rocznica

16 lat, jakie upłynęło od katastrofy smoleńskiej, obfitowało w wiele spektakularnych wydarzeń, związanych z jej wyjaśnianiem i upamiętnianiem. Przedstawiamy najważniejsze z nich.

Dziś, 19 października 2025 r., mija 41 lat od porwania i zabójstwa ks. Jerzego Popiełuszki przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Sprawa wyszła na jaw błyskawicznie — prawdopodobnie tylko dlatego, że kierowca kapłana zdołał uciec i zaalarmować bliskich. Biografia duchownego, jego działalność wśród ludzi pracy i dramatyczne okoliczności śmierci budują opowieść o niezłomności i cenie, jaką przyszło za nią zapłacić.

W opowieściach o wojnie trzeba wyjść poza Warszawę, obozy koncentracyjne, getta i szczęk broni. Zdrowa debata o przeszłości wymaga nieustannego szukania nowych perspektyw.

Prezydent Andrzej Duda podkreślił w sobotę, że obława augustowska była „planową eksterminacją tych, którzy nie złożyli broni, bo nie uznali zniewolenia za wyzwolenie”. Dodał, że jedyną winą ofiar była „wierność wolnej Polsce – niezależnej także od Moskwy”.

Wierzymy, że pojednanie jest możliwe tylko na prawdzie, której obecnie brakuje - mówił wicemarszałek Sejmu, lider Konfederacji Krzysztof Bosak w związku z przypadającą w piątek 911 lipca) 82. rocznicą kulminacji zbrodni wołyńskiej. Oczekujemy zgody na ekshumacje i zaprzestania kultu zbrodniarzy - dodał.

Uroczystości z udziałem m.in. przedstawicieli społeczności żydowskiej, kombatantów i przedstawicieli władz państwowych oraz Marsz Pamięci odbędą się w sobotę w stolicy z okazji 82. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim. Główna część uroczystości odbędzie się przy pomniku Bohaterów Getta Warszawskiego.

W 15. rocznicę katastrofy smoleńskiej premier Donald Tusk stwierdził, że pamięć o niej i jej ofiarach "nie powinna nas dłużej dzielić". Odbudowanie wspólnoty i wzajemnego szacunku jest możliwe i konieczne, nawet jeśli wciąż bardzo trudne; spróbujmy - zaapelował w mediach społecznościowych.

85 lat temu, 2 stycznia 1939 r. zmarł Roman Dmowski, główny ideolog polskiego nacjonalizmu, przywódca obozu narodowego, dyplomata, uczestnik konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.; jeden z twórców polskiej niepodległości.

Przedstawiciele rządu i parlamentu, w tym m.in. premier Mateusz Morawiecki, szef gabinetu prezydenta Paweł Szrot, wicemarszałek Sejmu Małgorzata Gosiewska, minister kultury Piotr Gliński, złożyli we wtorek kwiaty na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza, w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II RP.

Choć Londyn porozumiał się z UE w sprawie protokołu irlandzkiego, to w dniu wizyty szefowej KE w Belfaście wciąż relacje handlowe mogą obudzić spór wygaszony 25 lat temu.

Sejm podjął w czwartek uchwałę ws. upamiętnienia 90. rocznicy Wielkiego Głodu na Ukrainie. "Sejm uroczyście wspomina 90. rocznicę Wielkiego Głodu na Ukrainie w latach 1932-1933 i składa hołd ofiarom tragedii, ocalonym, a także ich rodzinom" - głosi uchwała.

100 lat temu, 28 listopada 1922 r., w gmachu przy ul. Wiejskiej w Warszawie odbyło się pierwsze posiedzenie Senatu. Otwierając uroczyste zgromadzenie, Naczelnik Państwa Józef Piłsudski powiedział, że izba wyższa powinna być rzecznikiem „rozsądku, rozwagi i miary”.

"Operacja polska" była wstrząsającym ludobójstwem. Nie można tego nazwać inaczej - podkreślił prezydent Andrzej Duda w liście do uczestników czwartkowej uroczystości przy pomniku "Poległym i Pomordowanym Na Wschodzie" w Warszawie upamiętniającej 85. rocznicę rozpoczęcia masowej eksterminacji Polaków - mieszkańców Związku Sowieckiego.

Polska głośno upomina się o pamięć o naszych i ukraińskich ofiarach; Polska wzywa do ustanowienia międzynarodowej komisji ds. zbadania zbrodni rosyjskich na Ukrainie - mówił w środę premier Mateusz Morawiecki. "Nie spoczniemy dopóki sprawiedliwości nie stanie się zadość" - zadeklarował.

Problemem konstytucji nie jest brak zabezpieczeń, problemem konstytucji jest to, że do władzy doszli ludzie, którzy ją świadomie, cynicznie, bezwzględnie gwałcą i to w jej najistotniejszych fragmentach – powiedział w sobotę lider PO Donald Tusk.

Gdyby nie postawa żołnierzy AK, nie byłoby "Solidarności" ani wolnej Polski - powiedział szef MON Mariusz Błaszczak podczas uroczystości z okazji 80. rocznicy przemianowania związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową.

40 lat temu, w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r., wprowadzono stan wojenny. Władzę w Polsce przejęła junta wojskowa pod przywództwem gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Celem reżimu komunistycznego było zniszczenie wielomilionowego ruchu „Solidarności”. Wojskowy zamach stanu kosztował życie co najmniej kilkudziesięciu Polaków.

Sowieci zawahali się i całą brudną robotę spacyfikowania Polski scedowali na gen. Jaruzelskiego. Bieg wydarzeń potwierdził, iż doraźnie mieli rację, zawierzając polskim komunistom – mówi PAP prof. Andrzej Paczkowski, historyk z Instytutu Studiów Politycznych PAN.