nauka

Kiedy Arctowski udał się pod koniec XIX w. na Antarktydę, większość ludzi na świecie nawet nie wiedziała, że taki kontynent istnieje. Wyprawa „Belgiki”, w której wziął udział polski uczony, była również pierwszą, która spędziła całą zimę na nieprzychylnym ludziom lądzie.

Jest jednym z największych i jednocześnie najmniej znanych polskich naukowców. A szkoda, bo z owocami jego pracy stykamy się, za każdym razem biorąc do ręki telefon komórkowy, siadając przed komputerem lub telewizorem. Urodzony w 1885 r. uczony przygodę z nauką zaczął w wieku 16 lat jako pomocnik aptekarza.

Jeśli matka i ojciec mają grupę krwi „0”, to dziecko nigdy nie będzie miało grupy krwi „A”, „B” lub „AB” – ten wniosek jest dziś dla nas oczywisty dzięki pracom Hirszfelda.

Kiedy w 1936 r. jako pierwsza kobieta w Polsce odbierała na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie habilitację z zakresu historii sztuki, Karolina Lanckorońska nie mogła nawet przypuszczać, w jaki sposób przyjdzie jej walczyć o to, czemu poświęciła całe swoje życie. „Moją ziemską boginią jest nauka polska, przyszło mi jej służyć w sposób różnorodny, zależny od zmiennych losów ojczyzny” – mówiła w 1991 r. podczas uroczystości nadania Krzyża Wielkiego Orderu Polonia Restituta.

 Wybitni lwowscy matematycy – Hugo Steinhaus, Kazimierz Kuratowski, Stanisław Saks, Stanisław Mazur, Herman Auerbach – spotykali się w kawiarni Szkockiej, gdzie przy szklaneczce czegoś mocniejszego rozwiązywali problemy matematyczne.

 Był nie tylko antropologiem i etnografem, ale i socjologiem, i filozofem. Przyjaźnił się z Witkacym, który towarzyszył Malinowskiemu w pierwszej wyprawie do Australii, pełniąc funkcję rysownika i fotografa.

Geograf, który został kartografem – podobno z przyczyn dydaktycznych, bo jako nauczyciel chciał dostarczyć uczniom właściwych pomocy naukowych. W ten sposób wszedł na ścieżkę, która doprowadziła go m.in. na konferencję pokojową w Paryżu w 1919 r., gdzie brał udział w ustalaniu granic II Rzeczypospolitej.

 W powszechnej świadomości Polska ma tylko jednego laureata pokojowej Nagrody Nobla – Lecha Wałęsę. Mało kto pamięta, że w 1995 r. wyróżnienie to otrzymał także fizyk, który przyłożył rękę do powstania broni atomowej, by potem przez całe życie z nią walczyć.

 Patron krakowskiej huty bywa w polskiej literaturze nazywany „Edisonem metalurgii”. I choć trochę w tym przesady, to faktem jest, że Sendzimir całe życie zawodowe poświęcił udoskonalaniu procesów obróbki metali.