Faktoring pozwoli uwolnić środki przedsiębiorstwa

W okresie dekoniunktury, a szczególnie w czasie, gdy gospodarka zdaje się ponownie przyspieszać, warto przeanalizować stosowane dotychczas w przedsiębiorstwie sposoby finansowania działalności, poznać aktualnie oferowane przez rynek rozwiązania i dokonać wyboru najbardziej efektywnych źródeł pozyskiwania środków finansowych w przyszłości.

Najprostszą i najtańszą, jak się często przyjmuje, metodą finansowania działalności są środki własne przedsiębiorstwa. W przypadku takiego finansowania nie jest bowiem konieczne negocjowanie dokumentacji z podmiotem udzielającym finansowania, przyjmowanie ograniczeń w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej wymaganych przez ten podmiot ani udzielanie zabezpieczeń.

W praktyce jednak finansowanie ze środków własnych często okazuje się wcale nie najtańszą metodą finansowania. Dodatkowo do jej zastosowania niezbędne jest, aby przedsiębiorstwo posiadało wolne środki finansowe w wysokości odpowiedniej do potrzeb, co szczególnie po okresie osłabienia gospodarczego może być problemem.

Podobnie rzecz się ma z finansowaniem pochodzącym ze środków od podmiotów powiązanych. Pożyczka od wspólnika (akcjonariusza), dopłaty do kapitału w spółce z o.o., podwyższenie kapitału stanowią niewątpliwe stosunkowo łatwe dla przedsiębiorstwa sposoby pozyskania środków finansowych, pod warunkiem jednak że wspólnicy (akcjonariusze) dysponują odpowiednimi zasobami gotówki i są skłonni ulokować ją w ten sposób.

W takim przypadku przedsiębiorcy zwykle zwracają się po finansowanie do podmiotów trzecich, z reguły banków, po pożyczkę lub kredyt. Warto jednak rozważyć również możliwość skorzystania z innych sposobów pozyskania środków finansowych.

Może się zdarzyć, że ze względu na sytuację finansową przedsiębiorcy (podlegającą z reguły subiektywnej ocenie analityków banku) bank nie będzie skłonny udzielić mu kredytu lub zaproponuje takie warunki jego udzielenia (marża, zobowiązania i ograniczenia, zabezpieczenia itd.), które nie będą dla przedsiębiorcy akceptowalne. Jeżeli przedsiębiorstwo może pochwalić się dobrą sprzedażą (zarówno usług, jak i dóbr), a jego dłużnicy (odbiorcy tych usług lub dóbr) dokonują rozliczeń terminowo, warto rozważyć możliwość skorzystania z usług faktora.

W odróżnieniu od kredytu bankowego w przypadku faktoringu podstawowe znaczenie ma nie sytuacja finansowa przedsiębiorcy (faktoranta), ale wartość i jakość wierzytelności handlowych, które mają być przedmiotem transakcji. Istota faktoringu sprowadza się bowiem do sprzedaży przez faktoranta na rzecz wyspecjalizowanego podmiotu - faktora (którym z reguły jest bank lub podmiot przez bank kontrolowany) - wierzytelności handlowych, w zamian za zapłatę określonej ceny. Ceną jest wartość zbywanych wierzytelności pomniejszona o pewne dyskonto, prowizję faktora oraz ewentualnie inne opłaty, jeżeli faktor ma świadczyć na rzecz faktoranta dodatkowe usługi (np. księgowanie rozliczeń transakcji bezgotówkowych, dokonywanie zestawień obrotów itp.).

Faktoring ma na celu zapewnienie przedsiębiorcy środków finansowych o charakterze obrotowym, czyli finansowanie jego działalności bieżącej. Korzystający z tej formy finansowania przedsiębiorca nie musi czekać na dokonanie przez swoich klientów (dłużników) zapłaty za świadczone usługi lub dostarczone towary - otrzymuje od faktora w okresach rozliczeniowych ustaloną kwotę. Jest to zwykle zaliczka obejmująca 50 - 95 proc. wartości faktury albo kwota stanowiąca wartość faktury po dokonaniu uzgodnionych odliczeń. W przypadku faktoringu pełnego, faktor może także - za dodatkową opłatą - przejąć ryzyko niewypłacalności dłużników sprzedanych wierzytelności (jest to tzw. sprzedaż bez regresu). W tym ostatnim wypadku przedsiębiorca zamierzający zawrzeć transakcję faktoringową musi jednak liczyć się z tym, że faktor szczególną uwagę będzie przykładał do oceny wypłacalności dłużników sprzedawanych wierzytelności i dlatego będzie wnikliwie analizował sytuację finansową tych dłużników, terminowość regulowania przez nich zobowiązań finansowych czy nawet sprawdzał opinię, jaką dany dłużnik cieszy się wśród przedsiębiorstw i banków.

Do kluczowych elementów decydujących o tym, że faktoring spełni oczekiwania przedsiębiorcy, należy ustalenie wysokości płatności otrzymywanych przez faktora na takim poziomie, aby wystarczyły na sfinansowanie kolejnych cykli produkcji i zbytu towarów czy surowców. Jest to szczególnie istotne w przypadku awansowej metody finansowania faktoranta, polegającej na tym, że faktor do natychmiastowej dyspozycji faktoranta stawia jedynie zaliczkę na poczet sprzedanych wierzytelności, zaś ostateczne rozliczenie z tytułu sprzedanych wierzytelności następuje po wpływie pełnej kwoty należności od dłużnika.

Borys D. Sawicki

radca prawny, wspólnik w kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak