Faktoring pozwala poprawić płynność firmy bez jej zadłużania się

Faktoring jest szczególnie popularny w krajach wysoko rozwiniętych i rozwijających się, a jego popularność na świecie stale rośnie. W ciągu dziesięciu lat obroty faktoringowe na świecie potroiły się. Za ojczyznę współczesnego faktoringu uznać można Stany Zjednoczone Ameryki. Pierwsze wzmianki o faktoringu spotkać można w literaturze polskiej w latach siedemdziesiątych, czyli w okresie jego rozkwitu w Europie Zachodniej. Jako pierwsi zetknęli się z nim pracownicy centrali handlu zagranicznego. Faktoring był przedstawiany jako nowe ciekawe zjawisko na rynkach zachodnich.

Polskie doświadczenia

Na początku lat dziewięćdziesiątych wraz ze zmianami w polskiej gospodarce pojawiły się sprzyjające warunki do rozwoju faktoringu w naszym kraju. Faktoring pojawił się obok takich usług jak leasing, forfaiting i franczyza. W Polsce, podobnie jak w krajach Europy Zachodniej, faktoringiem początkowo zajmowały się banki, a dopiero z biegiem czasu zaczęły powstawać wyspecjalizowane firmy faktoringowe, najczęściej powiązane z bankami. Naturalną drogą rozwoju jest wyprowadzanie działalności faktoringowej ze struktur bankowych i przenoszenie jej do tworzonych w tym celu spółek córek. Nadal jesteśmy świadkami tego procesu.

Stosunkowo krótka historia rozwoju faktoringu w naszym kraju powoduje, że ciągle napotyka on na przeszkody, które musi pokonywać. Głównymi przeszkodami są: brak wiedzy w środowisku biznesu na temat faktoringu, a co za tym idzie nieufność związana z jego stosowaniem, brak uregulowań prawnych, niekorzystne przepisy podatkowe stwarzające gorsze warunki do rozwoju faktoringu niż do obrotu wierzytelnościami, brak standardów jego funkcjonowania dostosowanych do naszych warunków. Niewiedza pociąga za sobą niechęć, ale również potęguje ryzyko, które towarzyszy transakcjom faktoringowym jak każdej innej transakcji w biznesie.

Obecnie mamy do czynienia z warunkami zbliżonymi pod pewnymi względami do warunków rozwoju faktoringu w krajach Europy Zachodniej w latach powojennych. W Polsce, w związku z ogromnymi przemianami, jakie się dokonują, istnieje duże zapotrzebowanie na kapitał. Współcześni drobni biznesmeni, czyli małe i średnie przedsiębiorstwa, mają utrudniony dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania. Nie mają majątku, który zwiększałby ich wiarygodność, nie mają długiej historii działalności, którą mogłyby się pochwalić przed bankami lub innymi potencjalnymi inwestorami, nękają ich zatory płatnicze itd. Podobnie jak w krajach wysoko rozwiniętych, faktoring mógłby się rozwinąć również w Polsce, gdyby przezwyciężyć przeszkody leżące na drodze do jego rozwoju.

Dobra alternatywa

Obroty faktoringowe w Polsce stale rosną nawet w okresach spowolnienia rozwoju gospodarczego. Jest to związane z tym, że faktoring jest alternatywą dla kredytu obrotowego, a nie inwestycyjnego. W związku z tym spowolnienie rozwoju nie wpływa na niego tak silnie, jak na kredyty inwestycyjne czy też leasing. Chociaż w roku 2009 zaobserwowano niewielki spadek obrotów faktoringowych w Polsce, to jednak spadek ten było o wiele mniejszy niż w przypadku leasingu. Powodem tego spadku między innymi było pogorszenie dostępności zewnętrznych źródeł finansowania dla faktorów będących firmami faktoringowymi. W tym samym czasie spadały obroty firm faktoringowych, wzrosły obroty faktorów bankowych, ale wzrost ten nie zrekompensował w pełni tamtego spadku. Oprócz tego utrudnieniem w oferowaniu usług, szczególnie zyskującego z roku na rok na znaczeniu faktoringu pełnego oraz faktoringu zobowiązaniowego, było zaostrzenie warunków ubezpieczenia należności faktoringowych.

Duże zapotrzebowanie na kapitał, zatory płatnicze między firmami, trudny dostęp do kredytów dla krótko działających i mniejszych firm, duża liczba małych i średnich firm w Polsce, jak również wejście Polski do Unii Europejskiej oraz Nowa Umowa Kapitałowa (Bazylea II) powinny sprawić, że popularność tej usługi będzie wzrastać.

