Jak finansowane są drogi krajowe w miastach

Jaki organ odpowiada za właściwe utrzymanie dróg krajowych przebiegających przez tereny miast?

Zgodnie z przepisami zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, w granicach miast na prawach powiatu, na podstawie art. 19 ust. 5 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 z późn. zm.) jest prezydent miasta. Do jego zadań należy budowa (w tym również nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe i gospodarowanie nimi w ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości), przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona dróg publicznych, dla których jest zarządcą drogi. Na podstawie art. 3 ust. 3 ustawy z 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz.U. nr 267, poz. 2251, z późn. zm.) zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania, ochrony i zarządzania drogami publicznymi w granicach miast na prawach powiatu, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, finansowane są z budżetów tych miast. Od 1 stycznia 2004 r. zmianie uległy zasady finansowania jednostek samorządu terytorialnego, w tym także finansowania dróg publicznych zarządzanych przez samorząd terytorialny. Zlikwidowano wówczas część drogową subwencji ogólnej na rzecz zwiększenia udziału jednostek samorządu terytorialnego we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych. Obecnie skala wydatków na drogi zarządzane przez prezydenta miasta na prawach powiatu zależy głównie od tego, jaki jest poziom udziału dochodów budżetów samorządów w podatkach dochodowym od osób fizycznych i prawnych oraz od tego, ile środków finansowych miasto ze środków własnych przeznaczy na drogi. Dodatkowym źródłem dofinansowania dla miast na prawach powiatu na zadania drogowe jest rezerwa subwencji ogólnej tworzona w budżecie państwa na mocy art. 26 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2008 r. nr 88, poz. 539 z późn. zm.). Rezerwą tą dysponuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, po zasięgnięciu opinii reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego (Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego).

Corocznie wspierane dofinansowaniem było ok. 200 jednostek samorządu terytorialnego szczebla wojewódzkiego, powiatowego oraz miast na prawach powiatu. W 2009 roku preferencją objęte były zadania inwestycyjne dotyczące budowy lub przebudowy obiektów mostowych, w szczególności: mostów, wiaduktów, estakad, kładek, posiadających ważną decyzję o pozwoleniu na budowę. W 2009 roku ze środków rezerwy wynoszącej 190 629 tys. zł skorzystały 34 miasta, w tym 20 miast na prawach powiatu otrzymało środki na remonty dróg krajowych i wojewódzkich w łącznej kwocie 42 434 tys. zł. Miasta na prawach powiatu mogą również ubiegać się o dofinansowanie inwestycji na drogach krajowych z funduszy Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

W ocenie ministerstwa w celu rozwiązania problemów miast na prawach powiatu wynikających z faktu posiadania w swoich granicach dróg krajowych generujących duży ruch tranzytowy Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad realizuje program budowy obwodnic tych miast, starając się w taki sposób planować przebieg tych obwodnic, aby znajdowały się one poza granicami miast. W ten sposób skala problemu, zarówno uciążliwości dla mieszkańców tych miast wynikających z dużego natężenia ruchu, jak i obciążeń finansowych dla władz miast wynikających z konieczności zapewnienia wyższych standardów na drogach krajowych, będzie się stopniowo zmniejszać (na podstawie interpelacji nr 10723)