ławnicy

Do tej pory I prezes SN Małgorzata Manowska przyjęła ślubowanie od czterech spośród 30 nowych ławników. Zwróciła się też do marszałka Senatu z prośbą o rozważenie reasumpcji głosowania ws. ławników - poinformował PAP w czwartek rzecznik SN sędzia Aleksander Stępkowski.

Nie można uznać, że jeden sędzia nie gwarantuje rozstrzygnięcia spraw przez niezawisłe i niezależne sądy. Specustawa covidowa, która czasowo eliminuje ławników z orzekania, nie narusza więc ustawy zasadniczej – orzekł Sąd Okręgowy w Łodzi.

Strona będzie mogła sprzeciwić się skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a ławnicy zostaną przywróceni do orzekania w sprawach cywilnych. Nadal jednak zasadą będzie rozpoznawanie spraw apelacyjnych w składzie jednego sędziego.

O rozważenie możliwości wstrzymania orzekania ławników w dwóch izbach Sądu Najwyższego zwróciła się do I prezes SN Krajowa Rada Sędziów Społecznych. Powodem ma być niekonstytucyjność obowiązujących przepisów o udziale obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

Z ustawy zasadniczej nie można wyprowadzić normy, zgodnie z którą sądem właściwym miałby być tylko ten w składzie ławniczym - uważa prokurator generalny.

Trwa posiedzenie Senatu; w porządku obrad m.in. ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, nowelizację ustawy Prawo oświatowe, która zakłada, że zmieniony zostanie sposób obliczania kwoty refundacji rodzicom dowozu do placówek oświatowych dzieci z niepełnosprawnościami, a kwota dotacji podręcznikowej zostanie w tym roku zwiększona o 67 mln zł. Senat ma też wybrać ławników Sądu Najwyższego drugiej kadencji.

Na posiedzeniu w tym tygodniu Senat ma zająć się wyborem ławników Sądu Najwyższego drugiej kadencji. Liczbę ławników w SN określono na 30 osób. W drugiej połowie września senacka komisja pozytywnie zaopiniowała 25 osób spośród ponad 50 zgłoszonych kandydatur.

Na bieżącym posiedzeniu Senatu rozpoczęła się procedura wyboru ławników Sądu Najwyższego na nową kadencję. Zgłosiło się 59 kandydatów, z czego 54 spełniło wymogi formalne. Wśród zgłoszonych jest 15 obecnych ławników ubiegających się o ponowny wybór, a spośród pozostałych aż 31 to osoby zgłoszone przez stowarzyszenie Komitet Obrony Demokracji.

W resorcie sprawiedliwości trwają prace mające dać odpowiedź na pytanie, czy sędziowie społeczni powinni wrócić do sądów cywilnych. Tymczasem eksperci są o tym przekonani.

„Wprowadzone przez ustawodawcę zmiany pozbawiają społeczeństwo istotnych gwarancji proceduralnych, przede wszystkim w zakresie dotyczącym udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, uniemożliwiają ławnikom wykonywanie funkcji, do której zostali powołani, a przy tym nie można ich usprawiedliwić stanem zagrożenia epidemicznego panującym w kraju” – tak o rozwiązaniu eliminującym czasowo z sądów czynnik społeczny pisze w stanowisku do Trybunału Konstytucyjnego rzecznik praw obywatelskich.

O uznanie niekonstytucyjności przepisu ustawy o szczególnych rozwiązaniach w związku ze zwalczaniem COVID-19 przewidującego wykluczenie ławników z trwających rozpraw w sądach pracy - zawnioskował do TK Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek.

Przepis przewidujący jako zasadę rozpoznawanie spraw w sądach pracy przez jednego sędziego, bez udziału ławników w czasie pandemii - skierował do Trybunału Konstytucyjnego jeden z sądów. Wskazał, że ogranicza on prawo do sądu obsadzonego zgodnie z konstytucyjnymi standardami.

W opinii rzecznika praw obywatelskich sąd może sam zdecydować o rozpatrzeniu sprawy w składzie trzyosobowym, mimo że ustawa stanowi inaczej. Jeśli ma wątpliwości, może zapytać TK.

Rządzący, pod pretekstem COVID wyeliminowali obywateli z procesu orzekania. Teraz decyzję tę kwestionuje jeden z sądów rejonowych i pyta trybunał o jej zgodność z konstytucją.

W jednych sądach ławników w składach orzeczniczych nie ma, a w innych w dalszym ciągu funkcjonują. Mamy więc do czynienia z całkowitą aberracją - mówi adwokat Paweł Matyja.

Sędzia orzekając w sprawie rozwodowej, sam przeprowadził całe postępowanie, a ławników zaprosił tylko na wydanie wyroku. Efekt? Sprawę trzeba powtórzyć od samego początku.

My po prostu za dużo widzimy, patrzymy na ręce, wiemy, jak rzeczywiście wygląda sytuacja w sądach. I chyba władzy zależy na tym, żebyśmy zbyt wiele nie wiedzieli - mówi w rozmowie z DGP Barbara Komander, przewodnicząca Zarządu Głównego Stowarzyszenia Ławników Polskich.

Choć udział ławników w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości jest wymogiem konstytucyjnym, to ich obecność na salach rozpraw jest sukcesywnie ograniczana. Ostatnio na skutek uzasadnianych pandemią zmian w procedurze cywilnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1090), które przewidują, że sprawy cywilne zarówno w I, jak i w II instancji są rozpatrywane przez jednego sędziego. Skądinąd pokutuje opinia, że ławnicy nie wnoszą na salę rozpraw zbyt wiele, a ich praca nie zawsze jest dobrze oceniana przez profesjonalnych sędziów.