Dynamiczny rozwój faktoringu w krajach Europy Zachodniej nie pozostaje bez wpływu na popularność faktoringu w Polsce. A na Europę przypada ok. 70 proc. światowych obrotów faktoringowych. Należy zauważyć, że wśród liderów na rynku światowym znajdują się takie państwa, jak: Wielka Brytania, Włochy, Francja, Niemcy i Hiszpania. Kraje te są jednocześnie krajami o najbardziej rozwiniętych gospodarkach, a Polska aspiruje do tego, aby do nich dołączyć.

Zamiana na gotówkę

Obecnie w całej Europie, jak i w Polsce zauważyć można wzmożone zainteresowanie państwa rozwojem małej i średniej przedsiębiorczości. Jest to związane z tym, że rozwój tego sektora jest uważany za niezbędny warunek ograniczania bezrobocia. Firmy małe i średnie charakteryzują się między innymi zdolnością szybkiego reagowania na zmiany na rynku z powodu mniejszej biurokracji niż w przedsiębiorstwach dużych, większej elastyczności organizacji, szybkiego przepływu informacji w firmach. Znaczenie przedsiębiorstw z sektora MSP doceniono bardziej po kryzysie subprime, kiedy ogromne środki pochłonęło ratowanie wielkich koncernów "zbyt dużych, żeby upaść". Jednocześnie przedsiębiorstwa z sektora MSP cierpią często na brak wykwalifikowanych kadr, mniejszy dostęp do wiedzy naukowej i technologicznej, mają trudności z pozyskaniem zewnętrznego finansowania. Firmy tego sektora najbardziej odczuwają skutki zatorów płatniczych w gospodarce, jako podmioty o mniejszej sile przetargowej i niższych rezerwach finansowych. Faktoring pozwala poprawić płynność firmy, nie powodując jej zadłużania się. W wyniku transakcji faktoringu następuje zamiana należności na gotówkę, cała operacja znajduje więc odzwierciedlenie po stronie aktywów w bilansie firmy. Firmy małe i średnie są typowymi klientami instytucji faktoringowych. Rozwój faktoringu automatycznie będzie wspierał rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

Możliwości rozwoju

W Polsce istnieją jeszcze duże możliwości rozwoju branży faktoringowej, jeśli chciałaby ona dorównać średniej europejskiej, a bardzo duże, gdyby chciała dorównać liderom europejskim.

Faktoring jest nowoczesnym produktem finansowym stanowiącym alternatywę dla kredytu obrotowego jako źródła finansowania działalności bieżącej przedsiębiorstwa. Jednocześnie faktoring ma tę przewagę nad kredytem obrotowym, że oprócz funkcji finansowania towarzyszy mu funkcja zabezpieczająca, funkcja administracyjna i funkcja usługowa. Faktoring poprawia płynność firmy, nie zwiększając jej zadłużenia. Popularny w Polsce leasing jest produktem finansowym stanowiącym alternatywę dla kredytu inwestycyjnego. Typowym klientem zarówno faktoringu, jak i leasingu jest małe lub średnie przedsiębiorstwo. Można więc wnioskować, że faktoring stanie się równie popularny jak leasing w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw.

Co to jest faktoring

Faktoring to rodzaj działalności finansowej polegającej na wykupie nieprzeterminowanych wierzytelności przedsiębiorstw, należnych im od odbiorców z tytułu dostaw towarów lub usług, połączony z finansowaniem klientów oraz świadczeniem na ich rzecz dodatkowych usług. Firma faktoringowa wykonuje co najmniej dwie z czterech czynności:

● finansuje bezsporne i niewymagalne należności,

● prowadzi sprawozdawczość i konta dłużników,

● egzekwuje należności,

● przejmuje ryzyko wypłacalności odbiorcy.

Firmy świadczące usługi faktoringowe (faktorzy) dostarczają przedsiębiorstwom środki finansowe pod nieuregulowane faktury, odnoszące się zarówno do sprzedaży krajowej, jak i eksportowej. Przedsiębiorstwa mogą uzyskać do 90 proc. wartości wystawionych faktur w momencie wysłania towarów (lub świadczenia usług), a wypłata pozostałej części następuje po zapłacie odbiorcy na konto faktora.

@RY1@i02/2012/124/i02.2012.124.21400040e.802.jpg@RY2@

Katarzyna Kreczmańska-Gigol,

Szkoła Główna Handlowa