Fizyczne przekazanie warunków jest korzystne dla oferenta

Praktyka pokazuje, że gdy postępowanie w sprawie udzielenia zamówienia publicznego prowadzone jest w trybie przetargu nieograniczonego, potencjalni oferenci zapoznają się z treścią specyfikacji istotnych warunków zamówienia poprzez witrynę internetową zamawiającego. Należy jednakże pamiętać, iż zwrócenie się o fizyczne przekazanie treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia i przekazanie jej przez zamawiającego niesie dla wykonawcy wymierne korzyści.

Ustawa - Prawo zamówień publicznych przewiduje dwa sposoby przekazania specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ). W przypadku postępowań prowadzonych w innym trybie niż przetarg nieograniczony zamawiający przekazuje wykonawcom specyfikację istotnych warunków zamówienia "fizycznie", bez konieczności składania dodatkowego wniosku. W przypadku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego zasadą jest, stosownie do treści przepisu art. 42 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych (p.z.p.), udostępnianie wykonawcom specyfikacji istotnych warunków zamówienia poprzez umieszczenie jej na stronie internetowej. Natomiast zgodnie z treścią przepisu art. 42 ust. 2 ustawy p.z.p. zamawiający ma obowiązek przekazania w terminie pięciu dni specyfikację istotnych warunków zamówienia wykonawcy, jeżeli złoży on o to wniosek.

Opłata, jakiej zamawiający może żądać za wydanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia, może pokrywać jedynie koszty jej druku oraz przekazania. Na pierwszy rzut oka wydaje się, iż składanie przez wykonawcę wniosku o przekazanie mu specyfikacji istotnych warunków zamówienia w trybie przepisu art. 42 ust. 2 ustawy p.z.p. jest dla niego niekorzystne, ponieważ pociąga za sobą powinność poniesienia dodatkowych kosztów. Nic bardziej mylnego.

Nieograniczone prawo do wnioskowania

W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, iż złożenie przez wykonawcę wniosku o przekazanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia nie stanowi warunku ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego. Wszelkie zastrzeżenia wyłączające takie uprawnienie wykonawcy zawarte w treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia są niezgodne z prawem. Ponadto należy pamiętać, iż wykonawca może złożyć swój wniosek o przekazanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia w każdym czasie, niezależnie od etapu, na którym znajduje się postępowanie w sprawie udzielenia zamówienia publicznego. Należy jednakże zwrócić uwagę, iż złożenie wniosku o przekazanie treści specyfikacji po złożeniu oferty albo po upływie terminu składania ofert nie będzie już miało większego sensu, niczego bowiem nie zmieni w sytuacji wykonawcy.

Wniosek i zmiana statusu

Co istotne, inny jest status wykonawcy, który zapoznaje się z treścią specyfikacji istotnych warunków zamówienia poprzez jej przeglądanie na witrynie internetowej, a inny w przypadku złożenia do zamawiającego wniosku o jej fizyczne przekazanie. Z chwilą złożenia wniosku wykonawca staje się uczestnikiem toczącego się postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego i w konsekwencji uzyskuje związane z tym uprawnienia, które są porównywalne z uprawnieniami wykonawcy, który złożył ofertę w toczącym się postępowaniu. Wspomniane uprawnienia wykonawcy są skorelowane z odpowiednimi obowiązkami zamawiającego.

W szczególności należy mieć na uwadze, iż w przypadku unieważnienia postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego przed terminem składania ofert wykonawca, który złożył wniosek o przekazanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia, powinien zostać o unieważnieniu poinformowany przez zamawiającego. Wykonawca taki ma również prawo złożyć wniosek o zawiadomienie go o wszczęciu kolejnego postępowania, które dotyczy tego samego przedmiotu zamówienia lub obejmuje ten sam przedmiot zamówienia. Uprawnienia takiego nie mają wykonawcy, którzy z treścią specyfikacji zapoznali się na witrynie internetowej.

Niektóre uprawnienia przyznane wykonawcy w związku ze złożeniem wniosku o przekazanie specyfikacji istotnych warunków zamówienia są szersze niż uprawnienia wykonawcy, który złożył ofertę w postępowaniu. To dodatkowe uprawnienie polega na tym, iż w sytuacji gdy zamawiający przed upływem terminu składania ofert zdecyduje się dokonać modyfikacji specyfikacji istotnych warunków zamówienia, to przeprowadzoną w ten sposób modyfikację będzie zobowiązany przekazać (fizycznie) niezwłocznie wszystkim wykonawcom, którym przekazano specyfikację istotnych warunków zamówienia. W przypadku gdy przeprowadzoną modyfikacją zamawiający przedłuży termin składania ofert, również powinien o tym zawiadomić niezwłocznie wszystkich tych wykonawców, którym przekazał specyfikację. Co ciekawe, pozostali wykonawcy będą musieli śledzić zmiany na witrynie internetowej, co - jak pokazuje praktyka - nieraz prowadzi do nieporozumień skutkujących wykluczeniem wykonawcy z postępowania.

Z okoliczności negatywnych należy wskazać konieczność uiszczenia opłaty, przy czym biorąc pod uwagę proporcje pomiędzy kosztami sporządzenia oferty w postępowaniu i opłaty za specyfikację istotnych warunków zamówienia, należy stwierdzić, iż ma ona charakter marginalny. Korzystanie z uprawnienia przewidzianego w treści przepisu art. 42 ust. 2 ustawy p.z.p. przyczynia się natomiast do znacznego ułatwienia udziału wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, przenosząc ciężar przekazywania informacji o postępowaniu na zamawiającego.

Biorąc pod uwagę proporcje pomiędzy kosztami sporządzenia oferty w postępowaniu i opłaty za specyfikację istotnych warunków zamówienia, należy stwierdzić, iż ma ona charakter marginalny

Łukasz Michał Mackiewicz

prawnik