Rishi Sunak kończy brexit

Choć mogłoby się wydawać, że brexit to temat zamknięty zarówno dla Brukseli, jak i Londynu, w ostatnich miesiącach wciąż toczyły się rozmowy o ostatnim spornym elemencie rozwodu, czyli protokole irlandzkim. Rewizję protokołu zapowiedziała jeszcze Liz Truss w roli szefowej brytyjskiej dyplomacji, a rozmowy między Unią Europejską a kolejnymi rządami Wielkiej Brytanii trwały prawie półtora roku. Osią sporu była sztucznie utworzona w obrębie Wielkiej Brytanii granica morska, na której kontroluje się towary przewożone do Irlandii Północnej. Na restrykcyjne kontrole według wytycznych UE narzekali brytyjscy przedsiębiorcy, zaś Bruksela argumentowała, że to jedyna możliwość uniknięcia przywrócenia realnej granicy między Irlandią Północną a pozostającą w Unii Irlandią. Spór przeniósł się na grunt polityczny, kiedy protokołowi - wynegocjowanemu przez obie strony - sprzeciwiła się Demokratyczna Partia Unionistyczna (DUP), która uniemożliwiła powołanie lokalnych władz w Belfaście.

Porozumienie ogłoszone w poniedziałek przez przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulę von der Leyen i premiera Wielkiej Brytanii Rishiego Sunaka utrzymuje kontrole przeprowadzane de facto na terenie Irlandii Północnej, ale obniża wymagania dotyczące deklaracji celnych w przypadku przewozu zwierząt domowych, leków i części produktów rolnych. Ponadto Bruksela zaakceptowała propozycję wysuwaną przez kolejne brytyjskie rządy, aby utworzyć program „zaufanych handlowców”, którzy będą mogli w prostszy sposób, bez dodatkowych kontroli, przewozić z Wielkiej Brytanii te towary, które będą trafiały wyłącznie na rynek Irlandii Północnej, a nie do Republiki Irlandii. Weryfikacja przedsiębiorstw będzie możliwa dzięki przekazywaniu danych handlowych w czasie rzeczywistym, na co obie strony zgodziły się już kilka miesięcy temu. Do wypełnienia będzie jeden cyfrowy formularz w miejsce kilku, które były wymagane dotychczas.