Zobowiązania handlowe przed terminem ich wymagalności nie są wliczane do długu gminy

Inwestycja to poważny wydatek w budżecie każdej jednostki samorządu terytorialnego (jst). Dlatego samorządy poszukują takich możliwości finansowania, które zapewnią rozłożenie spłaty na raty możliwe do obsłużenia, oraz zagwarantują wykonawcy bieżące otrzymywanie środków.

Planując finansowanie dużych inwestycji, jst w pierwszej kolejności decydują się na sięgnięcie po kredyt bankowy lub emisję obligacji. Możliwości wykorzystania tych dwóch instrumentów są ograniczone przepisami ustawy o finansach publicznych:

● kwota zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wyemitowanych obligacji jest wliczana do długu danej jst, a łączna kwota długu nie może przekroczyć 60 proc. dochodów tej jednostki w roku budżetowym (art. 170 ustawy);

● kwota spłacanych rat kredytów i pożyczek oraz wykupywanych wyemitowanych wcześniej papierów wartościowych nie może przekroczyć 15 proc. zaplanowanych dochodów jst w danym roku budżetowym (art. 169 ustawy).

Potrzebna opinia Izby

Dodatkowo każda uchwała samorządu o takim finansowaniu musi uzyskać pozytywną opinię regionalnej izby obrachunkowej (RIO), co wydłuża etap przygotowania do samej inwestycji.

Ograniczenia te mogą wpływać na skalę inwestycji realizowanych przez samorządy ze względu na możliwość przekroczenia prognozowanych wskaźników zadłużenia i związany z tym brak zgody RIO na zaciągnięcie takiego finansowania. Odpowiednia i odpowiedzialna polityka zarządzania przez jst swoimi zobowiązaniami handlowymi (wydłużanie terminów płatności dla wykonawców robót lub uzyskiwanie dodatkowego kredytu kupieckiego w instytucjach finansowych poprzez umożliwienie wykonawcy sprzedaży wierzytelności do banku) może być w takiej sytuacji interesującym i atrakcyjnym rozwiązaniem.

Zarówno termin zapłaty za wykonane usługi, jak i sposób dokonania płatności są elementami umowy, które - zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego - mogą być swobodnie kształtowane pomiędzy stronami. Należy pamiętać jedynie, że w przypadku ogłoszenia przetargu muszą one zostać odpowiednio ujęte w warunkach przetargowych, bowiem ustawa - Prawo zamówień publicznych zakazuje dokonywania zmian w umowie w stosunku do wcześniejszej oferty.

Rzetelny harmonogram spłaty

Co istotne z punktu widzenia jst, zobowiązania handlowe przed terminem ich wymagalności (jako zobowiązania niewymagalne) nie są wliczane do długu i nie wpływają na limity zadłużenia określone w ustawie o finansach publicznych.

Ważne więc, aby dokonując wyboru tej formy finansowania, samorządy dokonywały rzetelnego przygotowania harmonogramu spłaty dopasowanego do ich możliwości budżetowych, bo niedotrzymanie terminów oznacza automatyczne wliczenie niespłaconych zobowiązań do wskaźników zadłużenia.

Jarosław Gryczka

starszy menedżer finansowania handlu, ING Bank Śląski