ochrona przedemerytalna

Polski ustawodawca objął szczególną ochroną przed zwolnieniem pracowników, którym brakuje niewiele lat do emerytury. Kogo ona obejmuje? Kiedy przedemerytalna ochrona pracownika nie będzie miała zastosowania?

Każda ze stron może rozwiązać umowę o pracę za wypowiedzeniem. Nie jest to zbyt sformalizowane, gdy inicjatorem jest pracownik. Istnieje za to wiele ograniczeń uniemożliwiających wypowiadanie umów przez pracodawcę.

Ochrona przedemerytalna oznacza, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę, jeśli pracownikowi (w okresie trwania zatrudnienia) brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego. Ochrona tego typu nie działa jednak w każdych okolicznościach.

Zatrudnieni na czas określony, którym bezprawnie wypowiada się umowę w okresie ochronnym, mogą żądać przywrócenia do pracy. Tak orzekł Trybunał Konstytucyjny.

Utworzenie Instytutu Europy Środkowej na bazie Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej pozwala zwolnić z pracy część pracowników, w tym także kobiety w ciąży czy osoby w wieku przedemerytalnym – alarmuje RPO. I deklaruje dla nich wsparcie – gdyby zdecydowali się na drogę sądową.

Przejęcie firmy nie znosi ochrony przedemerytalnej, ale jeśli zmiany dotyczą ogółu zatrudnionych, także pracownikowi chronionemu można zmienić warunki płacy i pracy.

Z początkiem miesiąca weszła w życie ustawa z 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 38), która przywraca obniżony wiek emerytalny. Nowe regulacje mają znaczenie nie tylko dla osób, które chciałyby już przejść na emeryturę, lecz także dla tych, które jeszcze trochę muszą na nią poczekać. Przepisy przejściowe tej nowelizacji zawierają bowiem ważne rozwiązania dotyczące ochrony przedemerytalnej pracowników, m.in. ustalają odrębne reguły dla trzech grup uprawnionych.

Całkowite zniesienie ochrony przed wypowiedzeniem następuje w przypadku upadłości lub likwidacji pracodawcy, przy zwolnieniach grupowych seniorom i kobietom w ciąży można zmienić tylko warunki pracy i płacy.

Pracodawca nie może zwolnić pracownika w okresie ochronnym, ale także samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie uzasadnia wypowiedzenia umowy seniorowi.

Pracownika w wieku przedemerytalnym nie można zwolnić, ale pracodawca ma prawo zmienić mu warunki pracy i płacy.

Firma wypowiedziała umowę pracownikowi, który był objęty ochroną przedemerytalną. Wyrokiem sądu został on jednak przywrócony do pracy, którą niezwłocznie podjął. Jednocześnie wystąpił do pracodawcy o wypłacenie mu wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez zatrudnienia. Zatrudniający odmówił, wskazując, że płaca mu się nie należy, gdyż w okresie pozostawania bez pracy pobierał on zasiłek chorobowy, a następnie świadczenie rehabilitacyjne ze względu na niezdolność do wykonywania obowiązków. Czy firma miała rację?

Przy okazji prac w Radzie Dialogu Społecznego nad zaproponowaną przez prezydenta nowelizacją kodeksu pracy pojawił się pomysł, by dokonać przeglądu przepisów przewidujących szczególną ochronę przed zwolnieniem dla wybranych, uprzywilejowanych grup pracowników. Obecnie ich liczba z pewnością przekracza czterdzieści.

Sąd Najwyższy uznał, że wręczenie wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy nie może prowadzić do zwolnienia pracownika objętego ochroną przedemerytalną.

Jeżeli zmiana warunków wynagradzania dotyczy ogółu pracowników, pracodawca może obniżyć pensję także osobie w wieku przedemerytalnym.

Emeryci mogą w 2017 roku liczyć na obniżkę wieku emerytalnego i gwarantowaną wysokość najniższego świadczenia w wysokości 1000 zł.

Nawet pracownik przebywający na urlopie wypoczynkowym czy osoba w wieku przedemerytalnym może zostać zwolniona z pracy.

Nauczyciela mianowanego można zwolnić między innymi w przypadku zmian organizacyjnych w szkole czy długotrwałej choroby. Nie przysługuje mu natomiast czteroletnia ochrona przedemerytalna.

Wejście pracownika w okres ochronny nie zawsze gwarantuje mu pracę na dotychczasowym stanowisku aż do emerytury. W pewnych sytuacjach nawet takiej osobie pracodawca może wręczyć wypowiedzenie zmieniające.

Pracownikowi w wieku przedemerytalnym można zmienić warunki pracy, jeśli w firmie mają miejsce zwolnienia grupowe. Zatrudnionemu do końca okresu ochronnego przysługuje wtedy dodatek wyrównawczy.