Bez wsparcia wiele firm nie stać by było na szkolenia

Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej nastąpiło znaczne ożywienie rynku szkoleniowego. Wiodące programy są dotowane z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), który przyniósł pracodawcom znaczne środki na szkolenia, staże oraz doradztwo. Trzy programy dotowane z EFS odegrały największą rolę w rozwoju rynku szkoleniowego: 1) Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich (SPO RZL) 2004-2006, 2) Program Inicjatywy Wspólnotowej (PIW) EQUAL dla Polski 2004-2006 oraz 3) Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2007-2013. Pieniądze pochodzące z EFS kreują dziś rynek szkoleniowy, w dużym stopniu sterują popytem i podażą. Wiele firm szkoleniowych analizuje rynek w celu złożenia oferty, przygotowania szkolenia dla beneficjenta - przedsiębiorcy, który otrzymał dofinansowanie na szkolenie własnych pracowników. Szkolenia dla niektórych grup społecznych, czy dla pracowników sektora MSP nie byłyby możliwe bez wsparcia z EFS.

Szkolenia refinansowane ze środków EFS przynoszą korzyści obu stronom procesu szkoleniowego. Uczestnicy szkoleń to z jednej strony całe przedsiębiorstwa, które w ramach założeń rozwojowych i diagnozy potrzeb dokonują wyboru strategii szkoleniowej dla całego zasobu kadrowego. Z drugiej strony to indywidualni pracownicy, którzy w celu samodoskonalenia dążą do podnoszenia czy też często zmiany kwalifikacji zawodowych. W obu przypadkach wartością dodaną jest pozyskanie przez pracodawcę pracownika zmotywowanego przez wiedzę i nowe doświadczenia zawodowe. Korzysta pracownik i pracodawca.

Z kolei firma szkoleniowa, tak jak SEKA S.A., realizując otwarte czy też zamknięte szkolenia dla całych firm, jak i szkolenia dla beneficjenta zgłaszającego się indywidualnie zdobywa doświadczenie trenerskie, doświadczenie w zarządzaniu i realizacji projektów unijnych, pozyskuje portfel klientów. Zadowoleni klienci wracają do firmy, która sprawdziła się podczas realizacji projektu dofinansowanego z EFS, również w celu realizacji projektów komercyjnych. W efekcie zdobywamy dla firmy nowe, często wymiernie korzystne kontrakty.

Dobry plan zarządzania projektem unijnym może być argumentem decydującym o przyznaniu dotacji. Dlatego koniecznie należy przewidzieć w nim różne instrumenty pozwalające na sprawną i bezkonfliktową drogę jego realizacji. Wiedza teoretyczna wynikająca choćby z metodyki PRINCE2 czy Zarządzania Cyklem Projektu poparta musi być doświadczeniem w zarządzaniu. W zakres oferty firmy SEKA S.A. wchodzi planowanie i koordynowanie prac wszystkich podmiotów zaangażowanych w realizację projektu (podwykonawcy, trenerzy, eksperci kluczowi). Realizujemy zadania merytoryczne związane zarówno z usługami szkoleniowo - doradczymi, jak również promocją i rekrutacją. Zarządzanie projektami obejmuje także opracowanie wewnętrznych procedur przepływu informacji, niezbędnych ze względu na poprawne rozliczenia finansowe środków pomocowych.

Przede wszystkim musimy pamiętać o wszystkich interesariuszach projektu począwszy od odbiorcy szkolenia a skończywszy na instytucjach, które finansują i rozliczają projekt (przez przyjęcie projektu potwierdzają fakt jego realizacji zgodnie z celami, jakie miał osiągnąć w momencie jego prezentacji w formie złożonego wniosku). W związku z tym wspólnie organizujemy proces szkoleniowy i zajmujemy się przygotowaniem programu szkoleniowego, który wynika z analizy potrzeb lub w przypadku projektów otwartych - z celów projektu. Opracowujemy, wspólnie z naszym partnerem harmonogram procesu szkolenia, włącznie z doradztwem niezbędnym do wsparcia procesu szkoleniowego.

Nieodłącznym elementem procesu realizacji projektu jest rozliczanie dotacji jaką otrzymujemy na jego sfinansowanie. Ze względu na szczególny charakter tych środków wykorzystujemy narzędzia informatyczne do kontroli wydatkowania. Na koniec, każdy projekt poza monitoringiem wydatków, winien posiadać elementy sprawozdawczości z osiąganych rezultatów i być zaopatrzony w rozbudowaną ewaluację. Prowadzony przez naszą firmę proces nadzoru i sprawozdawczości dotyczy różnych płaszczyzn: efektywności szkoleń, liczebności beneficjentów, poziomu ich satysfakcji ze świadczonych i preferowanych usług szkoleniowych.

