Jak zapewnić trwałość zatrudnienia w projekcie z unijną dotacją

Beneficjenci, którzy pozyskali dotację z Regionalnego Programu Operacyjnego, Programu Innowacyjna Gospodarka czy też Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, są zobowiązani do utrzymania tzw. trwałości projektu.

Zobowiązanie zawarte jest najczęściej w umowie o dofinansowanie, chociaż często już na etapie składania wniosku o dofinansowanie wnioskodawca podpisuje stosowne oświadczenie.

- W niektórych programach (np. POIG) zachowanie trwałości projektu stanowi kryterium formalne, a jego niespełnienie skutkuje odrzuceniem wniosku o dofinansowanie - podkreśla Artur Mikołajuk z departamentu europejskiego Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych Lewiatan.

Zasada ta oznacza, że - zgodnie z zapisami z umów o dofinansowanie zawieranych z instytucjami zarządzającymi różnymi programami operacyjnymi - podmiot, który pozyskał dofinansowanie, jest zobowiązany do zapewnienia trwałości rezultatów projektu, zachowania efektów projektu, kontynuowania działalności będącej przedmiotem dofinansowania, utrzymania inwestycji. Niezależnie od tego, w jaki sposób zasada została sformułowana, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającym przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999) beneficjenci unijnych środków muszą po zrealizowaniu inwestycji kontynuować działalność, na którą otrzymali dotację, przez okres 3 (mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa) bądź 5 lat (duże przedsiębiorstwa, jednostki samorządu terytorialnego i inne podmioty, których nie można zaklasyfikować do sektora MSP).

We wspomnianym okresie nie mogą wprowadzać zasadniczych modyfikacji, które mają wpływ na charakter lub warunki realizacji inwestycji, powodują uzyskanie nieuzasadnionej korzyści, wynikają ze zmiany charakteru własności elementu infrastruktury albo z zaprzestania działalności produkcyjnej.

Jak podkreśla Artur Mikołajuk, dla zachowania trwałości projektu szczególnie ważna jest konieczność utrzymania miejsc pracy, które zostały utworzone w wyniku realizacji inwestycji. Liczą się pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę (nie dotyczy umów o dzieło oraz umów-zleceń). Liczba pracowników wykazywana jest w tzw. ekwiwalencie pełnego czasu pracy (EPC’ co oznacza, że etaty częściowe są sumowane i zaokrąglane do pełnych jednostek (etatów).

- W wielu konkursach tworzenie nowych etatów oznacza zdobycie dodatkowych punktów i w efekcie wpływa na pozyskanie unijnego dofinansowania. Wnioskodawcy, którzy walczą o każdy punkt - deklarują utworzenie nowych stanowisk pracy. Wiąże się to jednak ze sporym ryzykiem - pierwsze lata po dokonaniu inwestycji to okres, w którym nie generuje ona zazwyczaj dużych przychodów, a obciążenie z tytułu utrzymywania nowych etatów może być znaczące - mówi Artur Mikołajuk.

Problemy beneficjentów związane z osiąganiem i utrzymaniem wskaźników dotyczących nowych miejsc pracy były poruszane na spotkaniach Grupy ds. Przedsiębiorców. Wypracowano zalecenia w tym zakresie. Uznano, że:

● rekomendowane jest niepodejmowanie żadnych sankcji wobec beneficjenta, w sytuacji gdy udowodni, że przyczyny nieosiągnięcia wskaźnika zatrudnienia są od niego niezależne i nie były możliwe do przewidzenia na etapie przygotowywania wniosku o dofinansowanie;

● w przypadku, gdy brak osiągnięcia tego wskaźnika spowodowałby cofnięcie rekomendacji wsparcia projektu, należy zidentyfikować, czy został osiągnięty wskaźnik netto (czy stworzono planowaną nową liczbę miejsc pracy bezpośrednio związanych z realizowanym projektem);

● nieosiągnięcie wskaźnika netto wiąże się ze zobligowaniem beneficjenta do osiągnięcia planowanego wzrostu zatrudnienia w zakresie miejsc pracy związanych bezpośrednio z realizowanym projektem w okresie trwałości projektu, pod rygorem zwrotu całości lub części dofinansowania.

Zwieńczeniem rekomendacji jest stwierdzenie, że każdy przypadek powinien być analizowany indywidualnie.

Natomiast w projektach realizowanych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki nie ma obowiązku utrzymania ciągłości zatrudnienia. Niemniej w przypadku projektów realizowanych w Priorytecie VI PO KL przedsiębiorcy, którzy w ramach realizowanego projektu skorzystali z pomocy na tworzenie nowych miejsc pracy, zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zobowiązani są do utrzymania nowo utworzonych miejsc pracy przez określony w ustawie okres. Również wsparcie w postaci dofinansowania zatrudnienia doradców zawodowych i pośredników pracy powinno przyczynić się do wzrostu poziomu zatrudnienia netto w publicznych służbach zatrudnienia.

