order orła białego

Na rozpoczynającej się w czwartek Konferencji Odbudowy Ukrainy w Gdańsku cieniem kładzie się spór, który wybuchł po decyzji prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu jednej z jednostek wojskowych imienia „bohaterów UPA”. Władze w Kijowie będą reprezentować politycy odpowiedzialni za konkretne branże gospodarki. W sumie ma zostać podpisanych 200 umów.

Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz przekazał, że w poniedziałek do Kancelarii Prezydenta RP trafił Order Orła Białego zwrócony przez prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego. Zaznaczył jednocześnie, że procedura formalnego zakończenia sprawy wymaga jeszcze publikacji postanowienia prezydenta wraz z kontrasygnatą premiera.

Spór o UPA wyszedł daleko poza politykę historyczną. Pałac Prezydencki winą za zerwanie rozmów obarcza Kijów, a rząd próbuje ograniczyć straty: niepewność wokół udziału Zełenskiego w konferencji w Gdańsku, słabszą pozycję Polski w rozmowach o Ukrainie i mniejsze szanse krajowych firm na kontrakty.

Prezydent Karol Nawrocki odrzucił sugestię Wołodymyra Zełenskiego, że obecny konflikt między Polską a Ukrainą ma związek z polską polityką wewnętrzną. W reakcji na słowa ukraińskiego przywódcy stwierdził, że źródłem sporu są kwestie historyczne oraz stosunek do dziedzictwa ukraińskich nacjonalistów odpowiedzialnych za zbrodnie na Polakach.

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski poinformował, że zwrócił Polsce Order Orła Białego, najwyższe polskie odznaczenie państwowe, które otrzymał w 2023 roku. W opublikowanym w sobotę oświadczeniu podkreślił, że skoro – jak stwierdził – symbol ten może pozostawać również w rękach takich postaci jak Katarzyna II, Benito Mussolini czy Gerhard Schröder, Ukraina nie zamierza prowadzić na ten temat sporu. Jednocześnie zaznaczył, że jego kraj pozostaje wdzięczny Polakom za wsparcie udzielane od początku rosyjskiej agresji.

Decyzja o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego wywołała natychmiastową reakcję przedstawicieli władz Ukrainy. Ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar poinformował, że zwraca przyznany mu wcześniej Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Jak podkreślił, nie może zaakceptować pozbawienia najwyższego polskiego odznaczenia prezydenta państwa, które od ponad czterech lat prowadzi wojnę obronną przeciwko rosyjskiej agresji.

Odebranie Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego bardziej niż komunikatem wysłanym do Kijowa jest sygnałem dla polskiej opinii publicznej. Problem polega na tym, że polityka zagraniczna oparta na emocjach rzadko przynosi oczekiwane rezultaty.

Decyzja prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu odbiła się szerokim echem nie tylko w Polsce, ale również za granicą. Komentatorzy i media z Europy, Izraela, Stanów Zjednoczonych oraz Azji wskazują, że sprawa może mieć konsekwencje wykraczające poza spór historyczny i wpłynąć na relacje między Warszawą a Kijowem. W wielu publikacjach podkreślano, że decyzja zapadła w momencie, gdy oba państwa sygnalizowały postęp w rozmowach dotyczących trudnych kwestii historycznych, w tym ekshumacji polskich ofiar zbrodni wołyńskiej.

Po decyzji prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego napięcie na linii Warszawa–Kijów wyraźnie wzrosło. W ciągu kilkudziesięciu godzin dwóch wysokich przedstawicieli władz Ukrainy zapowiedziało rezygnację z polskich odznaczeń państwowych. Najpierw podobny krok ogłosił minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha, a następnie szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow.

Prezydent Karol Nawrocki, decydując w piątkowy wieczór o odebraniu Orderu Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu, albo kierował się wyłącznie logiką polityki wewnętrznej, albo postanowił zignorować uwarunkowania międzynarodowe.

Szef ukraińskiego MSZ Andrij Sybiha skrytykował decyzję prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Zdaniem ukraińskiego ministra krok ten jest „strategicznym błędem”, który może przynieść korzyści wyłącznie Rosji.

Ukraina i Polska stanęły przed ryzykiem dalszej eskalacji sporów historycznych po tym, jak Wołodymyr Zełenski nadał imię „Bohaterów UPA” jednej z jednostek wojskowych, a Karol Nawrocki zaproponował odebranie mu Orderu Orła Białego. Wśród ukraińskich elit nie ma jednak zgody, czy Kijów może sobie pozwolić na odepchnięcie kraju, od którego zależy logistyka wsparcia wojskowego.