Producenci krytycznie o skali odzysku

Ministerstwo Środowiska opracowało długo oczekiwany przez przedsiębiorców projekt rozporządzenia w sprawie minimalnych rocznych poziomów odzysku i recyklingu dla opakowań wielomateriałowych oraz dla opakowań po środkach niebezpiecznych w poszczególnych latach. Długo oczekiwany, bo określa wysokość poziomów odzysku i recyklingu, jakie trzeba będzie osiągnąć dla tych opakowań; żeby je poddać recyklingowi, trzeba będzie selektywnie zebrać w osobnym systemie zbiórki oraz odzysku, który ma powstać od nowego roku, obok nowego systemu zbierania surowców z odpadów komunalnych.

Razem czy osobno

Przedsiębiorcy będą musieli zbierać odpady samodzielnie lub zawrzeć z marszałkiem województwa, ale tylko za pośrednictwem izby gospodarczej, specjalne porozumienie.

- Samodzielne wywiązanie się z obowiązku jest niemożliwe do spełnienia, bo wówczas trzeba odzyskać z rynku 100 proc. tego, co się na niego wprowadziło. Patrząc jednak na przepisy rozporządzenia, dochodzi się do wniosku, że jego wypełnienie będzie też trudne, działając w oparciu o porozumienie - zauważa Karol Stec z departamentu prawnego Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji.

Rozporządzenie wprowadza szeroką listę opakowań wielomateriałowych i po środkach niebezpiecznych. Od nowego roku producenci będą musieli je zbierać z rynku w podanych w rozporządzeniu wysokościach.

- Wcześniej jednak będą musieli chyba zawiadomić sortownie o tym, jak mają być rozpoznawane dane opakowania, by wydzielić je z resztek odpadów. Problem jednak jak to zrobić, bo definicja opakowania wielomateriałowego jest bardzo ogólna. Do tego pociągnie to za sobą ogromne koszty. Wykorzystywane np. do pakowania gum do żucia opakowania są bardzo małe. Nakłady na ich wyselekcjonowanie będą gigantycznie, nie mówiąc już o tym, że nie ma instalacji, które te wielomateriałowe odpady poddadzą recyklingowi - dodaje Agnieszka Jaworska, dyrektor generalny Stowarzyszenia EKO-PAK, która reprezentuje przedsiębiorców wprowadzających na rynek opakowane produkty.

Większość przedsiębiorców rozlicza obowiązki recyklingu zużytych opakowań przez organizacje odzysku. Ale nowe przepisy obligują ich do zakładania odrębnych systemów i porozumień dla tych konkretnych opakowań.

- Od początku byliśmy przeciwni, aby porozumienia zawierać przez izby gospodarcze, które mają reprezentować przedsiębiorców, a nie prowadzić działalność gospodarczą w zakresie odpadów. Ale posłowie z podkomisji ds. monitorowania gospodarki odpadami i mMinisterstwo Środowiska byli innego zdania - dodaje Agnieszka Jaworska.

Nierealne poziomy

Innym problemem jest ustalenie w rozporządzeniu zawyżonych poziomów odzysku i recyklingu. W 2014 r. poziomy odzysku dla opakowań wielomateriałowych wahają się od 18 do 20 proc., a recyklingu od 10 do 18 proc. W 2015 r. jest to już odpowiednio 25 proc. oraz 12-25 proc. W 2020 r. zaś poziom ich odzysku ma już sięgać 61 proc., a recyklingu od 23,5 do 61 proc. W przypadku opakowań po środkach niebezpiecznych w 2014 r. poziom odzysku ustalono na 18-20 proc., a recyklingu na 0. Rok później mają jednak one wynosić już odpowiednio 25 proc. oraz 5 proc., by w 2020 r. sięgnąć w przypadku odzysku 61 proc., a recyklingu - 16-61 proc.

Tymczasem, jak zauważa Karol Stec, obecnie poziomy odzysku kształtują się na poziomie ponad 10 proc.

Dlatego przedsiębiorcy domagają się urealnienia zaproponowanych poziomów. Proponują, by określić je na razie na lata 2014 i 2015, by potem przeprowadzić analizę i na jej podstawie uzyskać realne poziomy na lata następne.

W piśmie do ministra środowiska proponują, by opakowania wielomateriałowe i po środkach niebezpiecznych podzielić na dwie kategorie, a nie - jak w projekcie - na sześć. Do tego poziomy ich odzysku i recyklingu mają zostać obniżone. Inaczej, jak tłumaczą, wywiązanie się z nowych obowiązków nie będzie możliwe. A to oznacza konieczność zapłacenia kary. Ta też ma być wyższa zgodnie z projektem rozporządzenia w sprawie stawek dla poszczególnych rodzajów opakowania (patrz: ramka).

Propozycje stawek

Projekt rozporządzenia w sprawie stawek dla poszczególnych rodzajów opakowania wprowadza nową kategorię. To opakowania wielomateriałowe, na które ma obowiązywać opłata 1,70 zł za każdy kg. To oznacza, że tyle zapłacą przedsiębiorcy w razie nieuzyskania wymaganych przepisami prawa poziomów ich odzysku i recyklingu.

Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. z 2013 r. poz. 888) nakazuje jednak naliczać opłatę dla producentów opakowań wielomateriałowych i środków niebezpiecznych w podwójnej wysokości. To oznacza, że będzie ona znacząco wyższa niż dla producentów opakowań z jednego materiału.

Ci, którzy wytwarzają opakowania z tworzyw sztucznych, mają podlegać opłacie 2,80 zł za każdy kg, z aluminium - 1,40 zł za kg, ze stali - 0,80 zł za kg, z papieru - 0,70 zł za kg, a ze szkła i drewna - 0,30 zł za kg.

Patrycja Otto

patrycja.otto@infor.pl

Projekt rozporządzenia skierowany do konsultacji