Dobry rok dla rynku leasingu

W 2012 r. podmioty leasingowe działające w Polsce sfinansowały ruchomości i nieruchomości za 31,2 mld zł. Tym samym rynek już od 23 lat jest na fali wzrostu. Rekordową dynamikę osiągnął po wejściu Polski do Unii Europejskiej, kiedy w latach 2006-2007 wzrosty sięgały poziomu odpowiednio 33 proc. i 50 proc. Nadejście kryzysu spowodowało początkowo stagnację, a następnie w 2009 roku spadek rynku o 30 proc. Na ponowne ożywienie nie czekaliśmy długo, bowiem już rok później obroty wzrosły o prawie 20 proc. Od tego czasu mamy na rynku ponownie do czynienia z sytuacją wzrostową.

Zmiany prawne

Eksperci nie ukrywają, że w utrzymaniu stałej dynamiki wzrostu pomogły zmiany w przepisach prawno-podatkowych.

- W umowach zawartych po 1 stycznia 2013 r. możliwe są już cesje, czyli przeniesienie praw i obowiązków z dotychczasowego leasingobiorcy na kolejnego - wyjaśnia Andrzej Sugajski, dyrektor generalny Związku Polskiego Leasingu, zrzeszającego 30 firm leasingowych oraz Polski Związek Wynajmu i Leasingu Pojazdów. Dzięki temu przedsiębiorcy, którzy mają problemy w wywiązywaniem się z zobowiązań płatniczych, mogą scedować swoje zobowiązania na inny podmiot. Kolejna zmiana, która pozytywnie wpłynęła na rynek, to nowa definicja wartości początkowej przedmiotu leasingu, która uprościła leasingowanie jednego przedmiotu w kilku kolejnych następujących po sobie umowach leasingu.

Poza tym umową leasingu można objąć już nie tylko prawo własności gruntu, ale także prawa użytkowania wieczystego. Zaś minimalny okres, na który powinna być zawarta umowa leasingu operacyjnego nieruchomości, uległ skróceniu do 5 lat.

- W pierwszym przypadku stworzono warunki dla dalszego rozwoju rynku leasingu nieruchomości poprzez rezygnację z konieczności sztucznego rozdzielania transakcji na umowę leasingu budynków i budowli oraz umowę dzierżawy prawa użytkowania wieczystego. W drugim przypadku skrócono o połowę dotychczasowy, 10-letni minimalny okres leasingu operacyjnego, który był hamulcem w rozwoju tego produktu, z uwagi na ograniczone możliwości pozyskania finansowania, jak i wąski krąg klientów mogących wykazać się zdolnością kredytową w tak długim okresie - komentuje zmiany Andrzej Sugajski.

Pojazdy siłą napędową

Jeśli chodzi o ubiegły rok, to z danych branży wynika, że najbardziej dynamicznie rozwijał się segment pojazdów. Wyraźny skok rejestracji pojazdów pod koniec II kw. wydał się być w dużej mierze pochodną wprowadzanych w czerwcu zmian w przepisach dotyczących rejestracji i homologacji pojazdów. Jednak kolejne miesiące pokazały, że pozytywny trend na rynku pojazdów utrzymał się także w II półroczu. Związek Polskiego Leasingu szacuje, że jego wartość przekroczyła 20 mld zł, czyli wzrosła o 19 proc. w porównaniu z 2012 r. Dobre wyniki w rynku leasingu pojazdów to zarówno zasługa samochodów osobowych i dostawczych do 3,5 t, jak i specjalistycznych środków transportu drogowego.

- W przypadku aut firmowych wzrosty bazują m.in. na masowym odnawianiu umów na leasing aut z kratką z lat 2009-2010, szczególnie w sytuacji dużej niepewności, z jaką mieliśmy do czynienia w końcówce ub.r., kiedy nieznane były jeszcze przygotowywane przez ministra finansów nowe rozwiązania prawne w odliczeniach podatku VAT od pojazdów samochodowych, o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t - tłumaczy Andrzej Sugajski. Natomiast wzrost zainteresowania finansowaniem pojazdów ciężarowych, jak dodaje, to pochodna wdrażania normy emisji spalin Euro 6 oraz oczekiwanej od II półrocza poprawy sytuacji ekonomicznej w strefie euro i tym samym zwiększenia się popytu na usługi transportowe.

Mimo załamania się inwestycji budowlanych w I półroczu 2013 r., sektor finansowania maszyn pozostał w II półroczu stabilny, notując nawet niewielkie wzrosty w poszczególnych częściach tego rynku. Branża szacuje, że obroty sektora leasingu maszyn i urządzeń przemysłowych zbliżą się do poziomu 11,5 mld zł, co oznaczać będzie 3 proc. wzrost w tej części rynku względem 2012 r.

Jak zauważają eksperci, ożywienie w tym segmencie dało się zauważyć zwłaszcza w ostatnim kwartale ubiegłego roku. Dobre wiadomości o gospodarce przekonały firmy do uruchomienia oszczędności na inwestycje.

W związku z tym cały rynek ruchomości, według wstępnych szacunków osiągnął w 2013 r. obroty na poziomie ponad 33 mld zł. A wraz z rynkiem nieruchomości, na którym zawarto transakcje o wartości ponad 1 mld zł, łączna wartość polskiego rynku leasingu powinna przekroczyć 34 mld zł.

Dalsze wzrosty

Zdaniem ekspertów w tym roku oraz w kolejnych latach wzrost na polskim rynku leasingu będzie kontynuowany. Nie będzie to jednak stabilny wzrost, co oznacza, że w poszczególnych kwartałach mogą występować wyraźne różnice w poziomie obrotów. Dotyczyć to będzie szczególnie rynku pojazdów, co jest związane ze zmianą przepisów dotyczących odliczenia podatku VAT od pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 t.

