Strategie zmian polskich firm potrzebują wsparcia

To pytania, które zostały postawione polskim przedsiębiorcom w ramach trwającego przez ponad dwa lata Projektu Branżowi Liderzy Zmian, realizowanego w partnerstwie przez ZP Business Centre Club oraz Zespół Doradców Biznesowych BAA Polska.

Ogólnopolska kampania badawcza, która objęła prawie 600 podmiotów z różnych sektorów gospodarki, seminaria z ponad 200 przedsiębiorcami oraz debaty publiczne z udziałem 40 ekspertów i 160 obserwatorów reprezentujących różne podmioty otoczenia biznesu, potwierdziła zasadność tych pytań. Potwierdziły potrzebę dokonania rzetelnej oceny, jaką polskie przedsiębiorstwa mają faktyczną zdolność przetrwania i czy będą w stanie rozwijać się w coraz trudniejszych warunkach gospodarczych.

Szczegółowe badania skuteczności strategii zmian stosowanych przez polskie firmy, jakie wykonano w ramach Projektu BLZ, pokazały, że tylko ok. połowy podmiotów - a może aż połowa - posiada dobrze rozwinięty potencjał adaptacyjny. Pomimo coraz trudniejszej sytuacji na rynku firmy te realizują swoje cele biznesowe i rozwijają się, zachowując jednocześnie wiarygodność finansową. Jest to efektem dobrego zarządzania, w tym bardzo dużej elastyczności w działaniu, a także umiejętnego wynajdowania rezerw w posiadanych zasobach oraz nisz w rynku branżowym. Jak wykazały badania BLZ, jest to przede wszystkim zasługa menedżerów zarządzających działalnością badanych podmiotów, bo to głównie oni inicjowali zmiany i konsekwentnie je wdrażali; często bez poparcia pracowników i kadry kierowniczej, a niekiedy nawet i... samych właścicieli tych firm.

A co na to otoczenie?

Czy autentycznie wspiera strategie zmian wdrażane przez przedsiębiorstwa?

Badania BLZ ujawniły, iż nie bez znaczenia dla osiągnięcia sukcesów w przeobrażaniu firm ma również funkcjonowanie instytucji otoczenia gospodarczego. Najbardziej istotnym według badanych w BLZ firm elementem otoczenia, który ma fundamentalny wpływ na ich zdolność do rozwoju, są podmioty sfery finansów. To one bowiem dostarczają kapitału, dzięki któremu realizowane są najbardziej istotne elementy strategii zmian - inwestycje, restrukturyzacje, innowacje.

Obok instytucji finansowych w opinii menedżerów znaczenie dla poprawy sprawności adaptacyjnej firm miała również - choć w mniejszym zakresie - działalność podmiotów ze sfery naukowej, doradczej oraz organizacji branżowych. Rozpoznanie mechanizmów zwiększających podatność firmy na konieczne do jej przetrwania zmiany stanowiło ważny element badań BLZ. Na tej podstawie możliwe stało się bowiem sformułowanie pod adresem instytucji rządowych, takich jak Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, PARP, Bank Gospodarstwa Krajowego, Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, praktycznych wniosków odnośnie przedsięwzięć wspierających podmioty gospodarcze w działaniach przystosowawczych do zmian otoczenia.

Najważniejsze dla wzmocnienia zdolności przetrwania polskich firm postulaty sformułowane zostały w odniesieniu do otoczenia finansowego. Dotyczyły one dwóch kwestii: zbyt długiego czasu oczekiwania na kapitał niezbędny do realizacji wielu elementów strategii zmian w firmach oraz nieadekwatnej do stanu rzeczywistego oceny kondycji firmy, decydującej o możliwości przyznania jej środków finansowych na rozwój.

