Faktoring to sposób na poprawę płynności w firmie

Jedną z najczęstszych przyczyn problemów z płynnością w firmie jest nieterminowe regulowanie zobowiązań przez kontrahentów. Problem ten narasta zwłaszcza w czasie spowolnienia gospodarczego. Z jednej strony nabiera znaczenia rola osób odpowiedzialnych w przedsiębiorstwie za zarządzanie należnościami, aby wypracowany przez nie zysk nie był zamrożony w nieściągalnych należnościach. Z drugiej strony rosną oczekiwania odbiorców co do coraz dłuższych terminów płatności za faktury. Jak bezpiecznie zarządzać płynnością i ryzykiem gospodarczym w czasie recesji?

Z pewnością trzeba to robić staranniej, dokładniej i ostrożniej niż w czasie hossy. W celu poprawy dyscypliny płatniczej swoich odbiorców przedsiębiorca może skorzystać z faktoringu, czyli finansowania opartego na wierzytelnościach z tytułu dostaw towarów i usług, który poza funkcją finansowania zawiera w sobie również usługę zarządzania portfelem scedowanych na faktora należności. Faktor jest w stanie zapewnić regularny i konsekwentny monitoring (pisemny i telefoniczny) odbiorców oraz ewentualnie windykację dłużników (posiadając wykwalifikowaną kadrę oraz specjalistyczne systemy IT). Monitoring wierzytelności prowadzony przez faktora powinien przyczynić się do skrócenia opóźnień w płatnościach (nie bez znaczenia jest, że wierzycielem wobec dłużnika staje się instytucja finansowa, często bank), co z kolei ma wymierny efekt finansowy (mniejszy koszt finansowania należności). Warto również zwrócić uwagę na odmianę faktoringu bez regresu (faktoring pełny), w którym faktor przejmuje ryzyko wypłacalności dłużnika, co oznacza, że w przypadku znacznego opóźnienia w zapłacie (okres definiowany w umowie faktoringu) bądź upadłości przedsiębiorstwo nie ponosi straty w pełnej kwocie faktury (faktor przejmuje ryzyko z reguły do 90 proc. wartości wierzytelności). Faktoring pełny pozwala również na wyksięgowanie scedowanych na faktora należności z bilansu (czego nie daje np. ubezpieczanie należności) co "upłynnia aktywa" i może przyczynić się do poprawy wskaźników finansowych. W wymiarze finansowym faktoring uwalnia środki zamrożone w należnościach, dzięki czemu firma może oferować swoim kontrahentom dłuższe (konkurencyjne) terminy płatności, a dzięki otrzymanemu finansowaniu - skracać terminy płatności u dostawców, a tym samym zmniejszać koszt finansowania.

Faktoring czy kredyt?

Faktoring jako źródło finansowania krótkoterminowego jest coraz częściej postrzegany zarówno przez klientów, jak i instytucje finansowe nie jako konkurencja, lecz jako atrakcyjne uzupełnienie finansowania kredytowego. Warto jednak pamiętać o kilku istotnych cechach różniących te dwa rodzaje finansowania działalności.

Po pierwsze, faktoring jest jednak dużo bardziej elastyczną formą finansowania niż kredyt. Daje przedsiębiorcy możliwość lepszej kontroli jego przepływów pieniężnych poprzez szybki (nawet w ciągu 24 godzin od wystawienia faktury) dostęp do gotówki za faktury z długimi terminami płatności, nawet tymi 120-dniowymi. Faktoring rośnie razem z biznesem klienta, a poprzez usługi dodatkowe takie jak zarządzanie wierzytelnościami czy przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika zwiększa pewność i bezpieczeństwo prowadzenia biznesu.

Po drugie, w faktoringu i kredycie inne jest źródło spłaty uzyskanego finansowania. W przypadku kredytu jest to kredytobiorca, czyli podmiot, który zaciągnął zobowiązanie i który musi wygenerować odpowiednią wartość środków pieniężnych na spłatę zobowiązania wobec instytucji finansowej, niezależnie od swojej bieżącej sytuacji ekonomicznej.

W faktoringu natomiast źródło spłaty jest rozproszone - są to należności grupy odbiorców (tzw. "portfela odbiorców"), z których każdy podmiot spłaca tylko określoną część całego salda zadłużenia.

