Nie ma odwrotu od stosowania biopaliw na skalę przemysłową

Czy rozwój produkcji biopaliw musi łączyć się ze wzrostem cen żywności, jak dotychczas?

Z taką sytuacją mamy do czynienia przy produkcji biopaliw tzw. pierwszej generacji, z olejów roślinnych i przetwarzania materii organicznej pochodzącej z rolnictwa - rzepaku, kukurydzy, trzciny cukrowej czy palmy olejowej. Producenci biopaliw z rzepaku i kukurydzy są obwiniani o windowanie cen żywności, a pośrednio o powodowanie zwiększania emisji CO₂. To są zjawiska towarzyszące początkom nowej przecież branży biopaliwowej, które nie zatrzymają jej rozwoju. Z pierwszych doświadczeń wyciągane są wnioski i dochodzi do korekt - po ich wdrożeniu branża przestanie już budzić kontrowersje. Biopaliwa drugiej i trzeciej generacji są produkowane z innych surowców, np. z celulozy, drewna, alg. Niestety w Polsce dominuje nastawienie na bieżące zobowiązania i doraźne recepty - zrealizowanie Narodowego Celu Wskaźnikowego (NCW). Brakuje podejścia strategicznego, nastawionego na długofalowy rozwój branży, choć inne kraje potrafią się o to zatroszczyć, np. Niemcy, USA czy Brazylia.

Czy to oznacza, że kryzys w branży biopaliwowej zostanie zażegnany? Przecież już regułą się stało wykorzystanie mocy produkcyjnych najwyżej w 50 proc.

Na razie nie ma kryzysu - jest dynamiczna ewolucja branży i nowych technologii, które są kołem zamachowym jej rozwoju. Jednak po 2015 r. biopaliwa pierwszej generacji będą przeżywać kryzys. Za to biopaliwa kolejnych generacji - dynamiczny rozwój. Wskazuje na to choćby produkcja biopaliwa z alg, bardzo atrakcyjna kosztowo. Hodowla alg jest zdecydowanie tańsza niż produkcja z roślin jadalnych. Alga ma ogromny potencjał wzrostu i regeneracji. Na rzepak i wytłoczenie z niego oleju trzeba czekać cały rok, a na algę czekamy tylko dobę i w tym czasie możemy uzyskiwać z niej olej nawet kilkadziesiąt razy! Tu kryje się przyczyna efektywności kosztowej hodowli algi Dodatkowo alga dla osiągnięcia wzrostu potrzebuje CO₂, co jest dobrą wiadomością dla polskich firm, które stają przed wyzwaniem ograniczenia emisji CO₂. Uzyskanie biopaliwa z alg jest też najtańsze - tańsze w porównaniu do produkcji z innych surowców organicznych. W USA, dla celów badawczych, już wyprodukowano z alg biopaliwo klasy JET, na którym samolot może wykonać swój powietrzny rejs.

Czy Polska ma dobre warunki do hodowli alg?

Algę, w przeciwieństwie do rzepaku, można hodować w sztucznych warunkach. Pozyskujemy ją z morza, ale na lądzie możemy jej stworzyć jeszcze lepsze warunki do rozwoju. Potrzebna jest słona woda w sztucznym zbiorniku, CO₂ i światło - zbliżone do naturalnego. Już stworzyliśmy prototyp instalacji do hodowli algi, co oznacza, że nie chodzi tu o teorię, ale o zweryfikowaną praktykę. Okolice dużych elektrowni węglowych i koksowni powinny być zainteresowane tworzeniem plantacji alg na potrzeby neutralizowania emisji CO₂ i produkcji biopaliw. Instalacje będą budować producenci biopaliw tacy jak Wratislavia-Bio wraz z partnerami. Mogą nimi być publiczni właściciele koksowni czy elektrowni, nie zaś producenci rolni, którzy dziś są istotnymi partnerami przy produkcji biopaliw pierwszej generacji.

Skoro biopaliwa mają w Polsce tak dobre perspektywy, to dlaczego przeżywają zapaść?

Biopaliwa to branża absolutnie rozwojowa. Jednak w Polsce brakuje doświadczonych menedżerów, którzy mogliby ją rozwijać. To dlatego produkcja biopaliw ma z reguły za podstawę kontrakt z dostawcą oleju, głównie rzepakowego i jednego oraz maksymalnie dwóch odbiorców, czyli dwa główne koncerny paliwowe w naszym kraju. Dramatycznie brakuje dywersyfikacji dostawców. W efekcie boryka się ona z ciągłymi wahaniami - jednego roku notuje zyski, a drugiego potężną stratę. W Polsce brakuje prac badawczych, które napędzałyby rozwój biopaliw drugiej i trzeciej generacji. Brakuje reprezentacji branżowej, która nie ograniczałaby się do jałowego lobbingu w sferach politycznych, aby dzięki niemu jedna czy druga estrownia przeżyła ten rok i może następny. A gdzie lobbing nastawiony na uruchomienie rozwoju badań? We Francji, Niemczech czy w Finlandii badania dotyczące możliwości rozwoju biopaliw są prowadzone na skalę przemysłową.

@RY1@i02/2012/124/i02.2012.124.167000100.802.jpg@RY2@

Grzegorz Ślak, prezes zarządu spółki Wratislavia-Bio i jeden z prekursorów biopaliw w Polsce

Rozmawiał Krzysztof Polak