Zasady rozliczenia dotacji należy wskazać w uchwale

Gminy, które zdecydują się na przyznawanie dotacji dla podmiotów prowadzących prywatne żłobki i kluby dziecięce lub zatrudniające dziennych opiekunów, muszą podjąć uchwałę. W praktyce jej prawidłowe skonstruowanie stwarza problemy. Świadczą o tym uchwały regionalnych izb obrachunkowych (RIO), które stwierdzają nieważność części zawieranych w nich warunków. Dodatkowo samorządy powinny pamiętać, że ostatnia nowelizacja ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.; dalej: ustawa żłobkowa) zmieniła treść upoważnienia określającego, co powinno znaleźć się w uchwale radnych.

Zmiana zasad

Obowiązujące jeszcze do 13 lipca brzmienie art. 60 ust. 2 ustawy żłobkowej wskazywało, że radni gminy mają wskazać wysokość i zasady ustalania dotacji celowej, jaka przysługuje prowadzącemu żłobek lub klub dziecięcy. Obecnie zakres delegacji ustawowej przewiduje, że w tym akcie prawa miejscowego mają też być określone zasady rozliczania dofinansowania. Brak tego elementu był powodem, dla którego RIO w Krakowie podjęła 9 października 2013 r. uchwałę nr KI-411/232/13 dotyczącą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności uchwały rady miasta Oświęcim w sprawie wysokości i zasad ustalania dotacji celowej dla podmiotów prowadzących żłobki i kluby dziecięce w 2014 roku.

Zastrzeżenia RIO wzbudził zapis wskazujący, że szczegółowe zasady udzielania i rozliczania dotacji celowej ma określać umowa zawarta między właścicielem placówki opieki a prezydentem miasta. Jak wskazał organ nadzorczy, takie rozwiązanie było dopuszczalne przed nowelizacją ustawy żłobkowej, bo wówczas zastosowanie miał art. 250 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.). Zgodnie z nim, w sytuacji gdy odrębne przepisy nie określają trybu i zasad udzielania dotacji lub jej rozliczania, to umowa organu z beneficjentem dofinansowania reguluje m.in. termin jego wykorzystania (ale nie dłuższy niż do 31 grudnia danego roku budżetowego), datę i sposób rozliczenia udzielonego wsparcia oraz zwrotu nie wykorzystanej jego części. Ta zasada przestała jednak działać wraz ze zmianą przepisów. Dlatego rada nie miała prawa delegować swoich kompetencji na prezydenta miasta.

Niedozwolone warunki

O ile obecnie uchwała ma regulować kwestie związane z rozliczaniem dotacji celowej, o tyle nadal nie może ona określać dodatkowych przesłanek od których zależy uzyskanie dofinansowania, poza jej wysokością i zasadami ustalania. Należy do nich np. wprowadzanie kryterium miejsca zamieszkania oraz zameldowania malucha uczęszczającego do żłobka lub klubu dziecięcego. Nieprzyznawanie dofinansowania, gdy miejscem zamieszkania nie jest gmina udzielająca dotacji, zostało zakwestionowane przez RIO w Poznaniu w uchwale podjętej 28 września 2011 r. w sprawie uchwały rady gminy Komorniki (nr 19/1538/11). Jak podkreślił organ nadzorczy, taki warunek jest sprzeczny z art. 60 ust. 1 ustawy żłobkowej, który stanowi, że dotacja przysługuje na każde dziecko objęte opieką, i nie czyni w tym zakresie żadnych wyjątków. Z tego samego powodu RIO w Łodzi stwierdziła 30 marca 2012 r. nieważność uchwały radnych Tomaszowa Mazowieckiego (nr 11/46/12).

Kolejnym kwestionowanym przez organy nadzorcze zapisem jest ten odnoszący się do liczby dni w miesiącu, w ciągu których maluch przebywa w dotowanej placówce. Na przykład radni gminy Rzepin wskazali, że dotacja ma przysługiwać, gdy dziecko uczęszcza do niej przez minimum połowę przypadających w danym miesiącu dni roboczych. Tymczasem RIO w Zielonej Górze w uchwale podjętej 24 października 2012 r. (nr 465/12) podkreśliła, że dotacja jest przyznawana na każde dziecko, a nie tylko na to faktycznie uczęszczające do miejsca opieki. Nieobecność malucha w określonych dniach, tygodniach czy nawet miesiącach może być bowiem usprawiedliwiona. Ponadto pozostaje on dalej dzieckiem uczęszczającym do żłobka lub klubu bez względu na faktyczną obecność, bo jest do niego zapisany.

Na podobnej zasadzie RIO w Rzeszowie w uchwale z 10 stycznia 2012 r. (nr I/18/12) stwierdziła nieważność uchwały radnych Głogowa Małopolskiego w części dotyczącej pomniejszania dotacji o 1/20 za każdy dzień nieobecności dziecka w placówce. Dodatkowo izba zakwestionowała warunek uzależniający dopłatę od ustalenia przez podmiot prowadzący żłobek opłaty pobieranej od rodziców za pobyt malucha w placówce w wysokości nieprzekraczającej 400 zł miesięcznie. Zdaniem RIO wymóg ten również nie mieści się w zasadach ustalania dotacji wynikających z upoważnienia ustawowego zawartego w art. 60 ust. 1.

Nie tylko dla pracujących

Niedozwolonym kryterium, które znalazło się w uchwałach niektórych gmin, było przyznawanie dotacji celowej tylko na te dzieci, których rodzice pracują. Taki warunek wskazali radni Opola, określając, że dotacja przysługuje, jeżeli opiekunowie są osobami pracującymi w rozumieniu kodeksu pracy, świadczą usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej lub prowadzą działalność gospodarczą. Tymczasem celem wprowadzanej aktem prawa miejscowego regulacji nie jest umożliwienie rodzicom i opiekunom prawnym dzieci podjęcia lub kontynuowania aktywności zawodowej poprzez zwiększenie dostępności usług żłobków i klubów dziecięcych, tylko dofinansowanie sprawowanej przez uprawnione podmioty opieki nad maluchami. Tak uznała RIO w Opolu w uchwale z 3 sierpnia 2011 r. (nr 19/60/11).

@RY1@i02/2013/239/i02.2013.239.08800110a.802.jpg@RY2@

Ustawowe zadania samorządów

Michalina Topolewska

 michalina.topolewska@infor.pl