Wykorzystać zielone inwestycje

Większość tzw. antropogenicznych emisji GC pochodzi z dostaw energii i transportu. Dla przykładu - w Polsce produkcja energii miała niemal dziewięćdziesięcioprocentowy (88,74 proc.) udział we wszystkich emisjach GC w roku 2008 r. Dzieje się tak, gdyż polska energetyka w większości oparta jest na wysokoemisyjnych paliwach kopalnych. W 2005 r. jedynie 7,2 proc. energii końcowej pochodziło ze źródeł odnawialnych (OZE), nieemitujących gazów cieplarnianych.

Unia Europejska prowadzi aktywne działania na rzecz ograniczenia emisji. W styczniu 2008 r. opublikowano pakiet energetyczno-klimatyczny, który stawia sobie za cel 20-proc. wzrost efektywności zużycia energii, 20-proc. udział energii odnawialnej i 20-proc. redukcję emisji GC do roku 2020. W rozwoju OZE i redukcji emisji GC uwzględniono specyficzne dla danego kraju warunki ekonomiczne i potencjał do osiągnięcia celu.

Wszystkie kraje zobowiązane są jednak do sprzedaży uprawnień do emisji GC na aukcji oraz stosowania wyśrubowanych benchmarków emisyjnych (poziomów odniesienia) dla sektorów, które otrzymają uprawnienia nieodpłatnie, poza aukcją. Sprawą otwartą jest, czy polska elektroenergetyka będzie zobowiązana kupić potrzebne jej uprawnienia do emisji CO₂ czy nie. Tak czy inaczej, założenia dyrektywy o handlu emisjami wskazują na zwiększający się, kosztem nieodpłatnej alokacji, udział aukcji jako sposobu uzyskania uprawnień do emisji, niezbędnych do prowadzenia normalnej produkcji w technologiach, gdzie jednym z produktów ubocznych są emisje gazów cieplarnianych.

Krajowy Administrator Systemu Handlu Emisjami (KASHUE) szacuje, że nie licząc sektora elektroenergetycznego, liczba nieodpłatnie przydzielonych uprawnień wyniesie ok. 29 proc. w 2012 i ok. 19 proc. w roku 2020, by w 2027 wszystkie uprawnienia do emisji dostępne były tylko drogą zakupu.

KASHUE szacuje, że łączne limity uprawnień (do sprzedaży na aukcji i przydzielane nieodpłatnie) dla przedsiębiorstw objętych EU ETS zmniejszać się będą od 209 mln t CO₂ w roku 2013 do 174 mln t CO₂ w roku 2020.

Gdyby zatem przyjąć, że elektroenergetyka uzyska uprawnienia na aukcji, sprzedaż uprawnień powinna oscylować wokół 145 mln EUA rocznie w całym okresie 2012-2020. W przypadku gdyby elektroenergetyka jednak mogła skorzystać z nieodpłatnego przydziału uprawnień w omawianym okresie, sprzedaż uprawnień do emisji wyniosłaby 77 mln EUA w roku 2013.

W dniu 18 maja 2010 r. na giełdzie Nordpool ceny na EUA z dostawą w grudniu 2013 r. wynosiły 17.35 EUR/EUA i 18,30 EUR/EUA z dostawą na rok 2014. Na giełdzie ECX (European Climate Exchange, największa giełda emisji w Europie) były o 10 eurocentów droższe. Przyjmując dla ostrożności niższą średnią cenę uprawnień sprzedawanych na aukcji - 10 EUR/EUA, można oczekiwać rocznych przychodów ze sprzedaży uprawnień rzędu 3 (z derogacją) a 5,8 (bez derogacji) miliarda złotych.

Aktualizowana Dyrektywa 2003/87/WE pozostawia poszczególnym państwom członkowskim decyzję co do szczegółowego sposobu wykorzystania przychodów z aukcji. Zaznacza jednak wyraźnie, że przynajmniej 50 proc. dochodów (pomniejszonych m.in. o koszty obsługi systemu) uzyskanych z aukcji należy przeznaczyć na:

● rozwój energii ze źródeł odnawialnych i innych technologii przyczyniających się do przejścia do gospodarki niskoemisyjnej,

● redukcje emisji gazów cieplarnianych,

● unikanie wylesiania, a także zwiększanie zalesiania w krajach rozwijających się,

● bezpieczne dla środowiska wychwytywanie i składowanie CO₂, w szczególności pochodzącego z elektrowni opalanych węglem,

● promocję, badania i transfer technologii.

Wszystkie państwa członkowskie mają też obowiązek przedkładać sprawozdanie, informując Komisję Europejską o wykorzystaniu dochodów z aukcji.

Dotychczas żaden z krajów, także Polska, nie opublikował propozycji podziału przychodów z aukcji. Warto wspomnieć, że polska polityka energetyczna do roku 2035 zakłada rozwój odnawialnych źródeł energii, skupiając szczególną uwagę na rozwoju biogazowni, produkcji biopaliw, energetyki wiatrowej na morzu oraz konwersji ciepłowni sieciowych na elektrociepłownie (w tym także opalanych biomasą).

Możliwość skorzystania z przychodów ze sprzedaży uprawnień do emisji GC na wsparcie odnawialnych źródeł energii pojawiła się już także dla okresu 2008-2012. Systemy zielonych inwestycji to koncepcja, która zakłada inwestycje środków pozyskanych ze sprzedaży przyznanych Polsce w ramach protokołu jednostek emisji (z ang. Assigned Amount Units - AAU) do krajów, które przekraczają swoje zobowiązania wynikające z protokołu z Kioto. W dniu 20 października 2009 r. Rada Ministrów przyjęła projekt rozporządzenia w sprawie rodzajów programów i projektów przeznaczonych do realizacji w ramach krajowego systemu zielonych inwestycji.

Według informacji Ministerstwa Środowiska dotychczas Polska sprzedała nadwyżki posiadanych uprawnień do japońskiego sektora prywatnego (za ok. 40 mln euro), do Hiszpanii (za 25 mln euro) i Irlandii (za 15 mln euro). Środki te, pozostające w dyspozy- cji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, służą dofinansowaniu inwestycji związanych m.in. z biogazem, biomasą, modernizacją sieci energetycznych i zarządzaniem energią w budynkach użyteczności publicznej.

System handlu emisjami zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio wspiera rozwój odnawialnych źródeł energii. Przychody ze sprzedaży uprawnień są już częściowo kierowane na rozwój technologii odnawialnych. W najbliższej przyszłości przychody te mogą się znacznie zwiększyć, kosztem technologii wysokoemisyjnych.

Izabela Kielichowska

Primum Polska