Mały trójpak grozi ustawie o odnawialnych źródłach energii

Rząd zaproponował obszerne zmiany w ustawie - Prawo energetyczne. Projekt ten, nazwany potocznie "małym trójpakiem", będzie miał szczególnie duże znaczenie dla przedsiębiorców. Na jakim etapie legislacyjnym znajdują się prace nad zmianami?

Rozpatrująca rządowy projekt sejmowa komisja nadzwyczajna przygotowała sprawozdanie, które zostało niedawno przyjęte przez komisję gospodarki. Wiele wskazuje na to, że projekt już niedługo powinien być uchwalony przez Sejm. Taki jest również cel rządu, który dąży do szybkiego wejścia w życie nowych przepisów. Polska ma bowiem zaległości w implementacji prawa Unii Europejskiej. Z tego powodu naszemu krajowi grążą kary finansowe. Dlatego rząd podjął decyzję o szybkim uchwaleniu małego trójpaku.

Przy okazji dodam, że takie rozwiązanie stawia pod znakiem zapytania przyjęcie dużego trójpaku, czyli trzech zupełnie nowych ustaw: o odnawialnych źródłach energii, prawa energetycznego oraz prawa gazowego.

Rozpatrywany obecnie w Sejmie mały trójpak - niejako wbrew swojej nazwie - jest bardzo obszernym projektem nowelizacji i dotyczy wielu różnych zagadnień. Zacznijmy od gazu. Jakie zmiany mają nastąpić na tym rynku?

W toku prac legislacyjnych przyjęto obligo gazowe, czyli obowiązek sprzedaży na Towarowej Giełdzie Energii aż 70 proc. gazu wysokometanowego wprowadzanego do polskiego systemu przesyłowego. Obecnie nie ma takiego obowiązku. Przy czym nowelizacja zakłada stopniowe dochodzenie do owego wskaźnika (przewidziano jednocześnie pewne zwolnienia podmiotowe z tego obowiązku).

To kontrowersyjne rozwiązanie. W projekcie brak jest bowiem rozwiązań mających na celu ochronę uczestników rynku - czyli sprzedawców i odbiorców gazu - przed ryzykami związanymi z wprowadzeniem obliga. Może ono wiązać się z koniecznością rozwiązania dotychczasowych długoterminowych kontraktów na dostawy gazu, co zagraża bezpieczeństwu dostaw. Ponadto oferta giełdowa może być niezbyt atrakcyjna dla wielu odbiorców.

Nowelizacja przewiduje również zmianę ustawy o giełdach towarowych. Na czym będzie ona polegać?

Nowe przepisy umożliwią uzyskanie statusu członka giełdy wszystkim przedsiębiorstwom energetycznym (w tym spółkom obrotu gazem), a także odbiorcom uprawnionym do zmiany sprzedawcy mającym osobowość prawną. Przypomnę, że w obecnym stanie prawnym przedsiębiorstwa gazownicze, które chcą dokonać transakcji na giełdzie, muszą to zrobić za pośrednictwem domów maklerskich, co generuje dodatkowe koszty.

Zgodnie z treścią dyrektyw Unii Europejskiej nowelizacja zakłada istotne wzmocnienie uprawnień odbiorców energii. To oczywiście wpłynie też na sytuację firm energetycznych. Co się konkretnie zmieni?

Do 21 dni skrócony zostanie termin, jaki będzie miał odbiorca na zmianę sprzedawcy energii. Obecnie umowa z dotychczasowym sprzedawcą ulega rozwiązaniu z ostatnim dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. Dopuszczalna będzie częściowa zmiana sprzedawcy (dla części dostaw). Wprowadzony zostanie obowiązek rozliczenia się z odbiorcą w ciągu 6 tygodni od zmiany sprzedawcy. Obecnie brak jest podobnej regulacji.

Czy firmy sprzedające energię będą miały obowiązek informowania odbiorców w gospodarstwach domowych o ich prawach, w tym o sposobie wnoszenia skarg i rozstrzygania sporów?

