ZSRR

Nigdy nie zadawał zbędnych pytań i potrafił działać. Byłby ceniony w każdej korporacji. Ale był szefem KGB

Rosyjska Fundacja Pamięć Historyczna opublikowała na swojej stronie internetowej skany oryginału paktu Ribbentrop-Mołotow i tajnego protokołu do niego. Dokumenty te fundacja otrzymała z departamentu historyczno-archiwalnego MSZ Rosji.

Gustaw Herling-Grudziński w jednej kropli, jaką stanowiło osobiste doświadczenie z obozu pod Archangielskiem, ukazał cały ocean zła systemu sowieckiego – mówi PAP historyk prof. Andrzej Nowak z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

100 lat temu, 20 maja 1919 r., urodził się Gustaw Herling-Grudziński – konspirator, więzień łagrów, żołnierz gen. Andersa, a zarazem jedna z najbardziej wyrazistych i rozpoznawalnych na świecie osobowości polskiej literatury emigracyjnej drugiej połowy XX w.

Imigranci z dawnego ZSRR to dla Izraela jedno z największych utrapień. Są potężną siłą demograficzną z olbrzymim wpływem na politykę, a także sporą niechęcią do integrowania się.

15 lat temu, 11 lutego 2004 r. w Tampie na Florydzie zmarł płk Ryszard Kukliński, oficer Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, który na początku lat 70. nawiązał współpracę z amerykańskim wywiadem. Jako Jack Strong przekazał m.in. strategiczne plany Układu Warszawskiego.

Rok 2019 będzie wyjątkowo ważny dla kilku państw byłego ZSRR.

Rosja obchodzi we wtorek 100. rocznicę urodzin Aleksandra Sołżenicyna - pisarza i myśliciela, laureata literackiego Nobla, autora "Archipelagu Gułag", który opowiedział światu prawdę o radzieckich łagrach. W tym roku przypadła też 20. rocznica jego śmierci.

"Rozkaz nr 00485. Antypolska operacja NKWD na sowieckiej Ukrainie 1937-1938" to nowa wystawa, którą IPN zaprezentował na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie. Dokumenty i fotografie przedstawiają tragiczny los nie tylko polskich, ale i ukraińskich ofiar sowieckiego ludobójstwa.

Polska hrabianka i jeden z najlepszych szpiegów II wojny światowej. Pierwsza kobieta w brytyjskim Secret Intelligence Service, którą, jak twierdzą biografowie, premier Winston Churchill nazywał swoją ulubioną agentką. A Ian Fleming uwiecznił, wzorując na niej postać Vesper w pierwszej powieści o Jamesie Bondzie – „Casino Royale”.

Większość społeczeństw czeskiego i słowackiego zdaje sobie sprawę, że udział w inwazji w 1968 r. nie był decyzją Polaków, lecz polskich komunistów, a przede wszystkim Moskwy – mówi PAP dr Łukasz Kamiński, historyk, przewodniczący Platformy Europejskiej Pamięci i Sumienia.

50 lat temu, w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 r., w Czernej nad Cisą rozpoczęła się operacja „Dunaj”. 600 tys. żołnierzy Układu Warszawskiego przekroczyło granicę Czechosłowacji. Oznaczało to koniec marzeń o demokratyzacji tego kraju, którą przeprowadzał wówczas Alexander Dubček.

Wydarzenia z 17 czerwca 1953 r. dość silnie osadziły się w niemieckiej pamięci historycznej, tym bardziej, że są jednym z niewielu przykładów aktywnego opowiedzenia się przeciwko komunizmowi ze strony Niemców – mówi PAP dr Dominik Pick z Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie.

77 lat temu, w nocy z 21 na 22 maja 1941 r., władze sowieckie rozpoczęły czwartą masową deportację ludności polskiej w głąb Związku Sowieckiego z zagarniętych ziem wschodnich Rzeczypospolitej. Deportacja ta, dokonana w przededniu wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej, była ostatnią masową deportacją obywateli polskich dokonaną przez ZSRS.

Każdy, kto znał Związek Sowiecki lat 30., wiedział, że rządzący tym krajem i ten system są zdolne do działań ludobójczych, również takich jak mordowanie jeńców – mówi PAP prof. Mariusz Wołos, z Instytutu Historii PAN oraz Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie.

Do Archiwum IPN trafią tysiące dokumentów dotyczących tzw. operacji polskiej NKWD, w wyniku której w latach 1937-38 na terenie ZSRS zamordowano co najmniej 111 tys. Polaków. Umowy w tej sprawie z prezesem IPN podpiszą w poniedziałek dyrektorzy ukraińskich archiwów m.in. z Odessy.

W posiadaniu Rosjan są archiwa o charakterze kluczowym dla naszej historii - mówi PAP historyk prof. Andrzej Nowak. Jak dodaje, tylko Francji udało się odzyskać swoje archiwa, a Polacy "przegapili" swoją szansę w połowie lat 90.

Pamięć Polaków wywiezionych przez władze sowieckie na Sybir z dawnych kresów Rzeczypospolitej uczczono w czwartek w Lublinie, w 78. rocznicę rozpoczęcia masowych deportacji.

Poznali się i pokochali w stalinowskim więzieniu, tam też wzięli ślub, podczas którego zobaczyli się po raz pierwszy - to historia Wiesławy Pajdak i Jerzego Śmiechowskiego opisana przez Angelikę Kuźniak i Ewelinę Karpacz-Oboładze "Krótka historia o długiej miłości", która właśnie trafia do księgarń.