Rzeczywiście analiza projektów realizowanych przy wsparciu z budżetu 2004-2006 dowodzi, że po ich zakończeniu nastąpiła dość znacząca luka, nim ogłoszono pierwsze konkursy na projekty dotowane z budżetu 2007-2013. Wówczas wiele firm, które były nastawiane tylko na realizację projektów finansowanych z EFS i nie wypracowały sobie mocnej pozycji na rynku komercyjnym przestało istnieć. Jednak takie przypadki były raczej konsekwencjami strategii rozwoju poszczególnych firm szkoleniowych, które nie przewidziały ryzyka wynikającego z działania wyłącznie w zakresie szkoleń dotowanych. Na przełomie perspektyw finansowych nastąpi znaczące ograniczenie i skurczenie się rynku szkoleniowego, ale nie będzie to stała tendencja. Wiele firm zaczyna dostrzegać korzyści z realizacji unijnych projektów szkoleniowych i ich pozytywny wpływ na wzrost potencjału firmy, na wyniki przedsiębiorstwa. Większym zagrożeniem dla firm szkoleniowych, niż brak ciągłości dotowania szkoleń, może być dalsze trwanie impasu gospodarczego, który w naturalny sposób wpływa na ograniczenie wydatków firm na szkolenia. Poprawa koniunktury gospodarczej wpłynie na większy rozwój rynku szkoleniowego i sprawi, że szkolenia nie dotowane z EFS będą też realizować cele ogólnospołeczne; szkolenia dla nisko- wykwalifikowanych, którzy nie mogą znaleźć pracy, szkolenia niszowe, które ze względu choćby na wysoki koszt nie może realizować rynek komercyjny itp.

Szkolenia dotowane z budżetu 2007-2013 przebiegają pod hasłem Narodowej Strategii Spójności (NSS), której celem jest podniesienie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, stworzenie gospodarki opartej na wiedzy i zapewnienie wzrostu zatrudnienia. Celami NSS jest wyrównanie warunków ekonomicznych i społecznych we wszystkich regionach zjednoczonej Europy. Aby móc realizować te cele musimy za pomocą EFS bardzo mocno stymulować rozwój rynku szkoleniowego w Polsce. Blisko 60 proc. firm w sektora MSP nie wysłałoby swoich pracowników na szkolenia bez zewnętrznego finansowania, większość osób poszukujących pracy nie zmieniłoby swoich kwalifikacji. Musimy pamiętać, iż rozwój rynku firm szkoleniowych nie odbywał się proporcjonalnie do dostępności. Na początku naszej drogi do rozwoju, popyt na środki wspierające realizację projektów szkoleniowych był kilkakrotnie niższy od obecnego. W tamtych czasach problemem było wykorzystanie środków. Dziś problemem jest jak wykorzystać je najlepiej. Utrzymanie tej tendencji wzrostu wykorzystania środków na podnoszenie i zmianę kwalifikacji powinno stać się celem przyszłej perspektywy. Rozwój kształcenia przez cale życie powinien stać się priorytetem. Proponowana strategia ''Europa 2020'' zakłada 3 zasadnicze priorytety: 1) rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacyjności (3 proc. PKB każdego kraju powinno być przeznaczone na badania i rozwój), 2) niskoemisyjna, wydajna gospodarka, 3) wzrost poziomu zatrudnienia do 75 proc. z obecnego 69 proc. oraz zmniejszenie liczby osób zagrożonych biedą z 80 do 60 mln. Te założenia będą miały zasadniczy wpływ na kształt budżetu na lata 2014-2020 i dadzą impuls do dalszego dotowania szkoleń.

Oczywiście każde zamknięcie perspektywy finansowej, szczególnie trwającej aż 7 lat, powinno być poprzedzone gruntowną analizą i wyciągnięciem wniosków dotyczących jakości i efektywności dotowanych szkoleń. Te z kolei powinny stać się punktem wyjścia do wprowadzenia zmian zasad dotowania, tak by rynek szkoleniowy był dopasowany do potrzeb gospodarki, do wyzwań. Zasady te powinny stać się częścią dokumentu ustanawiającego kierunki działań państwa na lata 2014-2017 i być jednym z przyczynków stworzenia strategii rozwoju całej UE. Procesy ewaluacji wszystkich unijnych programów, priorytetów, działań, poddziałań i na końcu samych projektów pokażą mocne i słabe strony, zagrożenia i szanse dla nowej perspektywy. Na pewno powinniśmy skupić się na celu, jaki chcemy osiągnąć za parę lat, w czasie gdy kolejna perspektywa finansowa będzie dobiegać końca. Już dziś warto stawiać sobie pytania o to, czy nasze zamierzenia i plany zostały zrealizowane, czego nie udało się osiągnąć i dlaczego. To co daje się obecnie zauważyć na rynku to niesamowity rozwój firm szkoleniowych oferujących coraz to lepsze szkolenia i dostosowane do potrzeb. Widać to po konkursach ogłaszanych przez instytucje odpowiedzialne za wdrożenia PO Kapitał Ludzki. Nie jest już problemem komu przekazać środki na realizację szkoleń lecz co przez te szkolenia osiągnąć. Rozwój rynku firm szkoleniowych jest zdecydowanie szybszy niż popyt na same szkolenia. Ciągle obserwujemy wśród przedsiębiorców wysoki poziom niechęci do kształcenia swoich pracowników. Wynika to z faktu udziału w szkoleniu, które zazwyczaj odbywa się w godzinach pracy, czy choćby wymaga wniesienia wkładu własnego. Zmuszanie przedsiębiorcy do dawania dnia wolnego za szkolenia realizowane w dni wolne od pracy działa na firmy zniechęcająco. Dlatego warto upowszechniać dobre praktyki, pokazywać konkretne korzyści jakie płyną ze szkoleń dla przedsiębiorców. Należy pokazać nie tylko wybrane firmy, ale i branże, w których wzrost efektywności pracowników przełożył się na zwiększenie zysków firm i nie zapomniano przy tym o ludzkiej stronie całego procesu; o wzroście zadowolenia, zmniejszenia niepewności związanej z wykluczeniem itp.

@RY1@i02/2010/248/i02.2010.248.154.0002.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Zbigniew Stępniewski, Dyrektor Działu Projektów Unijnych w firmie SEKA S.A.

Rozmawiał Krzysztof Polak