Nowe pieniądze dla przedsiębiorczych

Już sama analiza hasła wskazuje, iż Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (PO IR) nie jest programem tylko dla samorządów. Niemniej jednak znajomość jego zawartości pozwoli samorządom przeanalizować, czy po środki z PO IR nie powinny sięgnąć podległe im jednostki organizacyjne, np. gminne spółki. Ponadto pośrednio projekt wspiera rozwój regionów, szczególnie w kontekście tzw. inteligentnych specjalizacji.

Głównymi celami programu są:

wwsparcie powiązań między przedsiębiorstwami i nauką,

wwsparcie i rozwój innowacyjności przedsiębiorstw,

wwzmocnienie jakości badań i pozycji krajowych jednostek naukowych w ramach Europejskiej Przestrzeni Badawczej.

Założeniem PO IR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania innowacji: od fazy tworzenia się pomysłu, poprzez etap prac badawczo-rozwojowych, przygotowanie prototypu, aż po komercjalizację wyników badań.

We wrześniu 2013 roku prowadzone były konsultacje społeczne projektu PO IR. Dotyczyły one również przedstawicieli samorządów terytorialnych, partnerów społeczno-gospodarczych, administracji rządowej, organizacji pozarządowych i środowisk akademickich. Uwagi zgłoszone w trakcie ich trwania będą rozpatrzone podczas prac nad ostateczną wersją programu.

Specjalizacje w regionach

W PO IR większy nacisk ma zostać położony na współpracę sektorów nauki i biznesu. Preferowane więc będą wnioski badawcze charakteryzujące się wysokim potencjałem komercjalizacji. Perspektywa 2007-2013 pozwalała dobrze wyposażyć infrastrukturę sektora nauki, szczególnie w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (PO IG). Dlatego w PO IR tego typu projekty nie będą już priorytetem. Preferowane będzie natomiast wykorzystywanie posiadanych zasobów w czasie realizacji projektów, a także konsolidacja potencjału jednostek naukowych w ramach sieci powiązań i wspólnych projektów. W PO IR szykujmy się więc raczej na projekty dotyczące klastrów, a nie doposażenia jednostek.

PO IR wprowadza również nowe pojęcie inteligentnych specjalizacji, tj. specjalnych obszarów opisanych we właściwych krajowych i regionalnych dokumentach strategicznych. Koncepcja inteligentnej specjalizacji przyjmuje założenie, że kraj lub region mogą zbudować swoją przewagę konkurencyjną z wykorzystaniem unikatowego, specyficznego dla danego terytorium potencjału. Inteligentna specjalizacja to występowanie wspólnego potencjału w nauce i gospodarce, który wpisuje się w nisze rynkowe. Jego doskonalenie staje się ambicją kraju lub regionu, a tym samym ich szansą na rozwój i osiągnięcie przewagi konkurencyjnej. Aby określić szanse danego regionu i wskazać jego specjalizację, niezbędne jest angażowanie przedstawicieli świata biznesu, nauki, partnerów społecznych i administracji. W tym kontekście udział samorządowców w konsultacjach założeń PO IR jest nieoceniony. Również na etapie realizacji programu władze regionu winny na bieżąco monitorować wypełnianie przyjętych założeń. PO IR to kolejny program, w którym potwierdzają się założenia nowego okresu programowania mówiące o tym, że to regiony doskonale wiedzą, jakie są ich potrzeby. Tym samym w znacznie większym niż dotychczas stopniu winny decydować o rozdziale unijnej pomocy na swoim terytorium.

Postaw na ekologię

W PO IR priorytetowo mają być traktowane ekoinnowacje, czyli innowacyjne technologie w dziedzinie ochrony środowiska. W tym w zakresie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, zanieczyszczeń powietrza oraz adaptacji do zmian klimatu. Ponadto PO IR to nie tylko innowacje technologiczne - wsparciem ze środków programu objęte zostaną również innowacje nietechnologiczne, pozwalające zwiększyć skuteczność działań organizacyjnych czy zarządczych w przedsiębiorstwie.

PO IR realizowany będzie z wykorzystaniem dwóch celów tematycznych:

wWspieranie badań naukowych, rozwoju technologicznego i innowacji. Pula środków na jego realizację to 6897 mln euro;

wPodnoszenie konkurencyjności MSP, sektora rolnego oraz sektora rybołówstwa i akwakultury. Pula środków na jego realizację to 502 mln euro.

