Próg bagatelności w zamówieniach publicznych

Zgodnie z obowiązującymi przepisami przez pojęcie zamówień publicznych należy rozumieć umowy odpłatne zawierane między zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane. Ustawa - Prawo zamówień publicznych precyzuje, że od kwoty 30 tys. euro zamawiający udzielając zamówień publicznych zobowiązany jest stosować procedury określone przepisami tej ustawy (wskazana wartość stanowi próg bagatelności w zamówieniach publicznych). Zasady udzielania zamówień o wartości niższej niż próg bagatelności powinien określić każdy zamawiający, który dysponuje środkami publicznymi.

Unijny standard

Próg bagatelności w zakresie zamówień publicznych wynika z uregulowań wprowadzonych dyrektywami Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/17/WE, 2004/18/WE oraz rozporządzenia Komisji UE nr 1336/2013 z 13 grudnia 2013 r. Wskazane rozporządzenie wprowadza progi różnicujące stopień sformalizowania procedur udzielania zamówień publicznych.

Wskazane powyżej przepisy ustalają, że regulacje z nich wynikające znajdują zastosowanie, jeżeli wartość szacunkowa zamówienia publicznego jest równa lub przekracza niżej wskazane kwoty:

● 134 tys. euro - dla zamówień na dostawy lub usługi udzielane przez zamawiających wskazanych w par. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 23 grudnia 2013 r. w sprawie kwot wartości zamówień oraz konkursów, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej (Dz.U. z 2013 r. poz. 1735),

● 207 tys. euro - dla zamówień na dostawy lub usługi udzielanych przez zamawiających, o których mowa w par. 1 pkt 2 wyżej wskazanego rozporządzenia,

● 414 tys. euro - dla zamówień na dostawy lub usługi, udzielanych przez zamawiających tzw. sektorowych,

● 5 186 tys. euro - dla zamówień których przedmiotem są roboty budowlane.

Przy uwzględnieniu przepisów wynikających z wyżej wskazanych dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady możliwe jest, aby próg bagatelności w zakresie zamówień publicznych był równy z wyrażonymi powyżej kwotami.

Polski ustawodawca postanowił jednak, że procedury udzielania zamówień publicznych będą sformalizowane dla zamówień o mniejszej wartości niż progi unijne i w konsekwencji z 16 kwietnia 2014 r. zaczął obowiązywać próg 30 tys. euro.

Na marginesie warto zauważyć, że próg bagatelności w stosowaniu procedur udzielania zamówień publicznych określony obecnie w ustawie p.z.p. jest co kilka lat podnoszony (począwszy od 1 tys. ECU obowiązującego w 1995 r., następnie 3 tys. euro i 6 tys. euro, poprzez obowiązujące od czerwca 2007 r. 14 tys. euro zastąpione obowiązującym obecnie progiem 30 tys. euro).

Zamówienie poniżej progu

Wyłączenie spod rygorów ustawy p.z.p. zamówień publicznych o wartości szacunkowej do 30 tys. euro nie oznacza, iż zamówienia te mogą być udzielane dowolnym dostawcom lub wykonawcom.

Zamawiającego obowiązują procedury wynikające z ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.). Z samego faktu wydatkowania środków publicznych, niezależnie od wielkości tych wydatków, wynikają dla zamawiających istotne obowiązki zawarte w art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

Na podstawie wskazanego przepisu wydatki publiczne winny być dokonywane:

● w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad

- uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,

- optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów,

● w sposób umożliwiający terminową realizację zadań,

● w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

Uprawnienia Najwyższej Izby Kontroli

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 82) NIK kontroluje działalność organów administracji rządowej, Narodowego Banku Polskiego, państwowych osób prawnych i innych państwowych jednostek organizacyjnych. NIK może również kontrolować działalność organów samorządu terytorialnego, samorządowych osób prawnych i innych samorządowych jednostek organizacyjnych, jak również działalność innych jednostek organizacyjnych i podmiotów gospodarczych (przedsiębiorców) w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki państwowe lub komunalne oraz wywiązują się z zobowiązań finansowych na rzecz państwa.

