Zamawiający może przyjąć tylko weksel poręczony przez bank

Zabezpieczenie należytego wykonania umowy może być wnoszone jedynie w formach dopuszczonych przepisami ustawy - Prawo zamówień publicznych. Jedną z możliwych form wniesienia zabezpieczenia należytego wykonania umowy jest weksel. Regulacje dotyczące weksli obowiązują na podstawie przepisów wydanych jeszcze w 1936 r. Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie dotyczące weksli jest ustawa z 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe (Dz.U. z 1936 r. nr 37, poz. 282).

Zgodnie z wyżej wskazaną ustawą weksel jest formą papieru wartościowego stanowiącego bezwarunkowe zobowiązanie do zapłacenia przez wystawcę lub osobę przez niego wskazaną określonej na wekslu kwoty pieniężnej w wyznaczonym terminie i miejscu.

Ustawa - Prawo wekslowe określa podstawowe definicje związane z wekslem, do których przede wszystkim należy zaliczyć:

● akcept - przyjęcie, akceptacja weksla (czynność polegająca na złożeniu przez trasata podpisu na wekslu i zobowiązanie się do jego zapłaty),

● aval - poręczenie wekslowe,

● avalista - poręczyciel wekslowy "per aval",

● in blanco - weksel niewypełniony w zakresie wysokości kwoty zobowiązania wekslowego,

● indos - czynność polegająca na przeniesieniu weksla na inną osobę przez złożenie najczęściej na odwrocie weksla stosownego oświadczenia; przeniesienie weksla może być dokonane przez indosanta,

● indosant - posiadacz wek-sla, który przenosi go na drugą osobę poprzez indos,

● indosatariusz - osoba, która stała się posiadaczem weksla poprzez indos,

● inkaso weksla - przedstawienie weksla do zapłaty np. w banku,

● protest - sporządzony przez notariusza akt stwierdzający odmowę zapłaty weksla,

● remitent - osoba, na której zlecenie weksel ma zostać zapłacony, np. zamawiający, który stał się posiadaczem weksla ustanowionego jako zabezpieczenie wadialne,

● trasant - wystawca weksla trasowanego,

● trasat - osoba, której wystawca weksla trasowanego poleca zapłatę weksla.

Pisemna forma weksla

Weksel musi zostać sporządzony w formie pisemnej. Najczęściej spotykane są wek-sle wystawione na urzędowym blankiecie, jaki można bez problemu nabyć np. w większości banków. Jednakże weksel może zostać spisany również na zwykłej kartce papieru, pismem odręcznym. Istotne, aby weksel został własnoręcznie podpisany przez osobę posiadającą zdolność do zaciągania zobowiązań w imieniu podmiotu wystawiającego.

Ponadto zasadą jest, że każda z osób, które podpisały się na wekslu, zaciąga samodzielne zobowiązanie, nawet gdy złoży podpis jako przedstawiciel innej osoby, nie będąc umocowanym do działania w jej imieniu. Jeżeli na wekslu znajdują się podpisy osób niezdolnych do zaciągania zobowiązań wekslowych, podpisy fałszywe, podpisy osób nieistniejących albo podpisy, które z jakiejkolwiek innej przyczyny nie zobowiązują osób, które weksel podpisały lub których nazwiskiem weksel został podpisany, nie uchybia to ważności innych podpisów.

Kwota, na jaką opiewa wek-sel, musi zostać wyrażona w pieniądzu. Wysokość zobowiązania wekslowego musi zostać jednoznacznie określona jako jedna suma.

Gdy weksel ma służyć za zabezpieczenie należytego wykonania umowy, zamawiający powinien zastrzec w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, iż wszelkie koszty związane z ustanowieniem zabezpieczenia w postaci weksla z poręczeniem wekslowym banku ponosi wykonawca wnoszący zabezpieczenie.

Rodzaje weksli

Ustawa - Prawo wekslowe określa dwa podstawowe rodzaje weksli, tj. własny i trasowany. W przypadku wystawiania weksla w charakterze zabezpieczenia należytego wykonania umowy częściej spotykanym jest weksel włas-ny, zwany również suchym, prostym lub sola. Wystawca takiego weksla zobowiązuje się w nim, że sam bezwarunkowo zapłaci określoną sumę wekslową na rzecz lub na zlecenie remitenta.

Weksel własny zgodnie z art. 101 prawa wekslowego powinien zawierać:

● nazwę "weksel" w samym tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono,

● przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,

● oznaczenie terminu i miejsca płatności,

● nazwisko osoby, na rzecz której lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana,

● oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla,

● podpis wystawcy.

Za weksel prosty nie jest uważany dokument, któremu brak jednej z wyżej określonych cech. Pewne wyjątki od powyższej reguły przewiduje art. 102 prawa wekslowego, zgodnie z którym:

● weksel własny bez oznaczenia terminu płatności uważa się za płatny za okazaniem,

● w razie braku osobnego oznaczenia miejsce wystawienia weksla uważa się za miejsce płatności,

● weksel własny, w którym nie oznaczono miejsca wystawienia, uważa się za wystawiony w miejscu, podanym obok nazwiska wystawcy.