Tak, to ważna nowość. Na sprzedawców nałożony zostanie obowiązek dostarczenia tym odbiorcom "kopii zbioru praw konsumenta". To dokument opracowany przez Komisję Europejską, zawierający praktyczne informacje o prawach konsumentów energii i paliw gazowych. Ponadto przewiduje się rozszerzenie kompetencji stałych sądów polubownych przy wojewódzkich inspektorach inspekcji handlowych na sprawy związane z realizacją umów z przedsiębiorstwami energetycznymi.

W nowelizacji uregulowano też zasady pomocy udzielanej tzw. odbiorcom wrażliwym, czyli osobom w trudnej sytuacji materialnej. Projekt nowelizacji przewiduje wypłatę dla takich odbiorców specjalnych dodatków energetycznych przez organy samorządu gminnego. Ponadto zakłada się, że przed wstrzymaniem lub ograniczeniem dostaw odbiorcom wrażliwym, z uwagi na ich zaległości płatnicze, powinny zostać spełnione dodatkowe warunki.

Z kolei z punktu widzenia dużych odbiorców istotne może się okazać stworzenie specjalnej kategorii "odbiorców przemysłowych". Będą oni musieli uzyskać i przedłożyć do umorzenia świadectwa pochodzenia i świadectwa pochodzenia z kogeneracji (jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej). Powyższy obowiązek dotyczyć ma odbiorcy przemysłowego, który zużył nie mniej niż 100 GWh energii elektrycznej o koszcie wynoszącym nie mniej niż 3 proc. wartości jego produkcji.

Jakie zmiany czekają firmy prowadzące działalność związaną z odnawialnymi źródłami energii (OZE)?

Wprowadzonych będzie kilka nowych pojęć. Pierwsze to mikroinstalacja, czyli OZE o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 40 kW, przyłączone do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV lub o łącznej mocy zainstalowanej cieplnej nie większej niż 120 kW. Z kolei małą instalacją będzie OZE o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 40 kW i nie większej niż 200 kW, przyłączone do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV lub o łącznej mocy zainstalowanej cieplnej większej niż 120 kW i nie większej niż 600 kW. Nowelizacja wprowadza ułatwienia w przyłączaniu mikroinstalacji do sieci, w tym zwolnienie z obowiązku wnoszenia opłaty (oraz zaliczki) za przyłączenie, a także możliwość przyłączenia do sieci w określonych przypadkach jedynie na podstawie zgłoszenia (a nie umowy o przyłączenie).

Nowym rozwiązaniem jest również gwarancja pochodzenia - czyli dokument stanowiący potwierdzenie dla odbiorcy końcowego, że określona w tym dokumencie ilość energii została wytworzona z OZE. Z gwarancji pochodzenia nie będą wynikały prawa majątkowe i nie będzie ona podlegała obrotowi. Gwarancje wydawać ma prezes Urzędu Regulacji Energetyki na wniosek wytwórcy energii w OZE.

Ponadto w projekcie nowelizacji przyjęto wiele innych zmian, m.in. dotyczących funkcjonowania operatorów poszczególnych systemów (OSP, OSD, OSM) czy gwarancji niezależności OSP. Zmienią się również pewne zasady funkcjonowania i kompetencje prezesa URE. Wprowadzono regulacje określające warunki oraz tryb wydawania certyfikatów instalatorom mikroinstalacji i małych instalacji. Co istotne, posłowie zdecydowali się usunąć z projektu przepis przewidujący obowiązek instalacji u odbiorców inteligentnych liczników energii (ang. smart meters).

@RY1@i02/2013/116/i02.2013.116.21500020b.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Wojciech Bigaj, radca prawny w Kancelarii GWJ Gramza Wawrzynowicz Jenerowicz

Przewiduje się rozszerzenie kompetencji stałych sądów polubownych przy wojewódzkich inspektorach inspekcji handlowych na sprawy związane z realizacją umów z firmami energetycznymi

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski