Badanie rażąco niskiej ceny w trakcie aukcji elektronicznej

Jeżeli w odniesieniu do oferty zachodzi podejrzenie bądź okoliczność rażąco niskiej ceny została udowodniona, zamawiający jest obowiązany do jej odrzucenia. Przesądza o tym dyspozycja art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.).

Zamawiający, co do zasady, odrzuca ofertę w okolicznościach, o których stanowi art. 89 ust. 1 wskazanej ustawy. W pkt. 4 wskazanego artykułu przewidziano obowiązek odrzucenia oferty, która zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.

Pojęcie rażąco niskiej ceny precyzuje orzecznictwo dotyczące zamówień publicznych. Jak wskazał Sąd Okręgowy w Poznaniu, jest to pojęcie subiektywne, zależne od indywidualnej oceny zamawiającego i posłużyć się nim można w odniesieniu do ceny niewiarygodnej i nierealnej w stosunku do cen rynkowych (wyrok z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt X Ga 127/08). Krajowa Izba Odwoławcza podkreśla jednak, że "cena nawet znacząco odbiegająca od szacunkowej wartości zamówienia, czy nawet cen innych wykonawców, nie musi być ceną rażąco niską, o ile wezwany do wyjaśnień wykonawca jest w stanie udowodnić prawdziwość podanych w ofercie elementów cenotwórczych. Wykonawca, który składa wyjaśnienia w zakresie rażąco niskiej ceny, powinien bowiem wskazać, co spowodowało obniżenie ceny, jak również w jakim stopniu wskazany czynnik wpłynął na jej obniżenie. Udzielone wyjaśnienia mają bowiem potwierdzić, iż złożona oferta jest rzetelnie przygotowana, a cena prawidłowo oszacowana" (wyrok z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt KIO/UZP 1902/09).

Ocena, czy oferta zawiera rażąco niską cenę wymaga każdorazowego badania w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Źródło podejrzenia, że oferta zawiera cenę wskazującą na wykonanie zamówienia poniżej kosztów wytworzenia przedmiotu zamówienia, stanowić może analiza przeprowadzona przez zamawiającego (obowiązkowa w każdym postępowaniu), ale również argumentacja innego wykonawcy (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 684/09).

Odrzucenie oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 ustawy nie jest możliwe w odniesieniu do postępowań prowadzonych z zastosowaniem aukcji elektronicznej, gdyż art. 91c ust. 1 znosi taki obowiązek. Niestety ustawodawca nie wyłączył w odniesieniu do aukcji elektronicznej przepisów zawartych w art. 90 ust. 3 ustawy - Prawo zamówień publicznych. W konsekwencji zamawiający dokonujący wyboru najkorzystniejszej oferty z zastosowaniem aukcji elektronicznej jest zobowiązany do odrzucenia oferty z rażąco niską ceną w związku z wymogami art. 90 ust. 3 p.z.p. Odrzucenie oferty następuje zarówno w sytuacji, gdy wykonawca nie złożył wyjaśnień dotyczących elementów oferty, które miały wpływ na wysokość ceny, jak i w sytuacji, gdy złożone wyjaśnienia oraz przedstawione dowody, w ocenie zamawiającego, potwierdziły podejrzenie, że oferta zawiera rażąco niską cenę w odniesieniu do przedmiotu zamówienia.

W przypadku aukcji elektronicznej, będącej procedurą uzupełniającą, postępowanie, którego celem jest obniżenie ceny oferty złożonej dotychczas w toku postępowania, nie można wykluczyć, że zamawiający będzie obowiązany do przeprowadzenia procedury wyjaśniającej zaoferowanie ceny rażąco niskiej za realizację przedmiotu zamówienia dopiero po przeprowadzeniu aukcji.

Ocena postąpień składanych w toku aukcji elektronicznej podlega automatyzacji. Analiza, czy wartości ofert uzyskane po przeprowadzeniu aukcji elektronicznej mają charakter wartości rażąco niskich i ewentualna ocena złożonych wyjaśnień w tym zakresie winna odbywać się w trybie art. 90 p.z.p., również po zakończeniu licytowania.

Procedura ustalenia, czy złożona w trakcie aukcji elektronicznej oferta zawiera rażąco niską cenę, jest nie tylko kolejnym obowiązkiem zamawiającego, ale przede wszystkim ma na celu ochronę interesu zamawiającego i stanowi narzędzie do minimalizowania ryzyk w obszarze realizacji zamówienia.

Kinga Telecka,

Specjalista w zakresie zamówień publicznych w jednostce samorzĄdu terytorialnego

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r. Nr 113 poz. 759 z późn. zm.).