Ponadto w celu zwiększenia skuteczności działań podejmowanych w ramach realizowanych projektów (tj. zapewnienie trwałości zatrudnienia) Instytucja Zarządzająca Programem Operacyjnym Kapitał Ludzki (departament zarządzania europejskim funduszem społecznym w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego) wprowadziła wymóg osiągnięcia tzw. efektywności zatrudnieniowej. Część uczestników projektu musi w wyniku udziału w nim znaleźć zatrudnienie na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Instytucje przyznające beneficjentom dofinansowanie w ramach PO KL wymagają, aby w okresie realizacji projektu zatrudnienie znalazło co najmniej 45 proc. jego uczestników. W przypadku gdy grupę docelową w projekcie stanowią osoby w wieku 15 - 24 lata wskaźnik efektywności zatrudnieniowej wynosi co najmniej 40 proc. Jeżeli projekt jest adresowany do osób z grupy wiekowej 50 - 64 lata, to co najmniej 36 proc. z nich powinno znaleźć zatrudnienie w efekcie uzyskania wsparcia projektowego. Najniższy wskaźnik efektywności zatrudnieniowej - 30 proc. - jest wymagany w przypadku projektów, których odbiorcami są osoby niepełnosprawne lub długotrwale bezrobotne.

Z efektywności zatrudnieniowej w ramach projektu jest rozliczany beneficjent. Wymóg ten dotyczy projektów realizowanych w ramach poddziałań: 6.1.1 , 6.1.3, 7.2.1 i 8.1.2 PO KL. Instytucje przyznające dofinansowanie w ramach PO KL traktują ten wymóg jako tzw. kryterium dostępu. Jego niespełnienie przez beneficjenta może skutkować koniecznością zwrotu 100 proc. przyznanego dofinansowania.

Beata Lisowska

beata.lisowska@infor.pl

Beneficjenci, którzy otrzymali dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, powinni:

● mieć świadomość konieczności kontynuowania działalności, na którą otrzymali dotację w okresie 3 lub 5 lat od zakończenia realizacji projektu;

● zwrócić uwagę na sytuacje, w których dochodzi do zmiany własności elementów dotowanej infrastruktury lub środków trwałych - takie zmiany nie mogą prowadzić do uzyskania nieuzasadnionych korzyści; najlepiej przed wprowadzeniem zmian skonsultować zmiany z instytucją, z którą podpisana została umowa;

● liczyć się z możliwością przeprowadzenia kontroli w okresie trwałości projektu, do czego zobowiązują beneficjentów zapisy umowy o dofinansowanie;

● informować instytucję, z którą została podpisana umowa o dofinansowanie, o wszelkich okolicznościach, które wpływają na zaburzenie trwałości projektu.

Na beneficjentów, którzy złamią omawiane zasady, czekają sankcje - częściowy bądź całkowity zwrot dotacji wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Nasza firma realizowała w ciągu ostatnich kilku lat różne typy projektów z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki: szkoleniowe, badawcze, promocyjne. Obecnie prowadzimy jedyny w województwie łódzkim projekt innowacyjny. Obejmuje on obszar zarządzania wiekiem. W każdym z tych projektów zatrudniamy zespoły kilku- lub kilkudziesięcioosobowe. Duża część naszych współpracowników pracuje tylko na czas realizacji projektu i tylko zdalnie. Jest to dla nas naturalne. Rozliczamy kadrę w różny sposób, najczęściej na podstawie kart czasu pracy. Po zakończeniu realizacji danego zadania kończymy współpracę z nieetatowymi współpracownikami. Wtedy ważna dla menedżera jest współpraca z instytucją wdrażającą czy pośredniczącą, taką jak urząd marszałkowski czy wojewódzki urząd pracy. Dynamika realizacji projektów i związane z nimi decyzje menedżerskie tylko w pewnym obszarze uzależnione są od wyżej wspomnianych instytucji. Musimy oczywiście przestrzegać wszystkich zasad formalnych przy wyborze podwykonawców czy zewnętrznych ekspertów do współpracy, ale zachowujemy pełną autonomię w podejmowanych przez nas decyzjach kadrowych.

Podobne podejście obowiązuje podczas kończenia współpracy z członkami zespołu projektowego - tutaj my jako realizator mamy pełną niezależność i decyzyjność. Instytucje, które dysponują środkami nigdy nie sugerowały nam konkretnych rozwiązań kadrowych. Odpowiadają za poprawność formalnej strony realizowanych przez nas projektów, czuwają nad ich zgodnością z wnioskiem o dofinansowanie. Dzięki temu my jako realizator projektu skupiamy się na aspektach merytorycznych i zarządzaniu.