Ukraińcy na obecnych zasadach do 2025 roku

Według danych polskiej Straży Granicznej od początku inwazji rosyjskiej funkcjonariusze na przejściach granicznych odprawili ponad 18 mln 680 tys. osób. O ile zasady wjazdu do UE dla ukraińskich uchodźców najpewniej nie ulegną zmianie w najbliższych miesiącach, a nawet latach, o tyle znacznie większym wyzwaniem pozostaje tymczasowa ochrona, czyli przepisy, na mocy których mogą oni pozostawać na terenie UE.

Tuż po wybuchu rosyjskiej inwazji, w marcu 2022 r. Komisja Europejska uruchomiła dyrektywę o tymczasowej ochronie, którą stosuje się w wyjątkowych okolicznościach masowego napływu migrantów. Zgodnie z przepisami, które będą obowiązywać do marca 2025 r., Ukraińcom korzystającym z tymczasowej ochrony przysługuje na terenie UE zezwolenie na pobyt oraz dostęp do rynku pracy, opieki medycznej, zakwaterowania i edukacji dla dzieci. Sęk w tym, że dyrektywa będąca częścią unijnego systemu reagowania kryzysowego nie może być przedłużana w nieskończoność. Początkowo obowiązywała ona na rok – do 4 marca 2023 r. Przepisy zakładają, że jeśli sytuacja warunkująca kryzys, w tym wypadku wojna, będzie się utrzymywać, to daje podstawy do automatycznego przedłużenia tych zasad dwukrotnie na okres pół roku. Okres ten minie dopiero w marcu 2024 r., ale już wcześniej na wniosek komisarz ds. wewnętrznych Ylvy Johansson kraje członkowskie zdecydowały o jego przedłużeniu do marca 2025 r. I to przedłużenie wyczerpuje możliwości prawne KE do wykorzystania dyrektywy. W związku z upływającą w marcu kadencją unijnych instytucji i dość niepewnym krajobrazem politycznym po wyborach do PE, Bruksela szuka sposobów na uregulowanie zasad pobytu uchodźców z Ukrainy na terenie UE po marcu przyszłego roku.