Kryzys konstytucyjny tuż za rogiem

– Sędziowie nie mogą kontrolować prawomocnej władzy wykonawczej – stwierdził w niedzielę wiceprezydent USA J.D. Vance. Słowa te wpisują się w szerzej zakrojoną strategię administracji Donalda Trumpa, który od zaprzysiężenia otwarcie podważa autorytet amerykańskiego sądownictwa i dąży do ograniczenia jego kompetencji. Od dnia prezydenckiej inauguracji republikanina sądy wielokrotnie blokowały decyzje Białego Domu, począwszy od prób likwidacji „prawa ziemi”, czyli obywatelstwa dla każdego, kto urodził się na terenie Stanów Zjednoczonych, po personalne decyzje gabinetowe czy interwencje w system finansowy państwa. Mimo to Trump i jego otoczenie konsekwentnie posuwają się naprzód, nie zrażając się prawnymi przeszkodami.

Spór władza wykonawcza kontra sądownicza zaostrza się głównie w związku z działaniami Elona Muska. Najbogatszy człowiek świata stanął na czele DOGE, czyli nieformalnego departamentu, którego zadaniem jest ograniczenie regulacji i „uszczuplenie państwa”. W ramach tej inicjatywy udało mu się uzyskać dostęp do wrażliwych danych finansowych Amerykanów zgromadzonych w Departamencie Skarbu, w tym numerów ubezpieczenia społecznego, kont bankowych i informacji podatkowych. Kluczowe dostępy przekazał mu sekretarz skarbu Scott Bessent, po odsunięciu od obowiązków najwyższego rangą urzędnika Departamentu Skarbu, Davida Lebryka, który sprzeciwił się tym działaniom. Tym samym niebędący formalnie częścią administracji Musk dysponuje teraz danymi systemu przetwarzającego ponad sześć bilionów dolarów rocznie, ma informacje m.in. dotyczące wypłat emerytur, zwrotów podatków czy wynagrodzeń dla żołnierzy. Daje mu to oczywistą przewagę biznesową nad konkurencją, może teraz np. zgłaszać swoich konkurentów rynkowych do kontroli urzędu skarbowego.