Warto wdrażać technologie czystego węgla

Vattenfall zajmuje się badaniami i rozwojem CCS (wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla) już od 1995 r. Do roku 2004 wykonano badania w pięciu uczelniach technicznych na różnych instalacjach testowych, a największa z nich o mocy 0,5 MW znajduje się na terenie Niemiec. Wyniki tych badań były na tyle pozytywne, że podjęto decyzję o budowie zakładu pilotażowego o mocy 30 MW przy elektrowni Schwarze Pumpe w Niemczech. Zakład we wrześniu 2008 r. został oddany do użytku. W ciągu półtora roku eksploatacji uzyskano wyniki bardziej niż zadowalające, proces wychwytywania CO₂ przebiega prawidłowo, a skuteczność wychwytywania jest wysoka.

Vattenfall przeznaczył ok. 200 mln euro na prace badawcze związane z rozwojem technologii CCS. Zdajemy sobie sprawę, że musimy ponosić koszty rozwoju tej technologii, ponieważ w innym wypadku prawdopodobnie nie będziemy mogli w przyszłości wytwarzać energii elektrycznej z węgla. Pozostaje kwestią do dyskusji, ile lat mamy jeszcze na to, aby spalać węgiel w taki sposób jak obecnie, jednak zdajemy sobie sprawę, że w długiej perspektywie bez technologii wychwytywania CO₂ produkcja energii może być niemożliwa.

Doświadczenia z zakładu pilotowego w Schwarze Pumpe pozwalają na rozpoczęcie prac projektowych zakładu demonstracyjnego, mającego powstać w elektrowni Janschwalde w Niemczech. Na tę instalację dostaliśmy już, podobnie jak Elektrownia Bełchatów, wsparcie w ramach Europejskiego Planu Naprawy Gospodarczej (EEPR - European Energy Programme for Recovery) w wysokości 180 mln euro. Będziemy starali się także o dofinansowanie w ramach programu NER 300, które ma otrzymać osiem projektów w całej Unii Europejskiej. Chcemy wybudować zakład o mocy ok. 250 MWe, który będzie wykorzystywać technologię spalania w tlenie oraz przetestować technologię post-combustion. Szacuje się, że będzie on kosztować ok. 1,5 mld euro. Konieczność dofinansowania z funduszy zewnętrznych oceniamy na poziomie 50 proc. środków.

Kiedy ta technologia stanie się konkurencyjna, wówczas zaplanujemy budowę zakładu w pełnej skali. Spodziewamy się, że technologia będzie komercyjna przed rokiem 2020. Vattenfall opiera się na analizach wskazujących, że koszt wychwycenia i składowania tony CO₂ nie powinien przekraczać kwoty 30-35 euro, prognozy Komisji Europejskiej przewidują, że cena zakupu 1 tony CO₂ wyniesie ok. 40 euro, a więc spodziewamy się, że będzie wyższa niż koszt usunięcia CO₂.

Do budowy instalacji CCS w Polsce potrzebna jest przede wszystkim motywacja i determinacja przedsiębiorstw energetycznych, które muszą chcieć to robić oraz administracji rządowej i samorządowej, która musi to rozumieć i popierać. Administracja nie może być obojętna. Także społeczeństwo musi zdawać sobie sprawę, że instalacje związane z CCS będą bezpieczne. Ponadto niezbędne są odpowiednie uwarunkowania prawne oraz sprzyjające, stabilne warunki inwestowania.

Wdrożenie CCS to być albo nie być firm energetycznych w przyszłości. To także być albo nie być polskiej energetyki oraz polskiego górnictwa.

Polityka Unii Europejskiej została nakreślona przynajmniej na najbliższe 10 lat - ogłoszony przez Komisję Europejską projekt Strategii 2020 wskazuje jasno, że cel ograniczenia emisji CO₂ o 20 proc. do roku 2020 będzie przez UE realizowany.

Do roku 2020 liczba pozwoleń na emisję CO₂ będzie malała o 1,74 proc. rocznie. To oznacza, że cena uprawnień do emisji będzie zdecydowanie rosła. Istnieje coraz silniejsza presja, aby wprowadzić standardy emisji dla nowych źródeł. Wielka Brytania już wprowadziła standardy wynoszące 500 gramów CO₂ na MWh, parlament holenderski wystąpił do rządu, aby wprowadził normy na poziomie 350 gramów CO₂ na MWh - taką normę spełniają tylko źródła gazowe.

W Parlamencie Europejskim pojawił się pomysł, aby w nowelizowanej dyrektywie o emisjach ze źródeł przemysłowych także wprowadzić zapis dotyczący standardów emisji CO₂. Na razie propozycja ta nie będzie rozpatrywana, ale z pewnością wróci w dyskusjach nad finalnym kształtem tych regulacji.

Elektrownia Bełchatów ocenia, że koszt wychwycenia i transportu CO₂ będzie kosztować ok. 40 euro do każdej MWh, do tego dojdą jeszcze koszty składowania CO₂ szacowane na ok. 5 zł za tonę CO₂. Z pewnością koszty dodatkowe związane z transportem i składowaniem CO₂ trzeba ograniczyć. Wsparcie dla CCS należy każdorazowo porównywać ze wspieraniem finansowym wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych. Nikt nie protestuje przeciwko temu, że dopłacamy 60-65 euro do każdej MWh energii ze źródeł odnawialnych.

Z raportu firmy doradczej McKinsey wynika, że jeśli Polska zrealizuje ambitny program ograniczenia emisji CO₂, wówczas będzie w stanie zmniejszyć emisję o 236 mln ton CO₂ rocznie. Nakłady z tym związane będą wynosiły ok. 92 mld euro w ciągu 20 lat, przy czym możliwe będzie uzyskanie oszczędności operacyjnych w wysokości 30 mld euro w tym okresie oraz uniknięcie konieczności kupowania pozwoleń na te emisje.

Policzono, że jeśli nie zostanie wdrożony program redukcji emisji CO₂, konieczne będzie kupowanie pozwoleń dla polskich emitentów o wartości 83 mld euro w ciągu 20 lat.

Rzeczywiste koszty wdrożenia czystych technologii mogą zatem być znacznie niższe niż koszty kontynuowania dzisiejszego modelu.

@RY1@i02/2010/087/i02.2010.087.167.002a.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Jacek Piekacz

*Dariusz Ciepiela

dziennikarz miesięcznika Nowy Przemysl i portalu wnp.pl

prezes Vattenfall Poland