Zgodnie z art. 5 ustawy o NIK organ ten przeprowadza kontrolę pod względem legalności, gospodarności, celowości i rzetelności, z zastrzeżeniem, iż kontrola działalności samorządu terytorialnego przeprowadzana jest pod względem legalności, gospodarności i rzetelności.

Ustawa o NIK nie określa ograniczenia wysokości wydatków, od jakich może być prowadzona kontrola przez inspektorów NIK.

Regulamin udzielania zamówień

Biorąc pod uwagę przepisy ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o NIK, zasadnym jest określenie przez jednostki udzielające zamówień publicznych regulaminów ustalających zasady wyboru wykonawcy zamówienia o wartości poniżej progu bagatelności.

Wprowadzone regulaminy (zasady) powinny w szczególności odpowiadać na wymogi wynikające z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych (ponoszenie wydatków w sposób celowy, rzetelny, gospodarny).

Ponieważ zarówno przepisy ustawy p.z.p., jak i ustawy o finansach publicznych czy ustawy o NIK nie określają - choćby w sposób ramowy - procedur, jakie powinny być zachowane przy udzielaniu zamówień publicznych o wartości poniżej 30 tys. euro, określenie odpowiednich zasad należy do wyłącznej prerogatywy zamawiającego.

Mając na uwadze powyższe, kierownicy jednostek powinni wprowadzając zasady udzielania zamówień o wartości do 30 tys. euro uzależniać procedury od specyfiki działalności i wielkości budżetu danej jednostki. Inne zasady udzielania zamówień poniżej progu bagatelności powinny obowiązywać w przypadku przedszkoli, szkół, inne w jednostkach kultury (gdzie na mocy art. 4 pkt 8b ustawy p.z.p. próg bagatelności przekracza 30 tys. euro), a inne w dużej jednostce samorządu terytorialnego, dla której struktura zamówień poniżej 30 tys. euro będzie odmienna ze względu na skalę budżetu i przekrój przedmiotu zamawianych dostaw, usług czy robót budowlanych.

Uwzględniając ogólne wymogi wynikające z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, a także brak regulacji określających katalog sformalizowania procedur, jakich musi przestrzegać zamawiający przy udzielaniu zamówień poniżej progu bagatelności, zasadne jest ogólne sformułowanie zasad udzielania tego rodzaju zamówień przez danego zamawiającego.

Nie ma formalnego obowiązku przyjmowania w zasadach udzielania zamówień publicznych o wartości poniżej progu bagatelności regulacji tożsamych czy zapożyczonych wprost z ustawy - Prawo zamówień publicznych. Zamawiający w zakresie zasad udzielania zamówień publicznych o wartości do 30 tys. euro może w sposób znacznie bardziej dowolny położyć nacisk na procedury negocjacji warunków realizacji poszczególnych zamówień. Biorąc pod uwagę cel wprowadzenia tych procedur, nie mogą one jednak być zbyt sformalizowane, ponieważ koszt ich przeprowadzenia może w konsekwencji przewyższyć korzyści, jakie wynikają z ich zastosowania. Biorąc pod uwagę czynnik ekonomiczny, racjonalne jest wprowadzenie sformalizowanych zasad udzielania zamówień poniżej progu bagatelności, w przypadku gdy ich wartość jest nie mniejsza niż równowartość około 3 tys. euro (w zależności od wielkości budżetu jednostki racjonalne jest ustalanie kwot z przedziału 3-5 tys. euro netto). Wybór wykonawcy zamówień, których wartość szacunkowa byłaby niższa od wskazanego progu w świetle obowiązujących przepisów prawa, mając charakter wydatków o małej wartości, mógłby zostać dokonywany bezpośrednio, poprzez kierowanie zamówienia do danego wykonawcy bez uprzedniego stosowania sformalizowanych procedur rozpoznania rynku.

@RY1@i02/2014/227/i02.2014.227.211000100.802.jpg@RY2@

Marek Okniński