praworządność w Polsce

Instytucje tworzą się na gruncie lokalnych uwarunkowań i relacji społecznych – mówi Adam Czarnota, prawnik, socjolog prawa, rektor Riga Graduate School of Law. W latach 2000–2020 profesor prawa na Uniwersytecie Nowej Południowej Walii w Sydney. Wykładał też m.in. na Uniwersytecie Wrocławskim i Uniwersytecie Kraju Basków. 

Temat rządów prawa w Polsce był omawiany na posiedzeniu organizacji CCBE w Warszawie, w którym uczestniczyli prawnicy z kilkunastu europejskich krajów.

808 – tyle spraw zakończył w 2022 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii, a 78 z nich zostało rozstrzygniętych przez wielką izbę. W dwóch trybunał orzekał w pełnym składzie z uwagi na związek między poszanowaniem państwa prawnego a wykonaniem budżetu Unii. Chodziło o oddalone skargi Polski (C-157/21) i Węgier (C-156/21) na mechanizm warunkowości („pieniądze za praworządność”).

Komisja Europejska opublikowała w środę swoje czwarte roczne sprawozdanie na temat praworządności w państwach członkowskich UE. Jak podkreśla KE 65 proc. zeszłorocznych rekomendacji w tej dziedzinie zostało w pełni, bądź częściowo zrealizowanych.

Środowa debata zorganizowana w Parlamencie Europejskim na temat praworządności w Polsce, zmian w kodeksie wyborczym i powstającej właśnie komisji ds. badania rosyjskich wpływów była najlepszym dowodem, że mimo wojny za wschodnią granicą w UE sprawy wracają do dawnego rytmu. 

Polska jest atakowana na forum UE rzekomymi brakami w praworządności, fałszywie oskarżana i ma blokowane fundusze unijne wbrew traktatom - mówił wiceminister sprawiedliwości Sebastian Kaleta. Dodał, że jeśli ktoś stawia Polsce takie zarzuty, to "działa nikczemnie".

Dajmy unijnym prawnikom czas na ocenę nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym; 96 proc. lub więcej z rekomendacji KE zostało w niej uwzględnionych. Szefowa KE prawnikiem nie jest - powiedział w czwartek premier Mateusz Morawiecki, odnosząc się do ostatniej wypowiedzi Ursuli von der Leyen.

Komisja Europejska po raz kolejny oszukuje Polskę. Dziś słyszymy, że w Polsce mamy wprowadzać kolejne zmiany, a w perspektywie KE chciałaby anihilować też orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - powiedział we wtorek minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro.

Spór Komisji Europejskiej z polskimi władzami o praworządność coraz bardziej przypomina którąś z wielkobudżetowych serii produkowanych w Fabryce Snów. Ma przyciągać uwagę widzów, a to mogą jej zapewnić wyraziste grupy protagonistów. W naszym przypadku wyrazista jest wprawdzie tylko jedna strona – w zależności od przekonań widza uznawana za dobrą lub złą, czyli nasi politycy.

Sejmowa komisja zarekomendowała we wtorek stanowisko, zgodnie z którym unijne przepisy, które umożliwiły stworzenie mechanizmu wiążącego dostęp do środków UE z praworządnością, są niezgodne z konstytucją. Rozprawa w Trybunale Konstytucyjnym w tej sprawie ma odbyć się już w środę.

Pod koniec lutego misja europosłów Parlamentu Europejskiego uda się do Polski, by – jak mówi eurodeputowany Juan Lopez Aguilar (S&D) - rozmawiać o „dalszym pogarszaniu się sytuacji w zakresie praworządności”. „To ograniczanie suwerenności Polski, które może przyczynić się do wzrostu nastrojów eurosceptycznych” – ocenia europoseł PiS Bogdan Rzońca.

Stowarzyszenie Sędziów "Iustitia" zaprezentowało projekt o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, którego celem ma być dostosowania przepisów ustawy do standardów określonych w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz w orzeczeniach Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczących gwarancji odrębności i niezależności władzy sądowniczej od innych władz państwowych.

Osiem organizacji pozarządowych w porozumieniu  ze środowiskiem sędziowskim i prokuratorskim (Iustitia, Themis i Lex Super Omnia) opracowało  listę koniecznych działań zmierzających do wykonania 13 orzeczeń TSUE i EPTCz i wielu innych wyroków Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i sądów powszechnych oraz rekomendacji europejskich.

Przewodniczący Parlamentu Europejskiego David Sassoli poinformował, że zwrócił się do służb prawnych PE o przygotowanie pozwu przeciwko Komisji Europejskiej za niestosowanie rozporządzenia ws. mechanizmu warunkowości w budżecie UE.

Wstrzymywanie KPO nie ma podstaw prawnych w UE; Komisja Europejska postępuje w tej chwili nielegalnie, niepraworządnie - podkreślił w poniedziałek rzecznik rządu Piotr Müller. Wyraził opinię, że proces wstrzymywania KPO nie będzie stały, gdyż to pewnego rodzaju gra polityczna.

Rozmowy Komisji Europejskiej z Polską na temat Krajowego Planu Odbudowy trwają - poinformował unijny komisarz ds. gospodarczych Paolo Gentiloni podczas połączonego posiedzenia komisji gospodarczej i budżetowej Parlamentu Europejskiego.

To sam Sąd Najwyższy musi podjąć decyzję, w jaki sposób ustosunkować się do ubiegłotygodniowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, bo on jest zaadresowany właśnie do Sądu Najwyższego - powiedział w środę rzecznik rządu Piotr Müller.

Wiceprzewodnicząca Parlamentu Europejskiego Katarina Barley w wypowiedzi dla niemieckich mediów wezwała do zablokowania środków unijnych dla Węgier i Polski. Jej zdaniem szczególnie w tym pierwszym kraju nie można już mówić o „warunkach demokratycznych”. We wtorek Komisja Europejska zaprezentuje doroczny raport ws. praworządności w krajach UE.