Redukcja priorytetów

PO IR od PO IG różni redukcja priorytetów. Nowy program zakłada ich zaledwie pięć, przy czym cztery skierowane są bezpośrednio do potencjalnych beneficjentów. [ramka] Piąty pełni tylko funkcję wsparcia, to priorytet Pomoc techniczna. Dla porównania w PO IG mieliśmy do czynienia z dziewięcioma osiami priorytetowymi - osiem plus pomoc techniczna.

Nabór projektów w PO IR odbywać się będzie tak, jak dotychczas w PO IG. Obowiązywać będzie zarówno tryb konkursowy, jak i pozakonkursowy. W trybie konkursowym przewidziano kilka rozwiązań wynikających z doświadczeń mijającego okresu budżetowania. Między innymi w przypadku instrumentów wsparcia, w ramach których wspierane będą innowacje radykalne, dopuszczalne będzie bardziej elastyczne podejście ekspertów do oceny poziomu innowacyjności. Obecnie ekspert musi ocenić innowacyjność według odgórnie ustalonych ram (okres obecności nowego produktu/usługi na rynkach krajowych/światowych).

Ponadto w odniesieniu do projektów szczególnie ryzykownych technologicznie większa uwaga będzie zwracana na kompleksowość, tj. nie tylko sam pomysł i jego realizację, lecz także zdolności zarządcze/marketingowe przedsiębiorcy decydować będą o przyznaniu dofinansowania. Wynika to z przekonania, iż sukces przedsięwzięcia w dużym stopniu zależy od realizującego go przedsiębiorcy: jego potencjału kadrowego, organizacyjnego oraz doświadczenia.

Struktura programu

PO IR na lata 2014-2020 przewiduje cztery osie merytoryczne oraz piątą oś priorytetową - Pomoc techniczna. Poniżej przedstawiamy szczegóły dotyczące osi I-IV.

Przykładowe projekty: prace badawczo-rozwojowe pozwalające przedsiębiorcy doprowadzenie technologii do etapu, kiedy będzie można ją skomercjalizować lub zaimplementować na rynku w postaci produktu, usługi lub procesu, współpraca jednostek naukowych z konkretnym przedsiębiorstwem celem rynkowego wykorzystania wyników badań, duże przedsięwzięcia badawcze grup przedsiębiorców, istotne dla rozwoju danej branży (np. jako platforma technologiczna), rozwój regionalnych inteligentnych specjalizacji, np. projekty realizowane również przez grupę przedsiębiorców danego regionu, przy czym mogą oni w ramach projektu współpracować z jednostkami spoza regionu.

Przykładowe projekty: rozwój projektów przedsiębiorstw o wysokim potencjale innowacyjnym, w ramach których finansowany będzie zarówno etap badawczy, jak i wdrożeniowy, kredyt technologiczny na wdrożenie B+R, wsparcie funduszy typu venture capital, sieci aniołów biznesu oraz inkubatorów technologicznych, fundusz gwarancyjny dla wsparcia innowacyjnych przedsiębiorstw.

Przykładowe projekty: tworzenie warunków infrastrukturalnych dla prowadzenia działalności B+R przez przedsiębiorstwa, wsparcie rozwoju otwartych innowacji, wsparcie ochrony własności przemysłowej przedsiębiorstw, stymulowanie współpracy nauki z biznesem, tj. bony na innowacje, rozwój i profesjonalizacja proinnowacyjnych usług instytucji otoczenia biznesu, wsparcie internacjonalizacji innowacyjnych przedsiębiorstw, wsparcie przedsiębiorstw i jednostek naukowych w przygotowaniu do udziału w programach międzynarodowych, wsparcie współpracy nauki i biznesu, kształtowanie i promocja innowacyjności jako źródła konkurencyjności gospodarki.

Przykładowe projekty: finansowanie badań naukowych, rozwój nowoczesnej infrastruktury badawczej sektora nauki, wsparcie powstawania międzynarodowych agend badawczych, rozwój kadr sektora B+R.

@RY1@i02/2013/224/i02.2013.224.08800100a.802.jpg@RY2@

Ewa Nowińska pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, ekspertka powołana przez ministra rozwoju regionalnego do oceny wniosków w obszarze szkolnictwa wyższego

Ewa Nowińska

pracownik Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, ekspertka powołana przez ministra rozwoju regionalnego do oceny wniosków w obszarze szkolnictwa wyższego