.in. na działania włączające w stosunku do osób wykluczonych, np. mających problemy z poruszaniem się czy młodych rodziców, znacznie ułatwiając np. pracę zdalną.

– W przypadku klientów z niepełnosprawnościami, np. w obszarze słuchowym, AI pozwala na skuteczny kontakt z obsługą dzięki temu, że komunikaty słowne mogą być automatycznie przetwarzane na język pisany – podaje kolejny przykład Dominika Bosek-Rak.

Energetyczne wyzwania

Wyzwaniem na drodze do coraz szerszego korzystania w firmach z dobrodziejstw sztucznej inteligencji może być, jak wskazują eksperci, zapewnienie odpowiedniej mocy obliczeniowej. Jak wynika z Cisco AI Readiness Index, tylko 13 proc. firm jest w pełni przygotowanych do wykorzystywania pełnego potencjału sztucznej inteligencji.

Poza tym użytkownicy staną przed koniecznością zadbania o cyberbezpieczeństwo. Rozwój komputerów kwantowych wymusi np. na firmach ponowną ocenę tradycyjnych metod szyfrowania, które mogą być podatne na ataki z wykorzystaniem takiej technologii.

Technologia, w szczególności generatywna AI oparta na wielkich modelach językowych, konsumuje też znaczną ilość energii. Jest to wyzwanie z obszaru ESG.

– Przykładowo tylko ChatGPT wykorzystuje dziennie tyle energii, ile 180 tys. gospodarstw domowych. To oznacza, że dalszy rozwój AI będzie wymagał zwiększenia mocy energetycznych. Dlatego często wspomina się o wykorzystywaniu energii atomowej lub odnawialnej w jeszcze większym stopniu do zaspokojenia tych potrzeb bez szkody dla środowiska – mówi Dominika Bosek-Rak.

Właściciele dużych centrów danych, wykorzystywanych w rozwiązaniach chmurowych, interesują się odnawialnymi źródłami energii do zasilania i chłodzenia urządzeń. Cóż, poza wszystkimi innymi aspektami wielu ich klientów wykaże to w swoich raportach dotyczących ESG.

PAO