Weksel trasowany (zwany również ciągnionym, obcym, tratą) zgodnie z art. 1 ustawy - Prawo wekslowe zawiera:

● nazwę "weksel" w tekście dokumentu, w języku, w jakim go wystawiono,

● polecenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,

● nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasata),

● oznaczenie terminu i miejsca płatności,

● oznaczenie płatności,

● nazwisko osoby, na rzecz której lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana,

● oznaczenie daty i miejsca wystawienia,

● podpis wystawcy.

W wekslu ciągnionym wystawca poleca osobie trzeciej (trasatowi), aby bezwarunkowo zapłacił określoną kwotę w wyznaczonym terminie i miejscu na rzecz lub na zlecenie remitenta.

Weksel przedkładany jako zabezpieczenie należytego wykonania umowy powinien być wekslem in blanco.

Weksel in blanco (zarówno własny, jak i trasowany) jest niewypełniony w chwili wystawiania (weksel niezupełny w chwili wystawienia). Brakujące elementy wypełnia remitent po zaistnieniu uprawniających do tego okoliczności. Wystawca weksla in blanco powinien dla własnego bezpieczeństwa zawierać z remitentem deklarację wekslową, która stanowi treść porozumienia co do okoliczności wypełnienia weksla. Deklaracja wekslowa powinna zawierać co najmniej:

● warunki, od których spełnienia zależy prawo uzupełnienia weksla,

● określenie kwoty, na którą weksel może być wypełniony,

● określenie terminu płatności.

Prawo wekslowe nie określa formy porozumienia wek-slowego. Brak deklaracji wekslowej nie jest warunkiem ważności weksla, ułatwia jedynie przeprowadzenie dowodu, czy weksel in blanco został wypełniony zgodnie z zawartym porozumieniem. Najczęściej elementem pozostawionym do wypełnienia jest kwota zobowiązania.

Poręczenie banku

Ustawa - Prawo zamówień publicznych wymaga, aby weksel składany jako zabezpieczenie należytego wykonania umowy miał poręczenie wekslowe banku. Poręczenie (aval) musi obejmować całość sumy wekslowej.

Niewątpliwie wprowadzenie wymogu, aby składane weksle były poręczone przez bank, zwiększa koszty ustanowienia tej formy zabezpieczenia. Z drugiej jednak strony wiarygodność i potencjał finansowy banku zwiększa bezpieczeństwo zapłaty wymaganej wierzytelności, jaką zabezpiecza weksel. Avalista (poręczyciel - wobec wymogu ustawy p.z.p. musi to być bank lub spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa) odpowiada za weksel tak samo jak avalant, czyli ten, za którego weksel jest poręczony. Zgodnie z art. 47 ust. 1 prawa wekslowego ten, kto weksel wystawił, poręczył, odpowiada wobec jego posiadacza solidarnie. Wierzyciel ma pełne prawo wyboru osoby odpowiedzialnej za zapłatę weksla. Zatem jeżeli bank poręcza za wystawcę weksla własnego, odpowiada za jego zapłacenie tak jak wystawca.

Zgodnie z art. 31 prawa wek-slowego nieważne jest poręczenie umieszczone na innym dokumencie niż weksel, którego dotyczy. Poręczenie oznacza się wyrazem "poręczam" lub innym zwrotem równoważnym, np. "per aval", "ręczę".

Ustanowione poręczenie powinno wskazywać, za kogo je wydano. W przypadku braku takiego wskazania uważa się, że udzielono go wystawcy weksla. Poręczyciel musi złożyć podpis na wekslu.

Pełniąc funkcję poręczyciela, bank najprawdopodobniej będzie sporządzał deklarację wekslową określającą sposób wypełnienia weksla.

Weksel jako papier wartościowy powinien być właściwie zabezpieczony przed dostępem osób nieuprawnionych. Otrzymując weksel, zamawiający powinien zapewnić jego bezpieczne przechowywanie do czasu jego zwrócenia wykonawcy, tj. do momentu wykonania zobowiązań, które weksel zabezpiecza. Zgodnie z powyższym weksle powinny być przechowywane w pomieszczeniach służących do przechowywania wartości pieniężnych, wyposażonych w odpowiednie urządzenia techniczne podnoszące stopień zabezpieczenia tych pomieszczeń (np. kasa zamawiającego).

Z chwilą wygaśnięcia zobowiązań, które zabezpieczał weksel, remitent zwraca weksel wystawcy, kwitując na jego odwrocie odbiór sumy wekslowej lub przyjmując pokwitowanie jego zwrotu, jeśli nie zaszła konieczność realizacji zobowiązania wek-slowego.

Paulina Bielewicz