Istnieją oczywiście pewne ograniczenia w wykorzystywaniu faktoringu jako źródła finansowania. Faktoring jest tylko i wyłącznie krótkoterminowym źródłem kapitału służącym spłacie zobowiązań bieżących lub zwiększaniu zapasów. Finansowanie zobowiązań długoterminowych faktoringiem jest nieefektywne i może doprowadzić do zaburzenia płynności finansowej, w takim przypadku zostałaby naruszona tzw. złota zasada bilansowa mówiąca o tym, że aktywa trwałe finansujemy zobowiązaniami długoterminowymi i kapitałami własnymi.

Dla niemal wszystkich branż i firm

Faktoring jest przeznaczony przede wszystkim do finansowania towarów oraz usług o charakterze masowym, sprzedawanych z wydłużonym terminem płatności (standardowo faktorzy akceptują terminy do 120 dni). Typowe produkty/usługi, których sprzedaż jest finansowana za pomocą faktoringu to: tworzywa sztuczne, stal, materiały budowlane, opakowania, odzież, praca tymczasowa, narzędzia, części samochodowe, produkty spożywcze, meble, produkty RTV/AGD, sprzęt komputerowy, elektronika. O ile przedmiot faktoringu przez lata ulegał nieznacznym zmianom, to o tyle krąg przedsiębiorstw, które z niego korzystają, systematycznie się poszerza.

Widać coraz większe zainteresowanie faktorów sektorem małych i średnich przedsiębiorstw. Również firmy z segmentu MSP wykazują coraz większe zainteresowanie faktoringiem, gdyż często mogą uzyskać dzięki niemu większą kwotę finansowania niż w przypadku kredytu, nie obciążając przy tym trwałych składników majątku.

Ponadto monitoring kontrahentów prowadzony przez faktora może być dla nich bardziej skuteczny pod względem poprawy dyscypliny płatniczej odbiorców niż ten prowadzony przed przedsiębiorcę.

Nie da się ukryć, że faktoring nie jest dla każdej firmy. Obowiązują pewne warunki brzegowe obsługi. I tak Bank BPH oferuje faktoring dla klientów z obrotami powyżej 5 mln zł w skali roku, posiadających rozproszony portfel stałych odbiorców. Klienci powinni mieć też kilkuletnią historię działalności w swojej branży.

Uwaga na ryzyka

Podstawowym zabezpieczeniem dla faktora są scedowane przez klienta należności. Ryzyko związane z tą formą zabezpieczenia to niewypłacalność dłużnika, szczególnie w faktoringu pełnym (bez regresu), w którym faktor w przypadku braku zapłaty lub upadłości dłużnika przejmuje to ryzyko. Kolejne ryzyko jest związane z powstaniem sporu (np. w związku z reklamacją) pomiędzy dostawcą a dłużnikiem lub że znaczną korektą wartości faktury. Z powodu powyższych ryzyk faktorzy preferują finansowanie rozproszonych portfeli odbiorców oraz finansowanie wierzytelności wynikających ze sprzedaży towarów/usług o charakterze masowym (wówczas ryzyko sporu jest mniejsze). Są to również powody, dla których faktorzy nie wypłacają zaliczki w wysokości 100 proc. wartości faktury, lecz standardowo do 90 proc. Pozostała niezaliczkowana część wierzytelności jest rozliczana po zapłacie przez odbiorcę.

Klient królem rynku

Banki konkurują o klientów biznesowych na różne sposoby. Jeden z nich stanowi wzbogacanie oferty - przykładem jest Bank BPH, który w listopadzie ub. roku udostępnił klientom faktoring z pełnym zakresem obsługi. Co również istotne, działania instytucji finansowych zmierzają bardziej w kierunku upraszczania procesów aplikowania i obsługi systemów IT.

Faktoring jest obecny w Polsce od lat 90. XX w. i notuje w tym czasie nieprzerwany wzrost bez względu na trendy w gospodarce, co świadczy o tym, że faktorzy potrafią się dostosować do wymagań rynku i klientów niezależnie od koniunktury. A w czasie recesji bądź spowolnienia gospodarczego ta forma finansowania może być bardziej dostępna od kredytu z uwagi na fakt, że faktor znacznie wyżej wycenia należności będące przedmiotem finansowania niż np. stanowiące zabezpieczenie kredytu bankowego.

@RY1@i02/2012/058/i02.2012.058.13000030i.802.jpg@RY2@

Michał Powałowski, dyrektor zarządzający departamentem ryzyka faktoringu w Banku BPH

Michał Powałowski

dyrektor zarządzający departamentem ryzyka faktoringu w Banku BPH