Odpowiedzialność społeczna fundamentem branży farmaceutycznej

Działania z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu mylnie utożsamiane są z działaniami na rzecz społeczności, często z filantropią, działalnością sponsoringową i charytatywną. Koncepcja CSR (ang. corporate social responsibility - społeczna odpowiedzialność biznesu) nie określa w jaki sposób firma powinna wydawać pieniądze, ale mówi, w jaki sposób prowadzić działalność biznesową maksymalizując zysk, przy jednoczesnym uwzględnianiu oczekiwań i potrzeb interesariuszy firmy, także społeczeństwa.

Dostrzegając problem etyki w marketingu, branża zdecydowała się na samoregulacje. W 2008 roku Związek Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA opracował "Kodeks dobrych praktyk marketingowych przemysłu farmaceutycznego, współpracy z przedstawicielami ochrony zdrowia i organizacjami pacjentów". Określa on standardy i zasady prowadzenia działalności reklamowej i marketingowej firm farmaceutycznych. Wszyscy członkowie INFARMY zobowiązani są do przestrzegania zasad zawartych w kodeksie. Także pozostałe organizacje branżowe opracowały swoje kodeksy dobrych praktyk.

Znaczenie etyki dostrzegają także same firmy farmaceutyczne, które nie poprzestają na regulacjach branżowych, ale określają własne standardy etyczne, do których przestrzegania zobowiązują swoich pracowników. Swoje kodeksy posiadają największe firmy farmaceutyczne takie jak GlaxoSmithKline, Novartis, Bayer i inne.

Dobrowolność działań z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu, będzie miała inny wymiar w zależności od branży. W każdej z nich istnieją sfery regulowane przez prawo, które w innych są dobrowolne. W sektorze farmaceutycznym będą to przede wszystkim działania związane produkcją i dystrybucją leków, czy też z troską o bezpieczeństwo użytkowania produktu, gdzie prawodawca bardzo szczegółowo określa zarówno warunki dopuszczenia produktu do użytku, obrót nim, jak i zasady jego oznaczania.

Polskie prawo farmaceutyczne reguluje bardzo restrykcyjnie kwestie marketingu i reklamowania produktów leczniczych, a dodatkowe ograniczenia nałożyło rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2008 roku w sprawie reklamy produktów leczniczych (Dz.U. nr 210, poz. 1327).Mimo to nadal dochodzi do wielu nadużyć w tym obszarze Z drugiej strony, nawet bez dodatkowej regulacji działań z zakresu troski o bezpieczeństwo użytkowania produktu, rzetelna informacja o potencjalnych skutkach ubocznych stosowania leków jest istotnym elementem budowania przewagi konkurencyjnej i zaufania klientów na rynku. W tym obszarze firmy farmaceutyczne starają się nadal wykonywać więcej niż to, do czego obligują je przepisy prawa.

Firmy sektora farmaceutycznego odgrywają także istotną rolę społeczną. Z jednej strony produkują leki, które pomagają ratować życie ludzkie, ale też są istotnym pracodawcą i mają duże znaczenie zarówno dla społeczności jak i gospodarki. To rodzi duże oczekiwania społeczeństwa wobec firm z tego sektora. Z jednej strony dotyczą one samych leków, ich dostępności (rozumianej także jako dostępność cenowa) jak i ich skuteczności. Z drugiej strony dotyczą zaangażowania w działania na rzecz społeczeństwa w którym te firmy funkcjonują.

Z przeprowadzanych badan wynika, że Polacy nie badają się regularnie. Trzy na dziesięć Polek nie bada piersi, wynika z sondażu przeprowadzonego przez instytut Homo Homini dla Polskiego Radia jesienią tego roku. Równie rzadko, a nawet rzadziej Polacy przeprowadzają inne badania profilaktyczne. Dlatego też, firmy farmaceutyczne realizują zarówno programy edukacyjne - dotyczące zdrowia i konieczności dbania o nie, jak i programy profilaktyczne, w ramach których można zrobić badania bądź odbyć konsultacje ze specjalistą.

Przykładem takich programów może być program skierowany do młodzieży a realizowany przez Polską Unię Onkologii we współpracy z firmą GlaxoSmithKline - "Mam haka na raka", którego celem jest zwiększenie świadomości społeczeństwa w zakresie profilaktyki chorób onkologicznych, lub akcje edukacyjno-diagnostyczne organizowane przez Servier, "Servier w trosce o Twoje zdrowie". W ramach bezpłatnych spotkań, można się przebadać, ale też dowiedzieć więcej o chorobach, z którymi ludzie stykają się na co dzień

Akcje takie często motywują do przebadania się także tych, którzy regularnie tego nie robią. Dla firmy to możliwość budowania zaufania społecznego, ale też pokazania swojego doświadczenia, i eksperckiej wiedzy w zakresie leczenia poszczególnych chorób.

Odpowiedzialność leży u podstaw działalności firm farmaceutycznych. Troska o najwyższą jakość produktu i jego bezpieczeństwo, etyka w zakresie komunikacji i sprzedaży, to działania, które w branży są oczywiste, ale też konieczne dla budowania stabilnej pozycji rynkowej i zaufania pacjentów. Brak tych działań to dla firm farmaceutycznych nie tylko kwestia utraty miana firmy odpowiedzialnej społecznie, ale też utrata reputacji i zaufania, które w tej branży są kluczem do sukcesu.

Aleksandra Stanek

starsza konsultantka w zespole zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialnego biznesu, Dział Usług Doradczych PwC