samorząd terytorialny

Obrady rady gminy, rady powiatu i sejmiku województwa są jawne i dostępne dla wszystkich obywateli. Zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich określa statut gminy.

Jedną z najważniejszych form ochrony zabytków jest tworzenie rejestru zabytków. Prowadzi go wojewódzki konserwator zabytków. Dla terenów z zabytkowymi nieruchomościami mogą być także tworzone parki kulturowe. O ich powstaniu decydują, w drodze uchwały, rady gminy.

Składanie oświadczeń majątkowych i informacji o zatrudnieniu w administracji przez wszystkich samorządowców, w tym również pracowników urzędów, to pomysł nietrafiony. Stanowi to zbyt głęboką ingerencję w konstytucyjne prawo do ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego.

Wykorzystując możliwości prawne, gmina lub gminne spółki często stają się monopolistą na rynku, odsuwając od świadczenia usług lokalnych przedsiębiorców. Najczęściej zapewniają sobie monopol na usługi przewozowe, odprowadzanie ścieków, wywóz śmieci czy składowanie odpadów. Jednocześnie gminy mogą nadużywać swojej dominującej roli, ograniczając innym podmiotom wykonywanie usług poprzez niewyrażanie zgody na prowadzenie konkurencyjnej działalności czy też narzucając im trudne do spełnienia warunki prowadzenia takiej działalności.

O działalności organów administracji, w tym jednostek samorządu terytorialnego, obywatel ma prawo się dowiedzieć, m.in. obserwując posiedzenia organów kolegialnych władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Z kolei organ administracji zobowiązany jest nie tylko do poinformowania o swojej działalności, lecz także do udostępniania źródeł tej informacji.

Trudności z egzekwowaniem zobowiązań ma już 80 proc. samorządów, które najczęściej próbują ściągać długi samodzielnie lub przez komorników, a nierzetelnych podatników mogą wpisać do baz biur informacji gospodarczej.