Jakie szanse na wzrost efektywności realizacji inwestycji wiążą się partnerstwem publiczno-prywatnym

Ustawa o partnerstwie publiczno-prywatnym, która weszła w życie w lutym bieżącego roku (Dz.U. z 2009 r. nr 19, poz. 100), wprowadza w stosunku do poprzedniej ustawy wiele zmian, dzięki którym współpraca pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym stać się może w niedługim czasie jednym z powszechnych sposobów realizacji wspólnych przedsięwzięć. Jest to szczególnie istotne w kontekście planowanych znaczących inwestycji infrastrukturalnych czy organizacji dużych imprez o charakterze sportowym, a także wielu inicjatyw o znacznie mniejszej skali, które w związku z brakiem wystarczających środków finansowych stanowią bolączkę dla władz samorządowych. Ustawa poza zwiększeniem katalogu podmiotów publicznych, które mogą uczestniczyć w partnerstwie, wprowadza też bardziej ogólną definicję samego przedsięwzięcia, nie wiążąc go jedynie z realizacją zadania publicznego.

Mniej restrykcyjne warunki powodują, że wypracowanie najlepszej metody realizacji przedsięwzięcia leży przede wszystkim w gestii podmiotów zainteresowanych współpracą w ramach umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym. Złagodzono bowiem przepisy dotyczące wymogu zgody ministra właściwego do spraw finansów publicznych w przypadku angażowania w przedsięwzięcie środków z budżetu państwa. Wysoki poziom zadłużenia samorządów oraz mniejsze od zakładanych wpływy budżetowe wymuszać będą poszukiwanie alternatywnych sposobów finansowania inwestycji, co stanowić będzie dodatkową zachętę do rozważenia takiego modelu współpracy.

Realizacja projektów na zasadach partnerstwa pozwala na uzyskanie znacznych oszczędności. Dotyczą one zmniejszenia ogólnych kosztów przedsięwzięcia oraz kosztów eksploatacji. Możliwość osiągnięcia realnych korzyści uzależniona jest od odpowiedniego przygotowania zasad współpracy pomiędzy partnerem publicznym a prywatnym. Mimo braku ustawowego przymusu opracowywania wielu analiz przygotowanie do realizacji przedsięwzięcia powinno obejmować stworzenie biznesplanu wskazującego na najbardziej efektywną formułę realizacji, czyli zapewniającego najwyższą możliwą rentowność projektu. Plan powinien obejmować także analizę ryzyka i jego podział między partnerów, uwzględniając optymalne źródła finansowania przedsięwzięcia. W wielu krajach współpraca podmiotów należących do sektora finansów publicznych oraz firm prywatnych odgrywa istotną rolę w rozwoju jednostek samorządowych. Partnerstwo z powodzeniem wykorzystywane jest do realizacji zadań służby zdrowia, szkolnictwa, obrony narodowej, w gospodarce komunalnej, mieszkaniowej, przy budowie obiektów sportowych, rozrywkowych czy nawet w sektorze penitencjarnym. Co istotne, partnerstwo publiczno-prywatne nie musi być tożsame z wielomilionowymi przedsięwzięciami. Wspólne projekty mogą dotyczyć każdego rodzaju współpracy, o ile będzie to uzasadnione ekonomicznie. Najbardziej aktywne w stosowaniu modelu opartego na współpracy partnerskiej są takie państwa, jak: Wielka Brytania, Kanada, Australia, Francja czy Hiszpania. W Polsce styk sektora prywatnego z publicznym często wywołuje liczne kontrowersje. Dyskusja toczy się przede wszystkim wokół przejrzystości takiej współpracy. Mimo istniejącej od kilku lat ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym, przedsiębiorcy unikali jej stosowania, natomiast jednostki publiczne widziały w niej zbyt kosztowną i skomplikowaną procedurę. Czy dzięki nowej ustawie współpraca partnerów prywatnych i publicznych stanie się jednym z powszechnych sposobów na realizację zadań publicznych? Czy istnieje szansa na przyspieszenie realizacji inwestycji oraz efektywniejszego świadczenia usług, tak jak to ma miejsce w wielu innych państwach? Odpowiedź na te pytania powinniśmy poznać w nieodległej przyszłości, kiedy okaże się, czy nowa ustawa nie pozostanie martwa, lecz wpisze się w jeden z powszechnych sposobów świadczenia usług publicznych.