Podobnie uważa Polski Związek Wynajmu i Leasingu Pojazdów, zauważając, ze jednym z kluczowych kierunków rozwoju polskiej branży wynajmu długoterminowego samochodów powinno być w najbliższych latach zwiększenie świadomości tej formy finansowania i zarządzania flotą w tzw. sektorze publicznym.

- Obecnie polskie instytucje publiczne posiadają w zasadzie wyłącznie floty finansowane poprzez zakup. W wynajmie długoterminowym znajduje się od 100 do 150 pojazdów, na łączną liczbę pojazdów, ocenianą nawet na kilkadziesiąt tysięcy aut. Gdyby auta te były wynajmowane długoterminowo, łączne koszty floty byłyby niższe, a wszelkie kwestie związane z obsługą aut, takie jak przeglądy, naprawy, ubezpieczenia oraz wiele innych nie obciążałyby pracowników tych instytucji - wyjaśnia Michał Jankowski, dyrektor biura PZWLP.

Dlatego rozwiązania, które od lat przynoszą korzyści ekonomiczne w biznesie, mogą sprawdzić się w sektorze publicznym. Szczególnie, że jak wylicza branża łączne oszczędności w kosztach floty, dzięki wynajmowi długoterminowemu, uwzględniając zakup, użytkowanie, serwis, ubezpieczenie, wymianę i zakup opon czy administrację sięgają aż 30 proc. W wynajmie długoterminowym auta mogą kosztować instytucje publicznie nie tylko znacznie mniej niż przy zakupie, ale mogą również być młodsze. Samochody przy tej formie użytkowania są zazwyczaj wymienianie po 3 latach na nowe. - Głównym problemem jest jednak zmiana podejścia w polskim sektorze publicznym do kwestii finansowania i zarządzania flotą. Polskie instytucje publiczne muszą w tym zakresie przejść drogę, którą biznes przeszedł już kilkanaście lat temu - od zakupu i samodzielnego administrowania - po komfortowe i bardziej ekonomiczne użytkowanie aut w wynajmie długoterminowym - uważa Michał Jankowski.

Tymczasem w niektórych krajach zachodnioeuropejskich, w wynajmie długoterminowym znajduje się obecnie znaczna część aut służbowych instytucji publicznych. Dla przykładu w służbie zdrowia Wielkiej Brytanii jest ok. 35 tys. samochodów, z czego ok. 1/3 znajduje się w wynajmie długoterminowym. W ramach wynajmu długoterminowego auta są również użytkowane w samorządach.

Motorem napędowym dla polskiego rynku leasingu mogą być też fundusze europejskie. Choć według branży przyniosą one ożywienie, nie w tym, a w kolejnym roku. Szczególnie dużą rolę mogą odegrać w rozwoju sektora maszyn i urządzeń.

- W tym roku można się spodziewać co najwyżej projektów realizowanych jeszcze z poprzedniej perspektywy funduszy, przewidzianych na lata 2007-2013. Pieniądze z programów na lata 2014-2020 zostaną zapewne uruchomione dopiero w 2015 r. - uważa Marcin Turyczek, członek zarządu w Akf Leasing Polska.

Jak podkreśla, trudno też jednoznacznie przesądzić, który segment ryku leasingu najbardziej zyska na uruchomieniu kolejnych funduszy z UE. Nie znamy bowiem jeszcze ostatecznych założeń poszczególnych programów. Można tylko przypuszczać, że pieniądze trafią do sektora rolniczego oraz przetwórczego.

- Pytanie tylko, czy zostaną przeznaczone na stworzenie innowacyjnych produktów, czy jak dotychczas na wymianę sprzętu - uzupełnia Marcin Turyczek.

Nie bez znaczenia dla rynku leasingu są też prace nad zmianami umożliwiającymi rozwój leasingu konsumenckiego. Na europejskim rynku leasingu 20 proc. wszystkich zakupów to transakcje zawierane na rzecz konsumentów. W Polsce to dotychczas zaledwie niecały promil. Liderem rynku europejskiego jest w tym zakresie Wielka Brytania, z udziałem na poziomie 54 proc. na europejskim rynku leasingu. Dużą popularnością leasing konsumencki cieszy się też w Szwajcarii, gdzie stanowi 43 proc. rodzimego rynku, oraz w Finlandii - 35 proc. W Austrii, jak wynika z informacji ZPL, co czwarty leasingowany przedmiot trafia do konsumentów. Także w krajach naszego regionu konsumenci stanowią istotną część rynku (Estonia - 21 proc., Słowacja - 14 proc., Rumunia - 11 proc.).

- Doświadczenia z tych krajów pozwalają sądzić, że wraz ze zmianą przepisów w ustawie o kredycie konsumenckim także w Polsce konsumenci uzyskają szerszy dostęp do finansowania w postaci leasingu. Spodziewamy się, że obok tradycyjnego finansowania kończącego się wykupem przedmiotu leasingu pojawią się także transakcje, w których po zakończeniu umowy przedmiot trafia do finansującego, a korzystający odbiera i użytkuje kolejny, nowy przedmiot - podkreśla Andrzej Sugajski. I dodaje, że badania, które przeprowadziła w tym zakresie organizacja, pokazały, iż co trzeci konsument byłby zainteresowany taką formą finansowania, spłacając w trakcie umowy ok. 60-70 proc. wartości ceny przedmiotu, np. samochodu, a po zakończeniu umowy zwracając samochód do firmy leasingowej i na podobnych zasadach ponownie leasinguje nowy model tej czy innej marki pojazdu.

@RY1@i02/2014/013/i02.2014.013.03700010c.802.jpg@RY2@

Obroty na polskim rynku leasingu

Patrycja Otto

patrycja.otto@infor.pl