W odniesieniu do pierwszej kwestii przedsiębiorcy narzekali, iż zwiększanie dynamiki przeobrażeń rynku, a więc także i tempa niezbędnych zmian w firmach działających na rynku, w niewielkiej mierze wpłynęło na zachowania instytucji finansowych. W dalszym ciągu pozyskanie kapitału operacyjnego lub inwestycyjnego jest długą drogą przez mękę. Jak na ironię atakujące zewsząd reklamy mówią o kredytach udzielanych indywidualnemu Kowalskiemu w 15 minut. Firma Kowalski na kredyt musi czekać jednak co najmniej miesiąc. Jak w takich warunkach możliwe jest elastyczne reagowanie na szanse i zagrożenia? Jeszcze trudniejszy jest problem kwestii oceny stanu firmy ubiegającej się o środki, które wsparłyby proces jej zmiany. Generalnie wszystkie instytucje finansowe stosują podobny system ocen, oparty na informacjach statycznych na dany moment, petryfikujących znaczenie zysku i branży, w której firma działa. Stąd też z założenia kredytu raczej nie dostanie dzisiaj żadna spółka budowlana wykazująca aktualnie stratę, nawet jeżeli ma ona atrybuty wskazujące, że jest w stanie przetrwać sytuacje kryzysowe. Przy obecnie stosowanych ocenach kondycji firmy nie uwzględnia się bowiem jej zdolności do przetrwania kreowanej przez dobry model zarządzania, stabilny układ właścicielski, lojalność pracowników, trwały portfel odbiorców, silną kulturę organizacji czy też innowacyjność. A to właśnie te cechy zapewnić mogą wierzycielom i partnerom biznesowym większe bezpieczeństwo współpracy niż papierowy, wykreowany dla potrzeb prezentacyjnych, zysk.

Dlatego też zdaniem ekspertów BCC i BAA Polska zasadne byłoby jednak stworzenie wskaźnika mierzącego potencjał firmy do prowadzenia biznesu w długim okresie; inaczej mówiąc, obrazującego w sposób kompleksowy jej zdolność adaptacji do coraz to nowych warunków otoczenia. W istocie bowiem to długowieczność życia przedsiębiorstwa daje największe poczucie bezpieczeństwa w kontaktach biznesowych. Wskaźnik taki mógłby więc stanowić dodatkowe kryterium oceny firmy zarówno przy wstępnych rozmowach z instytucjami finansowymi, jak i uwiarygodniać firmę w kontaktach handlowych i produkcyjnych, a nawet być używany w celach promocyjnych. Prace nad odpracowaniem takiego wskaźnika zostały już w BCC i BAA Polska uruchomione.

@RY1@i02/2013/146/i02.2013.146.050000100.101.gif@RY2@

FOT: Ryszard Baranowski

Finaliści konkursu Branżowi Liderzy Zmian, 24.06.2013 r.

Jak zostać i pozostać liderem zmian

Aby zachęcać przedsiębiorstwa do budowania własnych algorytmów adaptacji w ramach projektu BLZ, promowano aktywne strategie rozwoju, bazujące na nietypowych, często unikalnych rozwiązaniach. Finalnie wyróżniono przedsiębiorstwa o szczególnych cechach adaptacyjnych, których autorskie strategie mogą według ekspertów projektu BLZ stać się dla innych firm inspiracją do poszukiwania ścieżek rozwoju. Najlepsi zostali wyróżnieni i uhonorowani dyplomami w konkursie Branżowi Liderzy Zmian wręczonymi w czasie uroczystego finału w pałacu Lubomirskich - siedzibie BCC w Warszawie 24 czerwca 2013 r. Z rąk gospodarzy projektu BLZ, Marka Goliszewskiego - prezesa BCC, oraz dr Grażyny Majcher-Magdziak - prezesa BAA, a także gości specjalnych Jerzego Pietrewicza - wiceministra gospodarki - oraz Bożeny Lublińskiej-Kasprzak - prezes PARP, wyróżnienia otrzymało 16 firm z pięciu branż: chemicznej, spożywczej, budowlanej, meblarskiej i transportowej.

Nagrody otrzymali prezesi: Maciej Korbasiewicz, BOLIX; Zdzisław Bartelak, Consonni Bartelak; Adam Rams, Delta Trans Logistik; Roman Górny, Krzysztof Pawlak, Herbapol Warszawa; Jarosław Dereń, ICHEM; Anna Szymczak, Iławskie Przedsiębiorstwo Budowlane IPB; Jan Zaniewski, Kombinat Budowlany; Maria Waliczek, Laboratorium Kosmetyków Naturalnych Farmona; Roman Kaleta, Malow; Bogdan Górski, Przedsiębiorstwo Budowlane Górski; Henryk Maziarek, Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe ROL-MOT; Zbigniew Dąbrowski, PPSKiZ Transmeble Poznań; Jan Szynaka, Szynaka Meble; Bożena Datczuk, TOBO Datczuk; Jan Mikołuszko, UNIBEP; Marek Zdanowski, Zakład Mięsny Wierzejki.

@RY1@i02/2013/146/i02.2013.146.050000100.803.jpg@RY2@