Niewiadome na rynku emisji dwutlenku węgla

Maciej Wiśniewski, prezes zarządu Consus, przypomina, że w pierwszym (lub jak mówią inni zerowym) okresie handlu emisjami w latach 2005 - 2007 było o ok. 130 mln uprawnień do emisji CO₂ za dużo. W wyniku tego pod koniec tego okresu ceny spadły do ok. 1 - 2 eurocentów, choć wcześniej osiągały cenę nawet prawie 30 euro.

W obecnym okresie rozliczeniowym, czyli latach 2008 - 2012, po początkowych wzrostach do ok. 27 euro za tonę CO₂, ceny zaczęły spadać i teraz kształtują się na poziomie ok. 10 euro. Szacuje się, że pod koniec obecnego okresu nadwyżka uprawnień może wynieść ok. 60 mln ton. Te uprawnienia będzie można przenieść na kolejny okres rozliczeniowy, dlatego ich ceny nie spadają tak, jak pod koniec poprzedniego okresu.

Problem w tym, że nie wiadomo, jakie będą zasady przenoszenia uprawnień na kolejny okres rozliczeniowy. Część analityków ocenia, że może to być 1 do 1, ale Maciej Wiśniewski nie wyklucza, że Komisja Europejska celowo zmieni te proporcje i np. za 5 obecnych uprawnień otrzyma się jedno uprawnienie w nowych okresie.

W nowym okresie rozpoczynającym się w 2013 roku, na rynku pierwotnym będzie mało darmowych uprawnień, w przeciwieństwie do obecnego okresu. Potrzebne uprawnienia będzie można dokupić na aukcjach. Na cały okres rozliczeniowy przewiduje się niedobór na poziomie od 0,5 mld do 3 mld uprawnień do emisji CO₂. Ostateczny poziom w dużej mierze będzie zależał od tego, w jakim stopniu emitentom uda się zredukować swoje emisje.

Maciej Wiśniewski przypomina, że są dwa rodzaje prognoz cen CO₂: pierwsze to prognozy analityków, a drugie to zawierane już dziś na przyszłe lata kontrakty futures. Średnia prognoz analityków na rok 2012 to 15,11 euro za tonę CO₂. Kontrakty futures na grudzień są na poziomie 10,50 euro za tonę, zaś futures na koniec roku 2019 rynek wycenia na niecałe 17 euro. Dzisiaj rynek wycenia EUA po znacznie niższych cenach, niż mówiły niektóre prognozy sugerujące, że uprawnienia będą po 30 - 40 euro. Oczywiście nie można wykluczyć, że w roku 2019 cena tony CO₂ rzeczywiście wyniesie np. 30 euro. Analitycy dziś oceniają, że w całym okresie rozliczeniowym średnia cena powinna wynieść 24,40 euro, ale jeszcze pół roku temu mówili o 35 euro.

- Ten rynek jest jeszcze zbyt młody, aby w pełni stosować analizę fundamentalną lub analizę techniczną, ponieważ nie do końca się one sprawdzają - podkreśla Maciej Wiśniewski.

Jak prognozuje, przed rokiem 2013 średnie ceny uprawnień będą się utrzymywać poniżej 20 euro za tonę, a po roku 2013 powyżej 20 euro.

- Zarządzanie emisjami CO₂ to ważny element zarządzania przedsiębiorstw, w oparciu o który można budować przewagę konkurencyjną - podkreśla Maciej Wiśniewski.

Przewiduje, że na rynku CO₂ rozwinie się system instrumentów pochodnych jak opcje i futures. W 2012 r. odbędą się pierwsze aukcje, na których będą sprzedawane uprawnienia na okres 2013 - 2020. Już dziś przedsiębiorstwa muszą myśleć, w jaki sposób nabędą potrzebne im uprawnienia, gdyż w przypadku aukcji jednofazowych nie zawsze będzie możliwe ich zdobycie.

Jeżeli obecna cena, ok. 10 euro za tonę, się utrzyma, to przedsiębiorstwa już teraz powinny kupować uprawnienia lub zabezpieczyć ich cenę w przyszłości, ponieważ im później, tym będą one coraz droższe.

Jak informuje prezes Consus, po pierwszych czterech miesiącach roku 2014 będzie można ocenić, jak przedsiębiorstwa dostosowały swoje strategie dotyczące zarządzania emisjami CO₂, a także opracować bardziej szczegółowe prognozy cen uprawnień.

Aukcje uprawnień na nowy okres rozliczeniowy rozpoczną się już w roku 2012, prawdopodobnie w drugiej połowie. Będą cztery: jedna aukcja ogólnoeuropejska i trzy aukcje krajowe. Polska, Wielka Brytania i Niemcy zapowiedziały, że same chcą organizować obrót własnymi uprawnieniami. Przewiduje się, że na tych aukcjach będzie sprzedawanych ok. 100 mln uprawnień rocznie.

W 2007 roku Komisja Europejska (KE) obniżyła proponowaną przez Polskę roczną liczbę uprawnień do emisji o 26,7 proc. (z 284,6 mln ton ekwiwalentu CO2 do 208,5 mln ton). Tę decyzję Polska zaskarżyła, popierana przez Węgry, Litwę i Słowację. We wrześniu 2009 r. sąd UE uchylił decyzję KE, która z kolei wniosła do Trybunału Sprawiedliwości UE o uchylenie wyroku sądu. W opinii wydanej w ubiegłym tygodniu Verica Trstenjak, rzeczniczka generalna unijnego trybunału zaproponowała, by Trybunał oddalił odwołania KE. Opinia nie jest prawnie wiążąca, ale najczęściej wyroki Trybunału są z nimi zgodne.

Dariusz Ciepiela

dziennikarz miesięcznika "Nowy Przemysł" i portalu WNP.pl